با رژیم کتوژنیک چقدر و به چه میزان وزن کم میکنیم؟
از آنجا که اغلب افراد پس از شروع رژیم کتوژنیک، میزان کاهش وزن قابل توجهی را گزارش میکنند، یکی از سؤالاتی که پیش از شروع این رژیم از بنده میپرسند این است که:
اصولاً، مقدار کاهش وزن در رژیم کتوژنیک چند کیلوگرم در هفته است؟
یا در طول دوره رژیم کتوژنیک قرار است چقدر وزن کم کنیم؟
لذا در این مقاله، من در سایت رژیم آنلاین آردایت (رژیم تخصصی دکتر فرزاد روشن ضمیر متخصص تغذیه) به بررسی دقیق این موضوع خواهم پرداخت.
در رژیم کتوژنیک کاهش وزن چگونه رخ میدهد؟
در رژیم کتوژنیک، وقتی فرد مصرف کربوهیدرات را محدود میکند، ابتدا بدن به سرعت کربوهیدراتهای ذخیرهشده در کبد و عضلات (گلیکوژن) را میسوزاند و مصرف میکند (1).
اما پس از تخلیه ذخایر گلیکوژن، چون فرد کربوهیدراتی مصرف نمیکند، بدن به ناچار به سمت مصرف چربی سوق پیدا میکند. در این زمان است که بسیاری از افراد متوجه کاهش چشمگیر وزن خود میشوند.
میزان کاهش وزن در اوایل رژیم کتوژنیک، بیشتر ناشی از دفع آب است.
گلیکوژن ذخیرهشده در بدن، به طور معمول با نسبت تقریبی 3 گرم آب برای هر گرم گلیکوژن در عضلات و کبد همراه است (2).
لذا هنگامی که ذخایر گلیکوژن مصرف میشود، این آب اضافی از طریق ادرار یا عرق دفع میشود. بنابراین در روزهای نخست، میزان کاهش وزن در رژیم کتوژنیک بستگی مستقیم به میزان آب دفعشده از بدن دارد.
به این شکل که بسته به میزان آب میانبافتی و ذخیره گلیکوژن بدن هر فرد، میزان کاهش وزن در هر فرد طی رژیم کتوژنیک ممکن است متفاوت باشد و نمیتوان عدد خاص و ثابتی در نظر گرفت. اما بهطور معمول افراد فقط در هفته اول رژیم کتوژنیک، کاهش وزنی حداقل 0.5 کیلوگرم تا 5 کیلوگرم گزارش میکنند که بخش عمده آن وزن آب است.
هرچه وزن اولیه فرد سنگینتر باشد، ذخایر گلیکوژن و به تبع آن آب بیشتری دارد و کاهش وزن بیشتری را تجربه میکند. بنابراین، خیلی بعید است این مقدار (5 کیلوگرم) کاهش وزن اولیه، تنها ناشی از کاهش چربی باشد.
بعد از ورود به مرحله کتوز یا بعد از گذشت هفته اول، میزان کاهش وزن در رژیم کتوژنیک چقدر است؟
بعد از حدود یک هفته و به محض ورود به کتوز، بدن راحتتر میتواند از چربی ذخیرهشده استفاده کند و کاهش وزن در ادامه رژیم، ناشی از سوختن چربی خواهد بود. در این مرحله کاهش وزن احتمالاً کندتر خواهد شد، اما باز هم میزان کاهش وزن به شرط اصولی بودن رژیم کتوژنیک، از رژیم استاندارد بیشتر و سریعتر است. علاوه بر این، حالت کتوزیس باعث سرکوب طبیعی اشتها میشود که در کاهش وزن درازمدت تأثیر مثبتی دارد. البته میزان کاهش وزن باز هم به عواملی بستگی دارد که البته در سایر رژیمها نیز صادق است.

