مرگ

بحث درباره حق انتخاب زمان و نحوه مرگ یکی از پیچیده‌ترین موضوعات در پزشکی، اخلاق و قانون است. طرفداران قوانینی که کمک پزشکی به مرگ را در شرایط مشخص قانونی می‌کنند، معتقدند برخی بیماران مبتلا به بیماری‌های لاعلاج و در مراحل پایانی زندگی باید بتوانند درباره پایان زندگی خود تصمیم بگیرند. در این دیدگاه، مسئله فقط مرگ نیست؛ بلکه موضوعاتی مانند استقلال فرد، حفظ کرامت، کنترل رنج و امکان آماده شدن بیمار و خانواده برای پایان زندگی نیز مطرح است. البته قوانین مربوط به این موضوع در کشورها و حتی مناطق مختلف یک کشور متفاوت‌اند و «کمک پزشکی به مرگ» با «اوتانازی» یا مرگ فعالانه توسط پزشک یکسان نیست.

قوانین «مرگ با کرامت» معمولاً چگونه عمل می‌کنند؟ در نظام‌های حقوقی‌ای که کمک پزشکی به مرگ را قانونی کرده‌اند، معمولاً فرد بزرگسال مبتلا به بیماری لاعلاج می‌تواند در صورت داشتن شرایط مشخص، درخواست دریافت دارویی کند که خودش آن را مصرف می‌کند. شرایط دقیق از یک حوزه قضایی به حوزه دیگر متفاوت است، اما معمولاً مواردی مانند اینها بررسی می‌شوند: فرد حداقل ۱۸ سال داشته باشد. شرایط اقامت قانونی موردنظر را داشته باشد.

مرگ از نظر پزشکی همیشه به معنای توقف غیرقابل‌برگشت تمام فرایندهای حیاتی نیست. در برخی شرایط، اگر قلب فرد به‌تازگی از تپش بازایستاده باشد و گردش خون به‌سرعت دوباره برقرار شود، امکان بازگشت عملکرد قلب و حتی بهبود وضعیت فرد وجود دارد؛ اما وقتی مرگ مغزی به‌طور قطعی تشخیص داده شود، بازگشت به زندگی امکان‌پذیر نیست. تفاوت میان ایست قلبی، مرگ بالینی و مرگ مغزی اهمیت زیادی دارد. اقدام سریع در هنگام ایست قلبی، به‌ویژه شروع احیای قلبی ریوی و استفاده از دستگاه شوک خودکار در موارد مناسب، می‌تواند احتمال زنده‌ماندن را افزایش دهد.

مرگ بالینی چیست؟ مرگ بالینی به وضعیتی گفته می‌شود که در آن قلب از تپش مؤثر بازمی‌ایستد و در نتیجه جریان خون و تنفس طبیعی متوقف می‌شوند. این وضعیت عملاً همان ایست قلبی است و اگر جریان خون در مدت کوتاهی دوباره برقرار نشود، مغز و سایر اندام‌ها به‌تدریج دچار آسیب می‌شوند. پس از توقف قلب، هوشیاری معمولاً در مدت بسیار کوتاهی از بین می‌رود و با ادامه نداشتن جریان خون، آسیب مغزی افزایش پیدا می‌کند.