دکتر فرزاد روشن ضمیر

عدس یکی از ارزشمندترین حبوبات در رژیم غذایی انسان است که با وجود اندازه کوچک، تراکم بالایی از مواد مغذی را در خود جای داده است. این ماده غذایی سرشار از پروتئین گیاهی، فیبر، کربوهیدرات‌های پیچیده و ریزمغذی‌هایی مانند فولات، منیزیم، پتاسیم، آهن و روی است. به همین دلیل، عدس سال‌هاست که به‌عنوان یک غذای مفید برای سلامت متابولیک، قلب و مدیریت وزن مورد توجه متخصصان تغذیه قرار دارد. مصرف منظم عدس می‌تواند تغییرات مثبت و قابل‌توجهی در عملکرد بدن ایجاد کند که در ادامه به مهم‌ترین آن‌ها می‌پردازیم.

نکات کلیدی درباره عدس عدس منبعی غنی از پروتئین گیاهی، فیبر و مواد معدنی مهم است. تحقیقات نشان می‌دهد مصرف منظم حبوبات، از جمله عدس، با بهبود سلامت قلب، کنترل قند خون و مدیریت وزن ارتباط دارد. متخصصان تغذیه توصیه می‌کنند از عدس در غذاهایی مانند سوپ، سالاد، پاستا و حتی در پخت‌وپز به‌عنوان جایگزین آرد یا تخم‌مرغ استفاده شود تا کیفیت تغذیه‌ای رژیم غذایی افزایش یابد. افزایش دریافت پروتئین و فیبر عدس یکی از بهترین منابع هم‌زمان پروتئین و فیبر در میان غذاهای گیاهی است؛ موضوعی که آن را به گزینه‌ای عالی برای گیاه‌خواران و افرادی که مصرف گوشت را کاهش داده‌اند تبدیل می‌کند.

تحقیقات علمی نشان می‌دهند که نوع تغذیه ما فراتر از سلامت جسمانی، تأثیر مستقیمی بر خلق‌خو و سلامت روان دارد. در حالی که بسیاری از مردم برای فرار از ناراحتی به سراغ شیرینی‌ها و غذاهای فرآوری‌شده می‌روند، یافته‌های جدید حاکی از آن است که این انتخاب‌ها در واقع خطر ابتلا به افسردگی را افزایش می‌دهند. در مقابل، برخی مواد غذایی با تقویت میکروبیوم روده و کاهش التهاب، به عنوان ابزاری قدرتمند برای افزایش شادی و پایداری عاطفی عمل می‌کنند. امروزه شاخه‌ی جدیدی در علم پزشکی با نام «روان‌پزشکی تغذیه‌ای» شکل گرفته است که به طور اختصاصی بر رابطه میان عادات غذایی و اختلالات سلامت روان تمرکز دارد.

داده‌های باکیفیت دهه‌ی اخیر ثابت کرده‌اند که رژیم غذایی می‌تواند به عنوان یک روش پیشگیرانه یا درمانی برای بهبود وضعیت ذهنی مورد استفاده قرار گیرد. مکانیسم تأثیر غذا بر خلق‌خو و روان شواهد گسترده‌ای نشان می‌دهند که مصرف زیاد مواد قندی و غذاهای فوق‌فرآوری‌شده (UPF) با افزایش خطر افسردگی مرتبط است. این غذاها از چندین مسیر به سلامت روان آسیب می‌زنند: افزایش سطح التهاب در بدن، آسیب به میکروبیوم روده به دلیل قند بالا و فیبر کم، و وجود افزودنی‌های شیمیایی که سیستم عصبی را تحت تأثیر قرار می‌دهند. مطالعات منتشر شده در مجلات معتبر پزشکی مانند JAMA نشان می‌دهند که مصرف نوشیدنی‌های حاوی شیرین‌کننده‌های مصنوعی، ریسک بروز اختلالات خلقی را به شدت بالا می‌برد.