فلبولیتهای لگنی (Pelvic Phleboliths) رسوبات کوچک کلسیمی هستند که در دیوارهٔ وریدهای ناحیهٔ لگن تشکیل میشوند. نام این عارضه از دو واژهٔ یونانی-لاتین phlebo (به معنای ورید) و lith (به معنای سنگ) گرفته شده است. این رسوبات معمولاً بیضرر، بدون علامت و شایع هستند؛ بهطوریکه در بیش از ۷۰–۸۰ درصد بزرگسالان بالای ۴۰ سال در تصاویر رادیولوژی دیده میشوند.
ناحیهٔ لگن شامل استخوانهای لگن، مثانه، رحم و تخمدانها (در زنان)، پروستات (در مردان)، بخش انتهایی روده بزرگ و شبکهٔ گستردهای از وریدها است. در عکسهای رادیوگرافی ساده یا سیتیاسکن، فلبولیتها به صورت لکههای گرد یا بیضیشکل سفید و روشن با حاشیهٔ صاف و گاهی مرکز شفاف (لوسنت) دیده میشوند و بهراحتی از سنگهای حالب یا مثانه قابل تمایز هستند.
علل ایجاد فلبولیت لگنی
فلبولیتها معمولاً از لختههای خونی قدیمی (ترومبوز وریدی) که بهتدریج کلسیفیه میشوند، به وجود میآیند. عوامل مؤثر عبارتند از:
- افزایش فشار داخل وریدی لگن ناشی از زور زدن مزمن (یبوست طولانیمدت، سرفههای شدید و مزمن)
- رژیم غذایی کمفیبر که منجر به یبوست، افزایش فشار داخل رودهای و در نتیجه فشار بر وریدهای لگنی میشود
- بیماریهای دیورتیکولی کولون (شایع در کشورهای غربی به دلیل مصرف کم فیبر)
- ترومبوز وریدهای لگنی در گذشته (حتی بدون علامت)
- برخی سندرمهای مادرزادی عروقی مانند سندرم کلیپل-ترنونی-وبِر (Klippel-Trénaunay-Weber)
- بیماریهای کبدی پیشرفته و پرفشاری ورید پورت که باعث واریس وریدهای داخل شکمی و لگنی میشود
- بارداریهای مکرر و فشار طولانیمدت رحم بر وریدهای ایلیاک
مطالعات اپیدمیولوژیک نشان میدهند که شیوع فلبولیت در کشورهای با رژیم غذایی پر فیبر (آفریقا و بخشهایی از آسیا) بهطور قابلتوجهی کمتر از کشورهای غربی است؛ این موضوع ارتباط مستقیم رژیم کمفیبر و یبوست مزمن را با تشکیل فلبولیت تأیید میکند.
شکل، اندازه و ویژگیهای رادیولوژیک
- شکل: معمولاً گرد، بیضی یا لولهای
- اندازه: از چند میلیمتر تا حدود ۱/۵ سانتیمتر
- ویژگی خاص: حاشیه صاف و گاهی مرکز شفاف (به دلیل کلسیفیکاسیون لایهلایه)
- محل شایع: اطراف وریدهای ایلیاک داخلی، نزدیک مثانه و پروستات
پیشآگهی و اهمیت بالینی
در اکثر موارد، فلبولیتهای لگنی کاملاً خوشخیم و بدون نیاز به درمان هستند. اما در شرایط زیر باید با دقت بیشتری بررسی شوند:
- در افراد جوان (زیر ۴۰ سال): ممکن است نشانهٔ همانژیوم کولورکتال، تومورهای خوشخیم یا بدخیم لگن باشد
- جابهجایی فلبولیت در تصاویر رادیولوژی متوالی: میتواند نشاندهندهٔ رشد یا کوچک شدن یک تودهٔ مجاور (تومور، کیست یا آبسه) باشد
- همراهی با علائم بالینی مانند درد مزمن لگن، خونریزی گوارشی یا علائم انسدادی
در این موارد پزشک ممکن است سیتیاسکن با کنتراست، امآرآی لگن یا کولونوسکوپی درخواست کند.
خلاصه و توصیه نهایی
فلبولیت لگنی در اکثر افراد یک یافتهٔ اتفاقی و بیاهمیت است و نیازی به درمان ندارد. بهترین راه پیشگیری، مصرف رژیم غذایی پر فیبر (حداقل ۳۰ گرم فیبر روزانه)، نوشیدن آب کافی و جلوگیری از یبوست مزمن است.
توجه مهم: این مقاله صرفاً جنبهٔ آموزشی دارد و جایگزین مشاورهٔ پزشکی نمیشود. اگر در تصویربرداری شما فلبولیت گزارش شده یا هرگونه درد یا علامت غیرعادی در ناحیهٔ لگن دارید، حتماً با پزشک متخصص اورولوژی، جراحی عروق یا گوارش مشورت کنید.
گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی
تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشنضمیر بازبینی علمی میشوند.
اگر از رژیمهای تکراری نتیجه نگرفتهاید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانهدار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیامرسانها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
