لیتیوم بیشتر به عنوان دارویی تجویزی برای درمان اختلالات روانی شناخته میشود، اما منابع طبیعی لیتیوم نیز وجود دارند که شاید شما را شگفتزده کند. لیتیوم یک ماده معدنی ضروری نیست، اما برخی محققان معتقدند که دوزهای کوچک این فلز میتواند از کاهش تواناییهای شناختی و تغییرات خلقی جلوگیری کند.
بسیاری از غذاهایی که حاوی لیتیوم هستند، همزمان منابع غنی از سایر مواد مغذی مفید برای سلامتی هستند و میتوانند بهعنوان بخشی از یک رژیم غذایی سالم مصرف شوند.
لیتیوم چیست؟
با وجود اینکه لیتیوم بهطور رسمی به عنوان یک ماده مغذی ضروری شناخته نمیشود، تحقیقات نشان میدهند که دوز پیشنهادی آن ممکن است تنها ۱ میلیگرم در روز باشد¹. اگرچه هیچ سندروم کمبود لیتیوم بهطور رسمی تعریف نشده است، تحقیقات قدیمی نشان میدهند افرادی که میزان لیتیوم بدنشان پایین است، بیشتر دچار نوسانات خلقی و تحریکپذیری میشوند.
مطالعهای دیگر نشان داد لیتیوم ممکن است خواص ضد خودکشی داشته باشد که مستقل از توانایی آن در تثبیت خلق است². با این حال، مطالعات بیشتری برای تایید اثرات مثبت دریافت لیتیوم از منابع طبیعی بر ثبات خلق و تواناییهای شناختی مورد نیاز است. سازمان غذا و تغذیه مؤسسه ملی پزشکی، لیتیوم را در جداول توصیههای تغذیهای خود ذکر نکرده است.

غذاهای حاوی لیتیوم
لیتیم در مقادیر کم و بهصورت ردی در بسیاری از مواد غذایی یافت میشود، از جمله:
- سیبزمینی
- گوجهفرنگی
- غلات
- کلم
- آب معدنی
میزان لیتیوم در غذاها بسته به محل رشد آنها در کشور یا جهان متفاوت است.
میزان لیتیوم در منابع طبیعی (به میکروگرم در هر گرم وزن خشک)¹:
- آجیل: ۸٫۸ میکروگرم
- غلات: ۴٫۴ میکروگرم
- ماهی: ۳٫۱ میکروگرم
- سبزیجات: ۲٫۳ میکروگرم
- قارچ: ۰٫۱۹ میکروگرم
- لبنیات: ۰٫۵ میکروگرم
- گوشتها: ۰٫۰۱۲ میکروگرم
لیتیم همچنین در ادویههایی مانند گشنیز، جوز هندی و زیره یافت میشود که میزان آن بسته به منطقه جغرافیایی متفاوت است. آب لولهکشی نیز میتواند حاوی لیتیم باشد، اما مقدار آن به شدت متغیر است.
توجه داشته باشید که لیتیوم موجود در رژیم غذایی تنها در مقادیر بسیار کم وجود دارد و به هیچ وجه قابل مقایسه یا جایگزین داروی تجویزی نیست.
لیتیوم و اختلالات روانی
لیتیم برای جلوگیری از دورههای شیدایی در اختلال دوقطبی تجویز میشود³. این دارو با کاهش فعالیت غیرطبیعی مغز که باعث ایجاد حالت شیدایی میشود، عمل میکند. برای تاثیرگذاری، افراد مبتلا به اختلال دوقطبی باید هر روز داروی خود را مصرف کنند تا سطح لیتیوم بدنشان پایدار باقی بماند.
دوزهای دارویی لیتیوم بر اساس سن و وزن متفاوت است، اما اکثر بزرگسالان برای درمان اختلال دوقطبی نیاز به حدود ۱۲۰۰ میلیگرم در روز دارند. این میزان بسیار بالاتر از دوز پیشنهادی برای پیشگیری از کمبود و محافظت از تغییرات خلق و رفتار است.
همچنین مهم است که درباره هرگونه مشکل سلامت روان با پزشک مشورت کنید. خوددرمانی با مکملهای لیتیوم یا مصرف غذاهای حاوی آن برای درمان اختلالات خلقی توصیه نمیشود و مصرف لیتیوم تجویزی باید تحت نظارت پزشکی باشد.
- Royal Chemistry Society: "Periodic Table"
- Biological Trace Element Research: "Is Lithium a Micronutrient? From Biological Activity and Epidemiological Observation to Food Fortification"
- Journal of Clinical Psychiatry and Neuroscience: "Nutritional Lithium"
- The National Academies Press: "Dietary Reference Intakes for Vitamins A, K and Trace Elements"
- National Institutes of Mental Health: "Bipolar Disorder"
- MedlinePlus: "Lithium"
- Mayo Clinic: "Lithium (Oral Route) Proper Use"
- Neuroscience & Biobehavioral Reviews: “Lithium and Suicide Prevention in Mood Disorders and in the General Population: A Systematic Review”
- https://www.everydayhealth.com/food-safety/what-foods-contain-lithium/
