دکتر فرزاد روشن ضمیر

چاقی یکی از بزرگترین و چالش‌برانگیزترین بیماری‌های مزمن قرن حاضر محسوب می‌شود که نه تنها بر کیفیت زندگی فیزیکی و روانی افراد تأثیر منفی می‌گذارد، بلکه خطر ابتلا به بسیاری از بیماری‌های متابولیکی و مزمن جدی (مانند دیابت نوع ۲ و بیماری‌های قلبی-عروقی) را نیز به‌شدت افزایش می‌دهد. این وضعیت پاتولوژیک با تجمع بیش از حد چربی (به‌خصوص چربی احشایی) در بدن شناخته می‌شود و نتیجه تعامل پیچیده‌ای از عوامل ژنتیکی، محیطی، رفتاری، و فیزیولوژیکی است. در حال حاضر، نرخ شیوع چاقی در سطح جهانی با سرعتی هشداردهنده در حال افزایش است و این مسئله به یک بحران جدی در حوزه سلامت عمومی تبدیل شده است. بر اساس آمارهای جهانی، چاقی سالانه مسئول بیش از ۴ میلیون مرگ زودرس در سراسر جهان است و در کشورهای توسعه‌یافته، بخش قابل توجهی (بین ۲ تا ۴ درصد) از کل هزینه‌های بهداشتی را به خود اختصاص داده است.

این در حالی است که پیش‌بینی‌ها حاکی از دو برابر شدن این هزینه‌ها تا سال ۲۰۵۰ هستند. از این رو، نیاز مبرمی به رویکردهای درمانی مؤثر، ایمن، سریع و قابل اجرا برای مدیریت پایدار این بیماری مزمن احساس می‌شود. رژیم‌های کتوژنیک: از سنتی تا رویکرد نوین VLCKD در سال‌های اخیر، رژیم‌های کتوژنیک به عنوان یکی از استراتژی‌های بسیار امیدوارکننده برای کاهش وزن سریع و بهبود پارامترهای متابولیکی مورد توجه قرار گرفته‌اند. این سبک از تغذیه با کاهش چشمگیر مصرف کربوهیدرات‌ها (محدودیت کربوهیدرات) و افزایش نسبی دریافت چربی‌ها و پروتئین‌ها، بدن را وادار به ورود به وضعیت کتوزیس می‌کند؛ وضعیتی که در آن به جای استفاده از گلوکز (قند)، چربی‌ها (در قالب کتون‌ها) به عنوان منبع اصلی انرژی مغز و اندام‌ها مصرف می‌شوند.

در مطالعه‌ای اخیر که در نشریه معتبر Nature Medicine منتشر شد، دکتر لینک و همکارانش نشان دادند که تنها دو هفته مداخله رژیم غذایی می‌تواند تأثیرات قابل توجهی بر سیستم ایمنی میزبان داشته باشد. این مطالعه، که بر رژیم‌های غذایی مختلف متمرکز شده است، بررسی کرده که چگونه رژیم‌های خاص می‌توانند بر تغییرات در سیستم ایمنی بدن تأثیر بگذارند. یافته اصلی این مطالعه نشان می‌دهد که رژیم کتوژنیک می‌تواند به‌طور قابل توجهی مسیرهای مربوط به سیستم ایمنی تطبیقی را تقویت کند و باعث غنی‌سازی سلولی شود که این امر منجر به تغییراتی در ترکیب باکتری‌های روده از جمله باکتری‌های Actinobacteria، Bacteroidetes، Firmicutes و Proteobacteria می‌شود. جالب اینجاست که باکتری‌های Firmicutes بیشترین تأثیر را در این تغییرات داشتند.

رژیم کتوژنیک چیست؟ رژیم کتوژنیک یک رژیم غذایی خاص است که با محدود کردن مصرف کربوهیدرات‌ها، مصرف متوسط پروتئین‌ها و مصرف بیش از حد چربی‌ها طراحی شده است. این رژیم ابتدا برای درمان صرع به کار گرفته شد و به تازگی به‌طور گسترده‌ای به عنوان یک روش کاهش وزن در دنیا شناخته شده است. اما یکی از مکانیسم‌های اصلی که پشت نتایج سلامتی مثبت این رژیم قرار دارد، فرآیندی به نام کتوز است.