آپاندیس شما چه کاری انجام می‌دهد و چرا درد می‌گیرد؟

آپاندیس یک عضو کوچک و کیسه‌مانند است که در بخش پایین و سمت راست شکم شما قرار دارد. اگرچه اندازه کوچکی دارد، اما بروز درد شدید در این ناحیه می‌تواند نشانه آپاندیسیت باشد که به مراقبت‌های پزشکی فوری نیاز دارد. درد ناشی از آپاندیسیت معمولاً از اطراف ناف شروع شده و سپس به سمت راست و پایین شکم حرکت می‌کند.

برخی شواهد جدید علمی نیز نشان می‌دهند که آپاندیس ممکن است نقش مهمی در بازیابی باکتری‌های سالم روده ایفا کند. درک عملکرد و علائم خطر مرتبط با این عضو، برای حفظ سلامتی ضروری است.

نقش آپاندیس چیست؟

دانشمندان هنوز در مورد وظیفه اصلی آپاندیس به توافق کامل نرسیده‌اند و بحث‌های زیادی در این زمینه وجود دارد. برخی از محققان بر این باورند که آپاندیس یک عضو وِستیجیال است (1).

عضو وستیجیال به این معنی است که این ارگان در اجداد تکاملی ما نقش مهمی داشته، اما در طول زمان و با تکامل، عملکرد خود را از دست داده است. این نظریه یکی از قدیمی‌ترین دیدگاه‌ها در مورد آپاندیس است.

🍏

اگر به دنبال رژیم متناسب با شرایط خودتان هستید...

اطلاعات این مقاله جنبه آموزشی دارد؛ اما برنامه غذایی هر فرد بهتر است متناسب با شرایط، هدف و نیازهای خودش تنظیم شود.

آشنایی با رژیم تخصصی دکتر روشن‌ضمیر ←

در سایر پستانداران، آپاندیس به تنظیم سلول‌های ایمنی کمک می‌کند که این سلول‌ها به عفونت‌ها پاسخ می‌دهند. برخی محققان گمان می‌کنند که آپاندیس ممکن است نقش مشابهی را در سیستم ایمنی بدن انسان نیز ایفا کند (2). این موضوع نشان می‌دهد که آپاندیس، هرچند کوچک، ممکن است بخشی از شبکه دفاعی بدن باشد.

شواهد دیگری نیز وجود دارند که یک نقش بالقوه متفاوت برای آپاندیس را مطرح می‌کنند. این نظریه می‌گوید که آپاندیس محلی برای ذخیره باکتری‌های مفید روده است (2). بر این اساس، آپاندیس می‌تواند پس از تجربه اسهال شدید یا مصرف آنتی‌بیوتیک‌ها، به سرعت به بازیابی تعادل و سلامت باکتری‌های روده کمک کند و سلامت دستگاه گوارش را بازگرداند.

آپاندیس شما چه کاری انجام می‌دهد و چرا درد می‌گیرد؟

آپاندیس شما کجای بدن قرار دارد؟

آپاندیس یک کیسه کوچک به طول تقریبی ۳.۵ اینچ (حدود ۹ سانتی‌متر) است که در بخش پایین و سمت راست شکم قرار گرفته است (1، 3). این کیسه انگشت‌مانند، دقیقاً در بالای روده بزرگ و جایی که روده کوچک به پایان می‌رسد، بیرون زده است.

اگر مشکلی در آپاندیس شما ایجاد شود، ممکن است در ابتدا دردی را تجربه کنید که از اطراف ناف شما شروع شده و سپس به سمت بخش پایین-راست شکم حرکت می‌کند و در آنجا متمرکز می‌شود (4). این الگوی حرکتی درد، یکی از علائم کلیدی است که به تشخیص آپاندیسیت کمک می‌کند.

علائم هشدار دهنده آپاندیسیت که باید جدی بگیرید

شایع‌ترین مشکلی که برای آپاندیس رخ می‌دهد، آپاندیسیت است. آپاندیسیت وضعیتی است که در آن آپاندیس دچار انسداد شده و ملتهب می‌گردد؛ این انسداد ممکن است توسط مدفوع یا مواد دیگر ایجاد شود. در صورت عدم درمان به موقع، آپاندیس می‌تواند پاره شود و باعث عفونت تهدیدکننده حیات گردد.

اصلی‌ترین نشانه آپاندیسیت، درد است (1). این درد در ابتدا ممکن است جزئی و کم باشد، اما به تدریج شدیدتر و تیزتر می‌شود و شدت آن افزایش می‌یابد.

علائم مشخصی که نشان می‌دهند درد شما ناشی از آپاندیسیت است، شامل موارد زیر هستند (5، 4):

درد از ناف شروع شده و به سمت بخش پایین-راست شکم حرکت می‌کند.
شروع درد ناگهانی است و ممکن است شما را از خواب بیدار کند.
با حرکت، نفس عمیق، سرفه یا عطسه، شدت درد افزایش می‌یابد.
شدت و نوع درد با سایر دردهایی که تجربه کرده‌اید، کاملاً متفاوت است.
با فشار دادن بر روی ناحیه پایین-راست شکم، درد تشدید می‌شود.

