دکتر فرزاد روشن ضمیر

یک مطالعه جدید از محققان مؤسسه ملی بهداشت ایالات متحده (NIH) نشان داده است که بدن انسان در مواجهه با رژیم‌های کتوژنیک و وگان، پاسخ‌های متفاوتی در سیستم ایمنی خود نشان می‌دهد. این پاسخ‌ها بر اساس نوع تغذیه و ترکیب درشت‌مغذی‌های رژیم‌ها متفاوت است. شرکت‌کنندگان در این مطالعه هر دو رژیم را به مدت دو هفته دنبال کردند. رژیم کتوژنیک، پاسخ‌هایی را فعال کرد که با ایمنی اکتسابی (Adaptive Immunity) مرتبط هستند.

در مقابل، رژیم وگان پاسخ‌هایی را تحریک کرد که ریشه در ایمنی ذاتی (Innate Immunity) دارند و اولین خط دفاعی بدن در برابر عوامل بیماری‌زا محسوب می‌شود. روش‌شناسی و تغییرات میکروبیوم محققان با استفاده از یک “رویکرد چنداومیکس (Multiomics approach)” توانستند ارزیابی کنند که بدن ۲۰ شرکت‌کننده چگونه به دو دوره دو هفته‌ای رژیم‌های کتوژنیک و وگان پاسخ داده است. این رویکرد شامل تجزیه و تحلیل جریان سنجی چندبعدی، داده‌های ترانسکریپتومیک، پروتئومیک، متابولومیک و متاژنومیک بود. رژیم کتوژنیک منجر به فعال‌سازی مسیرهای مرتبط با ایمنی اکتسابی شد که از طریق مواجهه منظم و واکسن‌ها توسعه می‌یابد.

هر ۶۵ ثانیه، یک نفر در ایالات متحده به آلزایمر مبتلا می‌شود محققان دریافته‌اند که برخی از عوامل سبک زندگی از جمله تغذیه ناسالم و چاقی می‌توانند خطر ابتلا به بیماری آلزایمر را افزایش دهند. آلزایمر یکی از شایع‌ترین انواع زوال عقل است که با اختلال در حافظه و عملکرد شناختی شناخته می‌شود. در پژوهشی جدید از دانشگاه پزشکی ویک فارست، محققان نشان دادند که پیروی از رژیم غذایی کتوژنیک مبتنی بر سبک مدیترانه‌ای می‌تواند در کاهش خطر ابتلا به آلزایمر مؤثر باشد. این یافته‌ها در مجله علمی Alzheimers & Dementia منتشر شده‌اند که نشریه رسمی انجمن آلزایمر ایالات متحده است.

رژیم کتوژنیک مدیترانه‌ای چیست؟ رژیم غذایی مدیترانه‌ای و رژیم کتوژنیک، هر دو در طول سال‌ها مورد بررسی و تحقیق قرار گرفته‌اند. هرکدام از این رژیم‌ها به تنهایی مزایای بالقوه‌ای برای سلامت مغز و بدن دارند. رژیم مدیترانه‌ای بر پایه غذاهای سنتی کشورهای حوزه مدیترانه مانند یونان و ایتالیا است و شامل مصرف میوه‌ها، سبزیجات، غلات کامل، ماهی، حبوبات، روغن زیتون و میزان محدودی گوشت قرمز می‌شود.

تأثیرات رژیم کتو بر خلق‌وخو رژیم غذایی کتو ممکن است به بهبود افسردگی کمک کند، زیرا تأثیرات مثبتی بر عملکرد مغز دارد. این رژیم با تأمین انرژی از چربی‌ها به‌جای کربوهیدرات‌ها، ممکن است فرآیندهای بیوشیمیایی مرتبط با سلامت روان را تنظیم کند. با این حال، ممکن است برخی افراد در آغاز تجربه‌ای منفی از این رژیم داشته باشند که می‌تواند بر خلق‌وخوی آنان تأثیر بگذارد. به‌ویژه در مراحل ابتدایی، بدن به تغییر منبع سوخت عادت ندارد و این تطبیق می‌تواند منجر به تغییرات موقت روانی شود.

رژیم کتو چیست و چرا به سلامت روان مرتبط شده است؟ رژیم کتوژنیک یا کتو عموماً شامل میزان بالای چربی، مقدار متوسط پروتئین و میزان بسیار پایین کربوهیدرات است. چنین ترکیبی باعث ورود بدن به حالتی به‌نام کتوز می‌شود که در آن سوخت اصلی بدن از گلوکز به کتون‌ها تغییر می‌یابد. مطالعات نشان می‌دهند این نوع رژیم می‌تواند بر مغز و خلق‌وخو تأثیرگذار باشد و پژوهشگران در حال بررسی نقش احتمالی آن در درمان اختلالات روانی از جمله افسردگی هستند.