نقش التهاب و برگشت مجدد وزن پس از دوره کاهش وزن

نقش التهاب و برگشت مجدد وزن پس از دوره کاهش وزن

شیوع چاقی در حال افزایش است. فقط ۵ سال پیش در کل ۱۰۷.۷ میلیون کودک و ۶۰۳.۷ میلیون بزرگسال در سراسر جهان چاق بوده اند، که این باعث افزایش بار اقتصادی و سلامتی زیادی می شود.

اقدامات مؤثر برای پیشگیری از افزایش چاقی و درمان افرادی که چاق هستند لازم است. برنامه‌های کاهش وزن مبتنی بر تغییر سبک زندگی، که شامل رژیم غذایی و افزایش فعالیت بدنی است، از متداولترین روش‌های کاهش وزن هستند. مداخلات موثر در کاهش وزن مبتنی بر تغییر شیوه زندگی در چند دهه گذشته توسعه یافته است، اما حفظ وزن کاهش یافته کار آسانی نیست.

 مطالعات نشان داده اند افرادی دارای اضافه وزن هستند یا چاق‌اند و وزن خود را از دست داده اند مستعد برگشت وزن هستند.

عوامل موثر در برگشت وزن بعد از کاهش وزن

چندین تئوری برای توضیح این برگشت وزن ارائه شده است. عوامل بیولوژیک و رفتاری نقش مهمی را در این مسئله ایفا می کنند.

کاهش در متابولیسم پایه و انرژی مصرف شده در فعالیت، تغییرات در تولید هورمون‌های مربوط به گرسنگی و سیری و افزایش استرس سلول‌های چربی که در پاسخ به کاهش توده چربی بوجود می آید از عوامل بالقوه افزایش وزن بعد از کاهش وزن پیشنهاد شده است.

علاوه بر این، چندین عامل رفتاری مرتبط با خوردن، مانند توانایی کنترل غذا خوردن ، پرخوری و خوردن غذا در پاسخ به احساسات منفی، خطر برگشت مجدد وزن را افزایش می‌دهند.

عوامل رژیم غذایی موثر در برگشت وزن بعد از کاهش وزن

مطالعات بسیاری برای ارزیابی اینکه آیا عوامل رژیم غذایی با این قضیه ارتباط دارند یا نه انجام شده است. مطالعات متعددی نشان داد که میزان پروتئین بیشتر در رژیم غذایی بعد از کاهش وزن با برگشت کمتر وزن همراه است.

البته نقش سایر مواد مغذی در جلوگیری از برگشت وزن کمتر مورد مطالعه قرار گرفته است. رژیم غذایی نه تنها تأثیر مستقیمی بر وزن بدن دارد بلکه ممکن است اثراتی غیرمستقیم در تنظیم وزن بدن داشته باشد.

برگشت مجدد وزن پس از کاهش وزن با بیان ژن‌های مربوط به استرس و التهاب در بافت چربی در ارتباط است. از آنجا که التهاب نیز تحت تأثیر الگوی رژیم غذایی است، خواص التهابی رژیم ممکن است در برگشت وزن نقش داشته باشد.

تحقیقات چه می گویند؟

برای بررسی تأثیر ترکیبات ریز مغذی و خواص التهابی رژیم غذایی بر برگشت وزن در طی دوره حفظ وزن بعد از دست دادن وزن، یک تحقیق انجام شد.

در یک مطالعه ای  به افرادی که قصد کاهش وزن داشتند رژیم داده شد و بعد از رسیدن به کاهش وزن، ۴ هفته دیگر نیز تحت نظر بودند و مشاوره داده شد اما برای بررسی اینکه چقدر در حفظ کاهش وزن موفق هستند برای مدت ۹ ماه  بعد به آنها گفته شد که خودتان سعی کنید وزنتان را حفظ کنید. در واقع مشاوره یا رژیمی داده نشد، در نهایت بعد از این مدت وزن این افراد بررسی شد.

نتایج نشان داد شاخص التهاب رژیم غذایی با برگشت وزن ارتباط مثبت داشت. بنابراین خواص التهابی رژیم غذایی بعد از کاهش وزن می تواند دربرگشت وزن نقش داشته باشد.

شاخص التهابی رژیم غذایی چیست؟

شاخص التهابی رژیم غذایی شامل مجموعه ای از تأثیرات مواد مغذی خاص است که نشان داده شده است که پارامترهای التهابی در خون را تغییر می دهد ، و تخمینی از رژیم غذایی روی التهاب است. شاخص التهاب در رژیم غذایی در اثر مجموعه ای مواد مغذی خاص و اجزای فعال زیستی حاصل می شود.

تأثیرات التهابی مواد مغذی مانند ویتامین B12 ، کربوهیدرات ، کلسترول ، انرژی ، چربی کل ، آهن ، پروتئین ، چربی اشباع شده و چربی ترانس مصنوعی دیده شده در حالی که مواد مغذی از جمله ویتامین B6 ، فیبر ، اسید فولیک ، منیزیم، اسید چرب تک غیر اشباع ، نیاسین ، اسید چرب امگا ۳ ، ریبوفلاوین ، سلنیوم ، تیامین ، ویتامین A ، ویتامین C ، ویتامین D و ویتامین E اثرات ضد التهابی دارند.

برای داشتن رژیم با شاخص التهابی کم بایستی مواد غذایی مصرف شوند که سرشار از ویتامین ها (مانند تیامین، ریبوفلاوین، فولات و..)، مواد معدنی (مانند منیزیم، روی و…)، فیبر و اسیدهای چرب امگا ۳ باشند یعنی میوه ها، سبزیجات، غلات سبوس دار و ماهی و همزمان کاهش مصرف چربی اشباع و ترانس نیز توصیه می شود.

بنابراین رژیم غذایی با شاخص التهابی بالاتر ممکن است در افزایش مجدد وزن نقش داشته باشد.

نقش التهاب در چاقی

در مطالعه دیگری نیز نشان داده شد که سطح بالاتری ازعوامل التهابی خون (انسولین، IL-6 و تعداد لکوسیت ها) و التهاب بافت چربی با مقاومت در برابر کاهش وزن و عدم حفظ وزن کاهش یافته، همراه بود.

در یک مطالعه کوهورت بزرگ با پیگیری بیش از هشت سال دیده  شد که شاخص التهابی رژیم غذایی می تواند پیش بینی کننده افزایش وزن و همچنین افزیش چاقی باشد.

نتیجه گیری

نتایج مطالعات به این اشاره دارند که التهاب نقش مهمی در تعدیل وزن، افزایش چاقی و برگشت مجدد وزن پس از دوره کاهش وزن دارند. بنابراین در دوره حفظ وزن علاوه بر دقت به میزان دریافت کالری مورد نیاز، بایستی به سالم بودن رژیم نیز دقت شود.

منبع:

Muhammad HF, Vink RG, Roumans NJ, Arkenbosch LA, Mariman EC, Van Baak MA. Dietary intake after weight loss and the risk of weight regain: macronutrient composition and inflammatory properties of the diet. Nutrients. 2017 Nov;9(11):1205.