تأثیرات رژیم کتو بر خلقوخو
رژیم غذایی کتو ممکن است به بهبود افسردگی کمک کند، زیرا تأثیرات مثبتی بر عملکرد مغز دارد. این رژیم با تأمین انرژی از چربیها بهجای کربوهیدراتها، ممکن است فرآیندهای بیوشیمیایی مرتبط با سلامت روان را تنظیم کند. با این حال، ممکن است برخی افراد در آغاز تجربهای منفی از این رژیم داشته باشند که میتواند بر خلقوخوی آنان تأثیر بگذارد. بهویژه در مراحل ابتدایی، بدن به تغییر منبع سوخت عادت ندارد و این تطبیق میتواند منجر به تغییرات موقت روانی شود.
FG Trade/Getty Images
رژیم کتو چیست و چرا به سلامت روان مرتبط شده است؟
رژیم کتوژنیک یا کتو عموماً شامل میزان بالای چربی، مقدار متوسط پروتئین و میزان بسیار پایین کربوهیدرات است. چنین ترکیبی باعث ورود بدن به حالتی بهنام کتوز میشود که در آن سوخت اصلی بدن از گلوکز به کتونها تغییر مییابد. مطالعات نشان میدهند این نوع رژیم میتواند بر مغز و خلقوخو تأثیرگذار باشد و پژوهشگران در حال بررسی نقش احتمالی آن در درمان اختلالات روانی از جمله افسردگی هستند. این موضوع باعث شده است که نقش این رژیم در علم روانشناسی مورد توجه فزایندهای قرار گیرد.
چگونه رژیم کتو بر خلقوخو تأثیر میگذارد و ممکن است افسردگی را تسکین دهد
رژیم کتو در سال ۱۹۲۱ برای درمان صرع در کودکان معرفی شد و همین زمینه باعث شد دانشمندان به بررسی اثرات آن بر سایر بیماریهای عصبی بپردازند. از جمله این اختلالات میتوان به آلزایمر، پارکینسون و اماس اشاره کرد که همگی با تغییرات شیمیایی مغز مرتبط هستند. پژوهشها نشان دادهاند که رژیم کتو میتواند نمرات افسردگی را در برخی بیماران با این شرایط کاهش دهد. همچنین، مطالعات جداگانهای بهطور اختصاصی به بررسی نقش کتو در بهبود افسردگی پرداختهاند که نتایج امیدوارکنندهای داشتهاند.
افزایش گابا (GABA)
گابا یک انتقالدهنده عصبی است که همراه با گلوتامات، تعادل شیمیایی مغز را حفظ میکند و نقش بازدارنده در تحریکپذیری نورونها دارد. این تعادل برای عملکرد صحیح مغز حیاتی است و هرگونه اختلال در آن میتواند پیامدهای روانی داشته باشد. سطح پایین گابا میتواند منجر به اضطراب و افسردگی شود، زیرا گلوتامات بیشفعال میماند و فعالیت نورونی را بیش از حد افزایش میدهد. تحقیقات نشان میدهند رژیم کتو ارتباط سلولی در مغز را تغییر میدهد، سطح گابا را افزایش میدهد و تحریکپذیری را کاهش میدهد.
بهبود عملکرد میتوکندری
بر اساس یک مرور سیستماتیک در سال ۲۰۲۲، رژیم کتو از طریق بهبود عملکرد میتوکندری میتواند در بیماریهای عصبی مفید باشد. میتوکندریها ساختارهایی در سلول هستند که مسئول تولید انرژی بوده و بهویژه برای مغز که نیاز بالایی به انرژی دارد، حیاتیاند. در وضعیت کتوز، مشاهده شده که متابولیسم میتوکندری و تولید انرژی افزایش مییابد، که این امر میتواند منجر به تشکیل میتوکندریهای جدید و کاهش استرس اکسیداتیو شود. این فرآیندها نقش مهمی در کاهش التهاب مغزی و بهبود افسردگی ایفا میکنند.
کاهش استرس اکسیداتیو
میتوکندریهای معیوب میتوانند مولکولهای واکنشپذیر اکسیژن (ROS) تولید کنند که منجر به استرس اکسیداتیو میشود. این وضعیت با تخریب سلولی و عملکرد ناصحیح مغز مرتبط است و یکی از عوامل مؤثر در افسردگی محسوب میشود. رژیم کتو میتواند تولید ROS را کاهش دهد و در نتیجه از آسیب به سلولهای مغزی جلوگیری کند. کاهش این استرس اکسیداتیو به بازگرداندن تعادل شیمیایی مغز کمک میکند و به کاهش علائم افسردگی منجر میشود.
تنظیم عملکرد انسولین
انسولین هورمونی است که سطح گلوکز خون را تنظیم میکند و نقش کلیدی در متابولیسم دارد. سطح بالای انسولین میتواند سیستم سیگنالدهی مغز را مختل کرده و باعث بروز علائم افسردگی شود. از آنجا که رژیم کتو حاوی کربوهیدرات بسیار کمی است، میتواند غلظت گلوکز و انسولین را کاهش داده و از این طریق به تنظیم انسولین و بهبود وضعیت روانی کمک کند. برخی پژوهشها حاکی از آن است که این اثر میتواند خاصیت ضدافسردگی داشته باشد.
