سرطان معده، یا سرطان گاستریک، به وجود یک تومور در هر ناحیهای از معده اشاره دارد. عواملی مانند سیگار کشیدن، ویژگیهای ژنتیکی و عفونت با باکتری هلیکوباکتر پیلوری میتوانند خطر ابتلا به این بیماری را افزایش دهند. علائم رایج سرطان معده شامل آروغ زدن مکرر و خستگی مفرط است.
بر اساس گزارش سازمان جهانی بهداشت (WHO)، سرطان معده در سال ۲۰۲۰ باعث مرگ ۷۶۹٬۰۰۰ نفر در سراسر جهان شده است. این نوع سرطان چهارمین سرطان رایج و سومین علت مرگ ناشی از سرطان در جهان بهشمار میرود.

عوامل خطر
در ایالات متحده، آمار تشخیصهای جدید سرطان معده طی ده سال گذشته سالانه حدود ۱.۵٪ کاهش یافته است. این کاهش ممکن است به افزایش آگاهی، تغییرات تغذیهای و پیشرفتهای تشخیصی مربوط باشد.
حدود ۹۰ تا ۹۵ درصد از کل موارد سرطان معده را آدنوکارسینومها تشکیل میدهند. در این نوع، سرطان از سلولهای پوشش داخلی معده (مخاط معده) که مسئول تولید موکوس هستند، آغاز میشود. موکوس لایهای محافظ برای جلوگیری از آسیب اسید معده به دیواره داخلی فراهم میکند.
درمان
درمان سرطان معده به عوامل متعددی مانند مرحله پیشرفت سرطان، وضعیت کلی سلامت فرد و ترجیحات شخصی او بستگی دارد. انتخاب روش درمان باید بر اساس مشورت تخصصی با پزشک و بررسی دقیق مزایا و عوارض انجام شود.
روشهای درمانی شامل موارد زیر است:
- جراحی: در بسیاری از موارد، پزشک باید تومور و بخشی از بافت سالم اطراف آن را بهصورت جراحی بردارد. انواع جراحیها شامل برداشت مخاطی با آندوسکوپ، گاسترکتومی جزئی یا کامل و جراحیهای تسکینی هستند.
- پرتودرمانی: در برخی موارد پیشرفته، از پرتوهای رادیواکتیو برای هدفگیری و نابودی سلولهای سرطانی استفاده میشود. این روش بهویژه زمانی به کار میرود که نیاز به کاهش حجم تومور قبل از جراحی یا تسکین علائم باشد.
- شیمیدرمانی: داروهای ضدسرطان برای متوقف کردن تقسیم سلولهای سرطانی مورد استفاده قرار میگیرند. این روش بهویژه در مواردی که سرطان به دیگر اندامها گسترش یافته، مؤثر است.
- درمان هدفمند: این روش با هدف قرار دادن پروتئینهای خاصی که سلولهای سرطانی تولید میکنند، باعث تخریب انتخابی آنها میشود.
- ایمونوتراپی: این درمان با تحریک سیستم ایمنی بدن برای شناسایی و نابودی سلولهای سرطانی عمل میکند. معمولاً برای بیمارانی که دو یا چند درمان دیگر را دریافت کردهاند، کاربرد دارد.
تشخیص
افرادی که علائم مداوم سرطان معده دارند باید در اسرع وقت به پزشک مراجعه کنند. تشخیص زودهنگام میتواند در پیشآگهی بیماری و موفقیت درمان تأثیر چشمگیری داشته باشد.
پزشک ابتدا سابقه خانوادگی، علائم و سبک زندگی بیمار را بررسی میکند و معاینه فیزیکی برای بررسی حساسیت یا وجود توده انجام میدهد. آزمایش خون برای بررسی تعداد گلبولهای قرمز، سفید، پلاکتها و هموگلوبین نیز ممکن است انجام شود.
