هپاتیت یا Hepatitis، یک بیماری التهابی است که بافت کبد را هدف قرار میدهد. در این بیماری که توسط ویروسها ایجاد میشود، ویروس هپاتیت به بافت کبد حمله کرده و به تدریج باعث از بین رفتن آن میشود. کبد یکی از مهمترین و پیچیدهترین اندامهای بدن است که به تنهایی نزدیک به 500 نقش مختلف را در بدن ایفا میکند. بنابراین آسیب به این عضو مهم، باعث مشکلات زیادی در بدن فرد و در نهایت حتی مرگ او خواهد شد. عوامل مختلفی از برقراری رابطه جنسی ناایمن تا مصرف زیاد مشروبات الکلی، میتوانند باعث ابتلا به هپاتیت شوند. هپاتیت b یکی از مهمترین انواع بیماری هپاتیت است که خوشبختانه با تزریق واکسن قابل پیشگیری است. همه افراد پرخطر و بزرگسالان باید با آزمایش HBsAb از سطح آنتیبادیهای خود علیه این ویروس مطمئن شوند و در صورت نیاز واکسن بزنند. در ادامه این مطلب در مورد راههای انتقال و پیشگیری این بیماری بیشتر توضیح خواهیم داد.
هپاتیت ب چیست؟
هپاتیت ب نوعی از بیماری هپاتیت است که توسط ویروس هپاتیت ب یا HBV ایجاد میشود. این ویروس با ملتهبکردن کبد، به تدریج آن را از بین میبرد. فرد مبتلا به ویروس بدون اینکه متوجه بیماری خود باشد، میتواند این ویروس را به دیگران هم منتقل کند. هپاتیت ب یکی از دغدغههای اصلی سلامت جهانی در سال 2025 است، زیرا به طرز فاجعهباری در حال افزایش بوده و باعث مرگ تعداد زیادی از افراد خواهد شد. هپاتیت ب، یک عفونت خطرناک است زیرا علائم آن خیلی دیر خود را نشان میدهند و همین باعث میشود که برخی از مبتلایان تا سالها متوجه بیماری خود نشوند. این در حالی است که میتوان با انجام آزمایش HBsAb این بیماری را به موقع تشخیص داده و درمان کرد. انجام این آزمایش نقش مهمی در کاهش موارد مرگ و میر ناشی از هپاتیت ب دارد.
علائم هپاتیت ب
علائم هپاتیت ب معمولا بلافاصله بعد از مواجهشدن با ویروس بروز پیدا نمیکنند و کمی طول میکشد تا ظاهر شوند. شدت این علائم همچنین ممکن است خفیف یا شدید باشد و به عوامل مختلفی از جمله وضعیت سیستم ایمنی خود فرد بستگی دارد. از علائم هشداردهنده هپاتیت ب میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- زرد شدن پوست، سفیدی چشم و مخاط بدن
- تب و بالارفتن دمای بدن
- تعریق شبانه
- کاهش وزن شدید و غیرقابل توضیح
- تیرگی رنگ ادرار و مدفوع
- احساس درد در ناحیه سمت راست شکم
- تورم زیاد شکم، دست و پاها
- درد در مفاصل و استخوانها
- احساس ضعف و بیحالی
- کاهش اشتها
- احساس حالت تهوع و استفراغ
- خستگی بدون دلیل
روش تشخیص هپاتیت b
روش اصلی تشخیص بیماری هپاتیت، انجام آزمایش HBsAb به همراه آزمایش HbsAg است. این آزمایشها میزان آنتیبادی تولیدشده در بدن علیه ویروس هپاتیت ب و همچنین مقدار این ویروس در خون را نشان میدهند. به طور کلی همه افرادی که ریسک بالایی برای ابتلا به این بیماری دارند، باید به طور منظم آزمایش بدهند تا در صورت وجود خطر، درمان به موقع انجام شود. طبق تحقیقات انجام شده بعد از ورود ویروس هپاتیت به بدن 60 تا 150 روز طول میکشد تا نشانههای بیماری در بدن ظاهر شود. آزمایش خون میتواند آلودگی به ویروس را 1 الی 9 هفته بعد از آلودگی نشان دهد. در نوع مزمن هپاتیت ب ممکن است پزشک سونوگرافی شکمی و حتی بیوپسی کبد را نیز درخواست کند. علاوه بر این آزمایشهای دیگری مثل آزمایش cbc، آزمایش عملکرد کبدی و کلیوی هم در تشخیص این بیماری موثر هستند.