کاهش التهاب
مطالعات نشان میدهند التهاب مزمن میتواند عملکرد مغز را تغییر داده و نقش اساسی در بروز افسردگی داشته باشد. التهاب طولانیمدت ممکن است سیستم ایمنی و هورمونی را فعال کرده و منجر به آسیب شبکههای عصبی شود. ماهیت کمگلیسمی رژیم کتو به کاهش التهاب کمک میکند و این ویژگی میتواند به بهبود اختلالات خلقی منجر شود. هرچند نیاز به تحقیقات بیشتری وجود دارد تا این رابطه بهطور کامل تأیید شود.
آیا رژیم کتو میتواند باعث افسردگی شود؟
شواهد علمی مستقیمی مبنی بر اینکه رژیم کتو باعث افسردگی شود وجود ندارد، اما برخی افراد در آغاز تجربه اثرات منفی دارند که ممکن است بر خلقوخو تأثیر بگذارد. این اثرات جانبی معمولاً بهدلیل تغییر ناگهانی در منبع انرژی بدن ایجاد میشوند. این علائم که با نام «آنفلوانزای کتو» نیز شناخته میشوند، شامل خستگی، بیخوابی، سردرد، سرگیجه، تهوع، یبوست و کاهش تحمل ورزش هستند. معمولاً این علائم طی چند روز تا چند هفته برطرف میشوند و موقتی هستند.
کمبودهای تغذیهای احتمالی
هر رژیمی که گروهی از مواد غذایی را محدود کند، ممکن است باعث کمبود مواد مغذی خاصی شود که برای عملکرد صحیح مغز ضروری هستند. این کمبودها میتوانند تولید انتقالدهندههای عصبی را مختل کرده و در نتیجه به اختلالات روانی منجر شوند. بر اساس یک بررسی در سال ۲۰۱۷، کمبود ریزمغذیها مانند ویتامینها، پروتئینها و مواد معدنی میتواند بهطور منفی بر سلامت روان تأثیر بگذارد. برای عملکرد مطلوب مغز، باید تعادل مواد مغذی حفظ شود تا تولید شیمیایی انتقالدهندهها در مغز تنظیم شود.
نکاتی برای مدیریت افسردگی هنگام پیروی از رژیم کتو
- اطمینان حاصل کنید که تمام ویتامینها و مواد معدنی ضروری را دریافت میکنید.
- در صورت نیاز از مکملهای مولتیویتامین و مینرال استفاده کنید.
- با متخصص تغذیه یا پزشک درباره مناسب بودن رژیم برای بدن خود مشورت کنید.
- بیش از ۱۲ ماه بهصورت مداوم از رژیم کتو پیروی نکنید، زیرا محدودیت طولانیمدت میتواند به سلامت روان آسیب بزند.
- افراد با شرایط پزشکی زمینهای باید پیش از آغاز رژیم با پزشک مشورت نمایند.
خلاصه
رژیم کتو ممکن است از طریق مکانیزمهایی مانند کاهش استرس اکسیداتیو، افزایش گابا و تنظیم انسولین به بهبود افسردگی کمک کند. با این حال، هنوز به مطالعات بیشتری نیاز است تا این نتایج تأیید شود. در ابتدای شروع رژیم ممکن است فرد علائمی مانند کاهش انرژی، بیخوابی یا تغییرات خلقی را تجربه کند. بنابراین لازم است اطمینان حاصل شود که رژیم انتخابی با نیازهای تغذیهای و روانی فرد همخوانی دارد و تحت نظر پزشک انجام شود.
Allen, M. J., et al. (2023). GABA receptor https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK526124/
Brietzke, E., et al. (2018). Ketogenic diet as a metabolic therapy for mood disorders: Evidence and developments [Abstract]. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30075165/
Demelash, S., et al. (2017). The role of micronutrient for depressed patients. https://www.omicsonline.org/open-access/the-role-of-micronutrient-for-depressed-patients-2472-095X-1000116.php?aid=92980
Dietch, D. M., et al. (2023). Efficacy of low carbohydrate and ketogenic diets in treating mood and anxiety disorders: Systematic review and implications for clinical practice. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC10134254/
Dyńka, D., et al. (2022). The role of ketogenic diet in the treatment of neurological diseases. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC9739023/
Leonard, B. E. (2018). Inflammation and depression: A causal or coincidental link to the pathophysiology? [Abstract]. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28112061/
Masood, W., et al. (2022). Ketogenic diet. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK499830/
Ricci, A., et al. (2020). Exploring the mechanisms of action of the antidepressant effect of the ketogenic diet [Abstract]. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32406387/
Sarwar, H., et al. (2022). Hyperinsulinemia associated depression. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC9039439/
Włodarczyk, A., et al. (2020). Ketogenic diet: A dietary modification as an anxiolytic approach. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7765029/
https://www.medicalnewstoday.com/articles/keto-and-depression
دکتر روشن ضمیر هستم، متخصص تغذیه و رژیم درمانی (PhD). اگر از رژیمهای تکراری نتیجه نگرفتهاید، فقط یک دوره با من داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانهدار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیامرسانها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