در صورت مشکوک بودن به سرطان معده، بیمار به متخصص گوارش ارجاع داده میشود. روشهای تشخیص شامل موارد زیر است:
- آندوسکوپی فوقانی
- سیتی اسکن (CT)
- بلع باریم
- آزمایش بیومارکرها
پیشگیری
اگرچه نمیتوان از بروز سرطان معده بهطور کامل جلوگیری کرد، اما اقدامات زیر میتواند خطر را کاهش دهد:
- اصلاح رژیم غذایی: مصرف روزانه سبزیجات و میوههای متنوع (بهویژه مرکبات) توصیه میشود. کاهش مصرف غذاهای شور، دودی و نمکسود و جایگزینی غلات تصفیهشده با غلات کامل میتواند مؤثر باشد.
- ترک سیگار: مصرف دخانیات بهویژه خطر سرطان ناحیه بالایی معده را افزایش میدهد. اجتناب از سیگار و دود دستدوم توصیه میشود.
- داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی (NSAIDs): برخی داروها مانند آسپرین ممکن است خطر سرطان معده را کاهش دهند، ولی خطرات جدی مثل خونریزی داخلی نیز دارند و فقط باید برای درمان بیماریهای دیگر مانند آرتریت مصرف شوند.
- غربالگری شرایط زمینهای: افرادی با سندرمهایی مانند “سرطان منتشر معده ارثی” یا سندرم لینچ، باید آزمایش ژنتیکی انجام دهند. در صورت وجود جهش در ژن CDH1، ممکن است برداشتن معده قبل از بروز سرطان توصیه شود.
- درمان عفونت هلیکوباکتر پیلوری: مطالعات اولیه نشان میدهند که درمان آنتیبیوتیکی این عفونت ممکن است خطر سرطان معده را کاهش دهد.
سوالات متداول
- نرخ بقای سرطان معده چقدر است؟
نرخ بقای نسبی پنجساله در سرطان معده بهطور کلی ۳۶٪ است، به این معنا که ۳۶٪ از بیماران بهطور میانگین پنج سال پس از تشخیص زنده میمانند. اگر سرطان زود تشخیص داده شود، این نرخ تا ۷۵٪ نیز میرسد، ولی در مراحل متاستاز شده به ۷٪ کاهش مییابد. - سرطان معده با چه سرعتی گسترش مییابد؟
این نوع سرطان معمولاً رشد آهستهای دارد و ممکن است سالها طول بکشد تا پیشرفت کند. سرعت گسترش آن بسته به نوع دقیق سرطان، اندازه و محل تومور متفاوت است.
آردایت برای اطمینان از صحت محتوای خود، که در سیاست ویراستاری ما ذکر شده است، از دستورالعملهای سختگیرانهای در زمینه منبعیابی پیروی میکند . ما فقط از منابع معتبر، از جمله مطالعات بررسیشده توسط همتایان، متخصصان پزشکی دارای مجوز، بیماران با تجربه عملی و اطلاعات از مؤسسات برتر، استفاده میکنیم.
- About stomach cancer (n.d.).
- https://www.medicalnewstoday.com/articles/257341
https://www.cancer.org/cancer/types/stomach-cancer/about.html
Cancer. Key facts [Fact sheet]. (2025).
https://www.who.int/en/news-room/fact-sheets/detail/cancer
Can stomach cancer be prevented? (2025).
https://www.cancer.org/cancer/types/stomach-cancer/causes-risks-prevention/prevention.html
Stomach cancer causes and risk factors. (2025).
https://www.cancer.gov/types/stomach/causes-risk-factors
Stomach cancer diagnosis. (2023).
https://www.cancer.gov/types/stomach/diagnosis
Stomach cancer survival rates. (2025).
https://www.cancer.org/cancer/types/stomach-cancer/detection-diagnosis-staging/survival-rates.html
Symptoms of advanced stomach cancer. (2025).
https://www.cancerresearchuk.org/about-cancer/stomach-cancer/advanced-cancer/symptoms-advanced-cancer
Symptoms of stomach cancer. (2025).
https://www.cancerresearchuk.org/about-cancer/stomach-cancer/symptoms
Treating stomach cancer. (n.d.).
https://www.cancer.org/cancer/types/stomach-cancer/treating.html