درد آپاندیسیت معمولاً مقدم بر سایر علائم است. این علائم ثانویه می‌توانند شامل موارد زیر باشند (4):

از دست دادن اشتها
تهوع و استفراغ
تب
تورم شکم
مشکلات روده‌ای (یبوست یا اسهال)

علائم نادر سرطان آپاندیس

به جز درد ناشی از آپاندیسیت، نشانه‌های بسیار نادری نیز وجود دارند که ممکن است حاکی از مشکلی در آپاندیس باشند. بسیار نادر است که فرد علائم سرطان آپاندیس را تجربه کند.

سرطان آپاندیس یک نوع نادر از سرطان است. در مراحل اولیه اغلب هیچ علامتی ندارد، اما زمانی که تومور بزرگ‌تر می‌شود، ممکن است علائم زیر بروز کنند (6):

درد
نفخ
تهوع و استفراغ
احساس سیری پس از خوردن مقدار کمی غذا

تومور کارسینوئید شایع‌ترین نوع توموری است که در این ناحیه ایجاد می‌شود؛ این تومور معمولاً یک اینچ طول دارد و در انتهای آپاندیس رشد می‌کند. سلول‌های سرطانی این نوع تومور می‌توانند هورمون‌ها و پیام‌رسان‌های شیمیایی را آزاد کنند که باعث ایجاد سندرم کارسینوئید می‌شوند.

علائم شایع این سندرم عبارتند از (1):

گرگرفتگی (برافروختگی صورت و گردن)
اسهال
خس‌خس سینه
مشکلات قلبی در سمت راست قلب

شرایطی که ممکن است با درد آپاندیسیت اشتباه گرفته شوند

برخی بیماری‌ها و عفونت‌ها دارای علائم دردناکی هستند که می‌توانند به اشتباه به عنوان آپاندیسیت تشخیص داده شوند. به غیر از سرطان آپاندیس که نادر است، این شرایط شامل موارد زیر می‌شوند (7):

کیست تخمدان (Ovarian cyst): این کیسه‌های پر از مایع که روی تخمدان‌ها تشکیل می‌شوند، می‌توانند باعث درد تیز متناوب در قسمت پایین شکم شوند (8). اگر این کیست پاره شود، درد می‌تواند ناگهانی و بسیار شدید باشد.
بیماری کرون (Crohn’s disease): این بیماری التهابی روده نیز می‌تواند باعث درد شدید در شکم گردد (9).¹
بیماری التهابی لگن (PID): یکی از علائم این بیماری که معمولاً ناشی از عفونت‌های مقاربتی است، درد در ناحیه تحتانی شکم است (10).
سنگ کلیه (Kidney stones): رسوبات سخت مواد معدنی یا نمکی در کلیه می‌توانند دردی فوق‌العاده شدید و متناوب ایجاد کنند (11).
عفونت‌ها: برخی عفونت‌ها مانند عفونت کلیه نیز می‌توانند باعث درد شکمی شوند. به عنوان مثال، یرسینیوز یک عفونت باکتریایی است که از گوشت خوک آلوده ناشی می‌شود و علائم آن به شدت با آپاندیسیت اشتباه گرفته می‌شود (7).

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

اگر در بخش پایین-راست شکم خود احساس درد یا ناراحتی می‌کنید، باید فوراً کمک پزشکی دریافت نمایید (5). همچنین، اگر هر یک از علائم دیگری را که ممکن است نشان‌دهنده آپاندیسیت باشد، تجربه می‌کنید، باید فوراً به پزشک مراجعه کنید.

آپاندیسیت یک اورژانس پزشکی است. اگر این وضعیت بدون درمان رها شود، آپاندیس شما ممکن است پاره شود و یک عفونت تهدیدکننده حیات به نام پریتونیت ایجاد کند (12).

پس از مراجعه به مراکز درمانی، پزشک در مورد علائم و سابقه پزشکی شما سؤال خواهد کرد و یک معاینه فیزیکی انجام می‌دهد. برای تشخیص دقیق مشکل آپاندیس، ممکن است انواع مختلفی از آزمایش‌ها انجام شود. این آزمایش‌ها می‌توانند شامل آزمایش خون، ادرار یا تست بارداری باشند؛ همچنین ممکن است نیاز به انجام اسکن‌های تصویربرداری از شکم باشد (11).

نحوه درمان شما به عامل اصلی ایجاد علائم بستگی دارد. درمان آپاندیسیت معمولاً شامل تجویز آنتی‌بیوتیک‌ها و جراحی برای برداشتن آپاندیس (آپاندکتومی) است (13).² این درمان فوری برای جلوگیری از عوارض جدی ضروری است.

واحد محتوای علمی rdiet.ir

گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی

تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشن‌ضمیر بازبینی علمی می‌شوند.

اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.

جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید

09304881654

برای دریافت آموزش‌های روزانه عضو کانال بله شوید: