اثر دارونما یا پلاسیبو و اثر نوسیبو

اثر دارونما یا پلاسیبو و اثر نوسیبو

احتمالاً شما در مورد اثر پلاسیبو (placebo effect)  شنیده اید.  این اثر هنگامی اتفاق می افتد که انتظارات مثبت  فرد از یک درمان، نتیجه بهتری به او می دهد. مثلاً اگر فکر کند یک دارو خیلی مفید است، حتی اگر آن دارو یک ماده بی اثر باشد، روی فرد اثرات مفید دارد.

 در مقابل این اثر،  اثر دیگری نیز وجود دارد به نام اثر نوسیبو   (nocebo effect) که زمانی اتفاق می افتد که انتظارات منفی بیمار از درمان باعث شود که این درمان تأثیر منفی تری نسبت به وقتی که این منفی بینی ندارد، داشته باشد.

به عنوان مثال ، وقتی بیمار عوارض جانبی دارو را پیش بینی می کند ، حتی اگر  آن دارو در واقع یک ماده بی اثر باشد ، می تواند آن عوارض در شخص ایجاد شود. در واقع اگر کسی فکر می کند که درمانی به اوکمک نمی کند ، احتمالاً کمک هم  نخواهد کرد.

این دو اثر زیاد در بحث رژیم غذایی، تغذیه و مکمل ها و بخصوص در لاغری و چاقی اثر گذارند.

 این دو اثر را می توان به روشهای مختلف  در فرد ایجاد کرد:

۱-شرطی سازی

۲- ارائه اطلاعات مثبت یا منفی در مورد نتایج آن دارو یا روش درمانی

۳-توسط نشانه های اجتماعی  به عنوان مثال ، یادگیری با مشاهده دیگران

جالب است که بدانید این دو اثر را در حیوانات نیز می توان ایجاد کرد.

هدف من از آشنایی شما با این مفهوم ها این بود که آگاه باشید که صاحبان صنعت سلامت، تغذیه، رژیم درمانی و بخصوص لاغری و چاقی، حتی اگر با این مفهوم ها هم آشنا نباشند اما از این طریق این دو اثر و تاثیر بر مردم، محصولشان را می‌فروشند و سود می کنند (البته گذشته از تبلیغات کذب).

بنابراین مثل یک فرد ناآگاه نباشید که آمپول آب به شما بزنند و بگویند مورفین تزریق کرده ایم اما پول مورفین از شما بگیرند و  احساس سرخوشی و شادی کنید. یا  از چیزی بدگوئی کنند و شما را تحت تاثیر قرار دهند.

مثال:

در مورد اثر پلاسیبو:  تعریف کردن و مفید دانستن یک دارو یا یک روش درمانی یا تبلیغاتی که بدروغ نشان دهد افرادی که از این اینها استفاده کرده اند اثر مفید دیده اند ، درصورتیکه ممکن است در واقع آنها بی اثر (حتی مضر)  باشند: داروهای لاغری، طب سنتی، طب اسلامی، گانودرما و…

در مورد اثر نوسیبو: دادن اطلاعات غلط و عنوان کردن بدی‌ها و عوارض دارو یا روش درمانی یا خراب کردن یک پزشک یا نشان دادن افرادی که این روش را رفته اند و دچار عوارض شده اند.

البته دانستن ایندو اثر برای فردی مهم است که دنبال علم و حقیقت است و نمی‌خواد هزینه الکی برای داروها و روشهای درمانی بی فایده کند (اثر پلاسبو) ووقتی هم از روش درست استفاده می‌کند مثبت فکر می‌کند (اثر نسیبو) نه کسی که به دنبال حرف این و اون است.