کیفیت رژیم غذایی

کیفیت رژیم غذایی

امروزه نقش رژیم غذایی در سلامت افراد بخوبی اثبات شده است. تحقیقات گذشته بیشتر به بررسی نقش یک ماده مغذی (مثلاً ویتامینها و املاح) و یا یک نوع غذا (مثلاً حبوبات، سبزیجات و میوه ها) با بیماری‌ها پرداخته‌اند. اما بهتر است بجای بررسی نقش فقط یک ماده مغذی یا غذای خاص، ارتباط کل رژیم غذایی با بیماری‌ها بررسی شود. چراکه یک رژیم غذایی معمول حاوی انواع مواد مغذی و غذاهای مختلف است و مردم فقط یک نوع غذای خاص یا یک ماده مغذی را مصرف نمی‌کنند.

هر غذایی خود حاوی مواد مغذی متعددی به عنوان مثال انواع ویتامین‌ها، مواد معدنی، قندها و… هستند. نه تنها مصرف مواد مغذی با هم، ایجاد برهمکنشهایی می کند و تاثیرات متفاوتی نسبت به مصرف آنها به تنهایی دارد، بلکه این اتفاق برای مصرف همزمان غذاها نیز در بدن رخ می دهد.

بنابراین راهنماهای غذایی برای بهبود وضعیت سلامتی طراحی شده اند که الگوهای غذایی سالمی  را ارائه می دهند. شاخص های کیفیت رژیم غذایی، ابزارهای مناسبی برای ارزیابی الگوهای رژیم غذایی افراد بر اساس راهنماها و توصیه های تغذیه است. انواع مختلفی از این شاخصها جهت بررسی وضعیت تغذیه افراد بوجود آمده اند که تمام آنها در واقع میزان تبعییت افراد از راهنماهای غذایی خاص است و کاربرد های متفاوتی دارد. در اینجا به دو نمونه مهم شاخصه های کیفیت رژیم غذایی اشاره می گردد.

شاخص تغذیه سالم (Heathy Eating Index)

 این شاخص برای اولین بار در سال ۱۹۹۵ میلادی توسط وزارت کشاورزی و وزارت بهداشت و خدمات انسانی ایالات متحده منتشر گردیده است و هر از ۵ سال نسخه جدید آن براساس جدیدترین یافته های علم تغذیه و پزشکی بروز می شود.  این شاخص میزان تبعیت افراد از هرم غذایی را ارزیابی می کند.

اگر چه این شاخص جهت ارزیابی  وضعیت تغذیه وارتقای وضعیت سلامتی و کاهش خطر بیماریهای غیر واگیر برای  افراد ساکن در ایالات متحده غذایی طراحی شده‌است، اما هرم راهنمای غذایی و رهنمودهای غذایی ایران با همکاری مشترک دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت، انستیتو تحقیقات تغذیه‌ای و انجمن تغذیه ایران تهیه و تنظیم شده است که شباهت زیادی به راهنمای غذایی مذکور دارد.

تنوع رژیم غذایی (Dietary Diversity Score)

شاخصه هایی که تنوع رژیم غذایی را بررسی می کنند نیز جز مولفه های کیفیت رژیم غذایی قرار می گیرند و به مفهوم میزان دریافت از تمام گروههای غذایی می باشند و نشان دهنده این است که آیا یک رژیم غذایی حاوی تمام مواد مغذی مورد نیاز بدن است یا نه.

بطور معمول برای ارزیابی تنوع رژیم غذایی  مطـابق تعـاریف هـرم راهنمـای غـذایی عمل می شود؛ به این صورت که گروههای غذایی به  ۵ گـروه اصلی غلات، سبزیی‌ها، میوه‌هـا، گوشـت‌هـا و لبنیـات تقسیم بندی می شوند. این گروههای اصلی به نوبه خود به زیرگروههایی تقسیم می شوند. بر اساس دریافت هر غذا و با استفاده از فرمولهایی، امتیاز تنوع رژیم غذایی محاسبه می شود.

تحقیقات نشان داده اند هرچه تنوع بیشتری در مصرف گروههای غذایی وجود داشته باشد بروز بیماریهای مزمن از قبیل دیابت، فشارخون، بیماری‌های قلبی عروقی، سرطانها و پوکی استخوان و کمتر است .

در حقیقت رژیم‌های غذایی متنوع باعث حفاظت بدن در برابر بیماری‌ها می شوند؛ چراکه همه مواد مغذی ضروری برای بدن، فقط در یک غذای خاص وجود ندارد بلکه در یک رژیم غذایی متنوع شامل انواع گروه‌های غذایی وجود دارد. بعنوان مثال تحقیقات نشان داده است  رژیم های غذایی متنوع بدلیل اینکه با مصرف بیشتر فیبر، ویتامین سی و کلسیم همراه است، می توانند در برابر بیماریهای قلبی عروقی و سندرم متابولیک نقش حفاظتی داشته باشند. یا افزایش امتیاز تنوع غذایی در گروههای سبزی‌ها، میوه‌ها و غلات کامل با کاهش فشار خون و چاقی شکمی همراه است.

یک رژیم غذایی متنوع رژیمی سالم و شامل تمام گروههای غذایی هرم غذایی می باشد. چراکه یک رژیم غذایی متنوع احتمال ایجاد کمبود و یا افزایش دریافت مواد مغذی را کاهش می دهد. هرچه میزان تنوع رژیم غذایی کمتر شود، احتمال کاهش دریافت موادی نیز بیشتر می شود. در حقیقت تنوع در رژیم غذایی تضمین کننده دریافت تمام مواد مغذی از جمله ویتامین‌ها، مواد معدنی، کربوهیدارت‌ها، چربی ها و تمامی مواد مورد نیاز بدن است .

مطالعات نشان می دهند رژیم هایی که با حذف یک یا چند گروه غذایی  و با تنوع پایین هستند با افزایش خطر مرگ و میر بیشتر همراه اند. از این جهت است که به لحاظ علمی رژیم هایی که با حذف یک یا چند گروه غذایی همراه است، باعث بروز عوارض و مشکلات در طولانی مدت خواهند شد.

بنابراین اگرچه هر ماده مغذی (مثلاً یک ویتامین خاص) و یک غذای بخصوص (مثلاً یکی از انواع گیاهان) برای سلامتی مهم هستند و می توانند خواص خوبی داشته باشند؛ اما نقش آنها در ارتباط با سایر مواد مغذی و غذاهای دیگر مفهوم پیدا می کند.

در سایت آر دایت رژیم غذایی توسط متخصص تغذیه ارائه می شود. لطفاً جهت اطلاع از شرایط رژیم، کلیک نمایید…

در صورتی که هر گونه سوالی دارید می توانید از طریق تلگرام، اینستاگرام یا واتساپ با ما در تماس باشید و یا درخواست مشاوره رایگان دهید.