عواملی که در تعیین میزان کاهش وزن در رژیم کتوژنیک تأثیرگذار میباشند:
1- وزن اولیه فرد
اولین و مهمترین عامل در تعیین مقدار و میزان کاهش وزن در رژیم کتوژنیک، وزن اولیه فرد است. افرادی که با وزن اولیه بالا این رژیم را شروع میکنند، به دلایلی که ذکر شد، معمولاً کاهش وزن بیشتری نسبت به افراد لاغرتر دارند.
به این دلیل که ذخیره چربی قابل سوزاندن در بدن آنها بالاتر است و همچنین چون آب میانبافتی نیز به نسبت بالاست، کاهش وزن بیشتری تجربه میکنند.
2- مقاومت بدنی و میزان متابولیسم فرد
از دیگر مواردی که میتواند در میزان کاهش وزن در رژیم کتوژنیک مؤثر باشد، مقاومت بدنی فرد است. برخی افراد به دلیل رژیمهای متعدد قبلی و همچنین فعالیتهای بدنی خاص، مقاومت بدنی بالاتری داشته و دیرتر وارد مرحله کتوز میشوند که این امر باعث میشود کاهش وزن در آنها با سرعت کمتری رخ دهد. علاوه بر این، متابولیسم پایه (BMR) هر فرد نیز بر سرعت چربیسوزی تأثیر میگذارد.
معمولاً به منظور حل این مشکل، این افراد از همان مرحله اول وارد رژیم کتوژنیک استاندارد یا پروتئین بالا میشوند که میزان کربوهیدرات در آن بسیار ناچیز باشد.
3- بیماریها
برخی بیماریها میتوانند در روند و میزان کاهش وزن در رژیم کتوژنیک مؤثر باشند. به عنوان مثال، کمکاری تیروئید، که افراد مبتلا به این بیماری معمولاً کاهش وزن کمتری را نسبت به سایرین تجربه میکنند. همچنین، مقاومت به انسولین کنترلنشده نیز میتواند ورود به فاز کتوز را دشوارتر کند و بر میزان کاهش وزن اثر بگذارد.
4- میزان رعایت دقیق رژیم
از دیگر مواردی که میتواند در مقدار کاهش وزن در رژیم کتوژنیک نقش داشته باشد، رعایت دقیق رژیم غذایی است. رعایت دقیق به معنی مصرف مواد غذایی در حد تعیینشده در برنامه و مصرف غذاهای مشخص دقیقاً در حجم تعیینشده است. با این شرایط، فرد میتواند کاهش وزن مناسب و بالایی را تجربه کند. همچنین، حفظ تعادل الکترولیتها (مانند سدیم، پتاسیم و منیزیم) که در این رژیم حیاتی است، نقش مهمی در ثبات متابولیسم و موفقیت رژیم دارد.
خلاصه
اگر بخواهیم یک جواب درست به این سؤالات که میزان کاهش وزن در رژیم کتوژنیک چقدر است؟ و یا با رژیم کتوژنیک چقدر کم میکنیم؟ بدهیم، باید با توجه به مطالب بالا بگوییم:
“بستگی به عوامل متعددی دارد و نمیتوان هیچ عدد قطعی را تضمین کرد.”
اما میتوان گفت در صورت رعایت صحیح این رژیم، میزان و سرعت کاهش وزن نسبت به رژیم استاندارد بسیار بیشتر و سریعتر است. این مطلب صرفاً یک ادعا نیست، بلکه در تمام مطالعات علمی معتبر، برتری رژیم کتوژنیک در کاهش وزن اولیه و حفظ توده عضلانی نسبت به رژیمهای کمچرب، مشاهده و تأیید شده است.
در زیر عکس چند گزارش هفتگی افراد واقعی که تمام مستندات آنها موجود است و از رژیم کتوژنیک تخصصی بنده استفاده کردهاند آورده میشود:





عکسهای بالا برشی از گزارش هفتگی چند تن از عزیزانی هستند که در دورههای بنده شرکت کرده اند. از این قبیل مثالها بسیار زیاد و متنوع است هم از نظر میزان کاهش وزن و هم وزن اولیه افراد که در اینجا فقط ذکر همین چند مثال بنظر کافیست.