خطرات بیماری هپاتیت بی
هپاتیت ب در ابتدا به صورت حاد ظاهر میشود. هپاتیت ب حاد، نوعی التهاب اولیه کبد است که به شرط داشتن سیستم ایمنی قدرتمند، ممکن است حتی به صورت خود به خودی درمان شود. البته این به معنی این نیست که در نوع حاد نباید آزمایش بدهید و درمان شوید؛ بلکه انجام آزمایش و پیگیری روند درمان در این مرحله بسیار مهم بوده و از پیشرفت بیماری و مزمنشدن آن جلوگیری میکند. هپاتیت ب مزمن، عفونت جدیتری است که در آن ویروس هپاتیت مدت زیادی وارد کبد شده و به مرور بافت آن را از بین برده است. بنابراین در این مرحله شانس موفقیتآمیزبودن درمان بسیار پایین است. بیماری هپاتیت اگر درمان نشود میتواند عوارض جدیتری مثل موارد زیر ایجاد کند:
- سیروز کبدی
- سرطان کبد
- سرطان پانکراس
- تورم بدن به خصوص ناحیه شکم
- ابتلا به بیماریهای عروقی
- ابتلا به بیماریهای کلیوی
- نارسایی کبدی
راه های پیشگیری از هپاتیت b
مهمترین راه جلوگیری از ابتلا به بیماری هپاتیت b، داشتن رابطه جنسی ایمن است. علاوه بر این موارد دیگری هم وجود دارد که در پیشگیری از این بیماری موثر هستند. این موارد عبارتاند از:
- انجام واکسیناسیون: واکسیناسیون علیه ویروس هپاتیت b از بدو تولد از اواخر دهه 60 در ایران شروع شده است. از این دهه به بعد، تمام نوزادان بعد از تولد تحت یک دوره مراقبتی قرار میگیرند و علیه بیماریهای مخلتف از جمله هپاتیت نوع ب واکسینه میشوند. همچنین طبق برنامههای بهداشتی کشور، افراد دهه 60 به قبل نیز تا حدودی واکسینه شدهاند. بنابراین پیگیری برنامه واکسن نوزادان نقش مهمی در پیشگیری از ابتلا به هپاتیت ب دارد که به هیچوجه نباید نادیده گرفته شود. افرادی که آزمایش HBsAb دادند و تیتر پایینی داشتند نیز میتوانند بعد از مراجعه به بهداشت واکسینه شوند.
- اجتناب از سفر به کشورها و مناطق پاندمیک: شیوع ویروس هپاتیت ب در برخی شهرها و کشورهای دنیا بالا است، بنابراین یک راه پیشگیری از ابتلا به این بیماری اجتناب از سفر به این مناطق است. با این حال اگر محبور به سفر به این مناطق هستید، باید بلافاصله بعد از برگشت آزمایش بدهید و واکسینه شوید.
- اجتناب از برقراری روابط پرخطر: با توجه به اینکه یکی از راههای انتقال این ویروس رابطه جنسی پرخطر است، توصیه میشود تا جای ممکن از برقراری روابط جنسی ناایمن اجتناب کنید. رعایت بهداشت جنسی نیز در هنگام برقراری رابطه جنسی بسیار مهم است.
- آزمایشهای قبل از ازدواج: قبل از ازدواج یا برقراری رابطه با شریک عاطفی خود، حتما با انجام آزمایش HBsAb
- هر دو طرف، از ناقل نبودن خودتان و فردی که میخواهید با او رابطه داشته باشید اطمینان حاصل کنید.
- رعایت بهداشت فردی: علاوه بر راه جنسی، ویروس هپاتیت میتواند از طریق استفاده از وسایل مشترک آلوده نیز منتقل شود. بنابراین لازم است هر شخصی بهداشت فردی خود را کاملا رعایت کرده و از وسایل شخصی دیگران شامل تیغ اصلاح، مسواک و … استفاده نکند. داشتن ست وسایل اصلاح شخصی به هنگام مراجعه به آرایشگاهها هم اهمیت زیادی دارد.
- عدم استفاده از سوزن و سرنگ مشترک: سرنگ و سوزن مشترک عامل بسیار خطرناکی در انتقال ویروس هپاتیت ب است.
- اجتناب از مصرف مشروبات الکلی: مشروبات الکلی با آسیب زدن به کبد، آن را در برابر ویروس هپاتیت خلع سلاح میکنند.
- آزمایش HBsAb دورهای: کارکنان برخی مشاغل به خصوص مشاغل حوزه درمان و دیگر حرفههای خطرزا، باید به طور مرتب از نظر آنتیبادی علیه ویروس هپاتیت ب آزمایش شوند و در صورت نیاز واکسن بزنند.
- اجتناب از مراجعه به مراکز غیراستاندارد: اگر قصد تتو، میکروبلیدینگ، طب سوزنی، فصد خون، حجامت و حتی لیزر موهای زائد بدن را دارید، حتما و حتما باید این کار را در مرکزی معتبر که مطابق اصول بهداشتی کار میکند، انجام دهید.
اگر مدت زمان زیادی از آخرین باری که آزمایش HBsAb دادهاید میگذرد، همین الان میتوانید با مراجعه به وبسایت هومکا به ادرس www.homeca.ir درخواست آزمایش هپاتیت در منزل خود را ثبت کنید و در سریعترین زمان ممکن آزمایش بدهید. با وجود خدمات آزمایش در منزل هومکا، دیگر نیازی نیست برای انجام این آزمایش وقت زیادی تلف کنید و مرخصی بگیرید، انجام آزمایش در هر ساعتی حتی در روزهای تعطیل هم امکانپذیر است. در هومکا تمام نرخها شفاف هستند و امکان استفاده از خدمات بیمه پایه و تکمیلی هم وجود دارد. در حال حاضر ساکنان استانهای تهران و البرز و شهرهای اصفهان، یزد، شیراز، قم، تبریز، مشهد، ارومیه و رشت میتوانند از خدمات آزمایش در منزل مجموعه هومکا استفاده کنند. برای ثبت درخواست همچنین میتوانید با شماره تلفن 02191212348 تماس بگیرید.
