هایپرگلیسمی

بالا رفتن قند خون بعد از غذا یک فرایند طبیعی است، اما شدت این افزایش به ترکیب وعده غذایی، میزان کربوهیدرات، سرعت تخلیه معده و پاسخ بدن به انسولین بستگی دارد. شواهد نشان می‌دهد حتی یک پیاده‌روی کوتاه و سبک بلافاصله بعد از شام می‌تواند به عضلات کمک کند گلوکز بیشتری مصرف کنند و در نتیجه، افزایش قند خون بعد از غذا را کاهش دهد. این موضوع به‌ویژه برای افرادی که دیابت، مقاومت به انسولین یا نوسان قابل‌توجه قند خون دارند می‌تواند یک راهکار ساده و قابل اجرا باشد. نکته مهم این است که برای بهره‌بردن از این اثر، لازم نیست پیاده‌روی طولانی یا شدید باشد؛ زمان‌بندی مناسب و تداوم فعالیت اهمیت بیشتری دارد.

چرا قند خون بعد از شام افزایش می‌یابد؟ پس از شام، قند موجود در غذا در دستگاه گوارش هضم و به گلوکز تبدیل می‌شود و سپس وارد جریان خون می‌شود. شدت و مدت افزایش قند خون به عواملی مانند نوع و مقدار غذا، ترتیب خوردن مواد غذایی، سرعت تخلیه معده، میزان جذب گلوکز در روده و عملکرد هورمون‌هایی مانند انسولین بستگی دارد. انسولین به انتقال گلوکز از خون به بافت‌های مختلف، از جمله عضلات، کمک می‌کند تا گلوکز برای تولید انرژی مورد استفاده قرار گیرد.

وقتی صحبت از افزایش سریع قند خون می‌شود، معمولاً ذهن ما به سمت شیرینی، شکلات و دسر می‌رود؛ اما مزه شیرین معیار مناسبی برای پیش‌بینی اثر یک غذا بر قند خون نیست. برخی غذاهای شور که عمدتاً از نشاسته‌های تصفیه‌شده تشکیل شده‌اند، می‌توانند به‌سرعت هضم شوند و افزایش قابل‌توجهی در قند خون ایجاد کنند؛ حتی گاهی سریع‌تر از بعضی دسرهای پرچرب. سرعت افزایش قند خون فقط به مقدار کربوهیدرات یک غذا وابسته نیست و عواملی مانند میزان فیبر، پروتئین و چربی، درجه فرآوری، روش پخت، اندازه وعده و حساسیت به انسولین نیز اهمیت دارند. بنابراین به‌جای حذف کامل این غذاها، می‌توان با انتخاب انواع کمتر فرآوری‌شده و ترکیب آن‌ها با پروتئین، چربی‌های مفید یا فیبر، پاسخ قند خون را متعادل‌تر کرد.

نان سفید نان سفید از آرد تصفیه‌شده تهیه می‌شود و در فرآیند تولید، بخش قابل‌توجهی از فیبر موجود در دانه غلات از آن حذف می‌شود. در نتیجه، نشاسته موجود در نان می‌تواند نسبتاً سریع تجزیه و به گلوکز تبدیل شود و قند خون را افزایش دهد. البته پاسخ قند خون به نان در افراد مختلف یکسان نیست و اندازه وعده و ترکیب غذایی همراه آن نیز اهمیت دارد. برای کاهش احتمال افزایش سریع قند خون می‌توانید نان را با منابع پروتئینی، چربی‌های مفید یا مواد غذایی پرفیبر ترکیب کنید.