دکتر فرزاد روشن ضمیر

کتونمی به وضعیتی گفته می‌شود که در آن میزان اجسام کتون (Ketone Bodies) در جریان خون به طور غیرعادی بالا است. این وضعیت نتیجه فرآیند متابولیکی است که کتوز (Ketosis) نامیده می‌شود و در طی آن بدن به جای قند (گلوکز)، از چربی‌ها به عنوان منبع اصلی انرژی استفاده می‌کند. افزایش سطح کتون‌ها ممکن است ناشی از پیروی فرد از رژیم غذایی کتوژنیک باشد که مصرف کربوهیدرات‌ها را به شدت محدود می‌کند. کتونمی به چه معناست؟

اصطلاح «کتونمی» میزان اجسام کتون در خون را توصیف می‌کند و نتیجه یک فرآیند متابولیکی به نام کتوز است. در طول کتوز، بدن چربی‌ها را به عنوان منبع انرژی اصلی خود مورد استفاده قرار می‌دهد. هنگامی که بدن برای تولید انرژی از ذخایر چربی استفاده می‌کند، کبد اجسام کتون را تولید کرده و به جریان خون آزاد می‌سازد. به طور معمول، منبع اصلی انرژی بدن گلوکز است که از مصرف کربوهیدرات‌ها تأمین می‌شود.

رژیم غذایی کتوژنیک (Keto) با ایجاد وضعیت متابولیک خاصی به نام «کتوز»، بدن را تشویق می‌کند تا به جای کربوهیدرات‌ها، از چربی‌ها به عنوان منبع اصلی انرژی استفاده کند. کتون‌های اگزوژن (Exogenous Ketones) مکمل‌هایی هستند که می‌توانند به افراد کمک کنند تا سریع‌تر و آسان‌تر به این حالت کتوز برسند. این مکمل‌ها به دلیل دشواری‌های موجود در پیروی از رژیم غذایی بسیار محدودکننده کتو، محبوبیت یافته‌اند. کتون‌های اگزوژن (Exogenous Ketones) چیست؟

کتون‌ها محصولات جانبی اسیدهای چرب هستند که بدن هنگام سوزاندن چربی به جای کربوهیدرات‌ها، آن‌ها را تولید می‌کند. این مواد منابع انرژی اصلی بدن در زمان کمبود کربوهیدرات محسوب می‌شوند. کتون‌ها می‌توانند توسط بدن تولید شوند که در این حالت کتون‌های درونی (Endogenous Ketones) نامیده می‌شوند، یا از یک منبع خارجی تأمین شوند. کتون‌های اگزوژن شکل‌های مصنوعی یا مشتق‌شده از کتون‌های طبیعی هستند که به صورت مکمل در بازار موجود می‌باشند.

طی نتایج یک پژوهش جدید که روی موش‌ها انجام شده است، رژیم‌های کتوژنیک (Keto) ممکن است فرآیند پیری سلولی را در اندام‌های حیاتی بدن مانند قلب و کلیه‌ها تسریع کنند. این یافته‌ها که در مجله علمی Science Advances منتشر شده، نگرانی‌هایی را در مورد عواقب طولانی‌مدت پیروی از این رژیم غذایی پرچرب مطرح می‌کند. مقدمه با افزایش نرخ چاقی در جوامع غربی، بسیاری از مردم به دنبال رژیم‌های غذایی سریع برای کاهش وزن هستند که رژیم کتوژنیک یکی از محبوب‌ترین آن‌ها به شمار می‌رود¹. این رژیم که به طور سنتی برای مدیریت صرع استفاده می‌شده، بر مصرف مقادیر بالای چربی و کاهش شدید کربوهیدرات‌ها متمرکز است.

در حالی که پیروان رژیم کتو ممکن است در مدت کوتاهی وزن قابل توجهی از دست بدهند، متخصصان سلامت نسبت به خطرات بالقوه این سبک غذایی ابراز نگرانی کرده‌اند. پژوهشگران در مرکز UTHealth سن آنتونیو، تگزاس، اخیراً تأثیر این رژیم‌ها را بر فرآیند پیری سلولی در اندام‌های داخلی موش‌ها مورد بررسی قرار داده‌اند. نتایج این تحقیقات نشان می‌دهد که موش‌هایی که از رژیم‌های کتوژنیک پیروی می‌کردند، نرخ پیری سلولی بالاتری را در اندام‌های بدن خود تجربه کردند. خصوصیات رژیم کتوژنیک چیست؟