در سالهای اخیر، موجهای مختلفی از ترندهای غذایی ظهور و افول کردهاند که هرکدام برای مدتی کوتاه یا طولانی توجه عمومی را به خود جلب نمودهاند. با این حال، تعداد کمی از آنها توانستهاند به اندازه رژیم کتوژنیک (Ketogenic Diet) بر صحنه سلامت و تغذیه تأثیرگذار باشند. این رژیم که با تمرکز بر مصرف بسیار پایین کربوهیدرات و افزایش چشمگیر چربیها شناخته میشود، به سرعت به یک پدیده جهانی تبدیل شد. اما با افزایش محبوبیت و گسترش دایره پیروان، سؤالات جدید و گاهی حساس در مورد عوارض جانبی و تغییرات فیزیولوژیکی بدن، به ویژه در خصوص سلامت و بوی اندام تناسلی در آقایان، مطرح گردیده است. بررسی این تغییرات، مستلزم درک عمیق مکانیسم متابولیکی کتوزیس است.
🔬 درباره رژیم کتوژنیک: مکانیسم ورود به کتوزیس
فرض اصلی پشت رژیم کتوژنیک، یک مفهوم جدید در تغذیه نیست و هسته اصلی بسیاری از رویکردهای کمکربوهیدرات قبلی را تشکیل میدهد. ایده محوری این است که مصرف کربوهیدرات باید به میزان بسیار کم (معمولاً کمتر از ۵۰ گرم در روز) کاهش یابد و در عوض، سهم پروتئین و چربی به طور چشمگیری افزایش یابد. هنگامی که بدن برای مدتی طولانی فقط مقادیر اندکی کربوهیدرات جذب میکند، عرضه گلوکز به شدت محدود میشود و سطح هورمون انسولین کاهش مییابد. در این شرایط، بدن به جای تکیه بر کربوهیدراتها برای تولید انرژی، به استفاده از چربیها و پروتئینها روی میآورد. این تغییر در منبع سوخت اصلی، فرآیندی به نام کتوزیس را آغاز میکند که در آن کبد، با تجزیه اسیدهای چرب، ترکیباتی به نام کتونها را تولید میکند. کتونها سپس به عنوان سوخت اصلی مغز و عضلات استفاده میشوند و این تغییر متابولیکی، علت اصلی افزایش چربیسوزی و کاهش وزن در این رژیم است، و نام رژیم کتوژنیک از همین فرآیند گرفته شده است.
💨 بوی متمایز: پدیدههای سهگانه بوی بدن در کتوز
مدت زیادی طول نکشید تا مشاهده شود که بسیاری از افرادی که رژیم کتوژنیک را دنبال میکنند، با یک بوی متمایز در نفس و بدن خود مواجه میشوند که اغلب به آن “نفس کتو” گفته میشود. این پدیده به دلیل عوامل متابولیکی متعددی ایجاد میشود. یکی از دلایل اصلی، افزایش غلظت کتونها در جریان خون است که در هنگام سوزاندن چربیها برای سوخت، تولید میشوند. این یک فرآیند طبیعی و نشانهای از ورود به کتوزیس است، اما یکی از محصولات جانبی این فرآیند، افزایش تولید استون (Acetone) است؛ همان مادهای که از لحاظ شیمیایی در پاککنندههای لاک ناخن یافت میشود. استون یک ترکیب فرار است که بدن راهی برای استفاده از آن ندارد و برای دفع، آن را از طریق نفس (بوی دهان) و عرق دفع میکند. وقتی فردی عرق میکند یا ادرار میکند، ممکن است بوی استون از خود متصاعد کند.
علاوه بر این، سوزاندن شدید چربیهای انباشته شده بدن به این معناست که تمام ترکیبات و سمومی که در این چربیها (بافتهای چربی) ذخیره شده بودند، اکنون آزاد میشوند و دفع آنها نیز میتواند به بوی منحصر به فرد تعریق اضافه شود. در نهایت، رژیم کتوژنیک در صورت عدم رعایت تعادل، میتواند باعث شود که بدن مقادیر بیشتری از پروتئینها را برای گلوکونئوژنز تجزیه کند و این فرآیند تمایل به انتشار بوی مشخصه شبیه آمونیاک دارد. تجمع و ترکیب تمام این بوها میتواند در ناحیه فاق، جایی که گرمای طبیعی بدن و دو لایه لباس زیر و شلوار یک محیط گرم، تاریک و مرطوب را ایجاد میکنند، تشدید شود. این محیط، بستر ایدهآلی برای رشد باکتریهای مولد بو است. در نتیجه، هنگام تعویض لباس، یک بوی بسیار شدید در ناحیه آلت تناسلی ممکن است به مشام برسد که برای فرد آزاردهنده است.
⏳ موقتی بودن وضعیت و راهکارهای تخصصی مدیریت بوی ناحیه تناسلی
البته باید به یاد داشت که سیستم متابولیک هر فردی متفاوت است و مواد را به شیوههای گوناگونی تجزیه و دفع میکند. برخی از افرادی که رژیم کتوژنیک را دنبال میکنند، ممکن است فقط متوجه یک افزایش جزئی در بوی قابل توجه ناحیه تناسلی شوند، در حالی که برخی دیگر ممکن است وضعیت بوی بد آلت تناسلی را تجربه کنند که واقعاً ناخوشایند است. خبر خوب و حائز اهمیت این است که برای اکثریت قریب به اتفاق افراد، وضعیت بوی بد بدن و بوی آلت تناسلی، یک پدیده موقتی است. اگر فرد به طور مداوم به رژیم کتوژنیک پایبند باشد و بدن به اصطلاح “سازگار با کتون” شود (Keto-adapted)، پس از چند هفته تا چند ماه، مکانیسمهای دفع استون بدن تنظیم شده و بوی شدید آن کاهش مییابد و معمولاً از بین میرود.
در این میان و تا زمان سازگاری بدن، آقایان باید اقدامات لازم را برای کاهش بوی آلت تناسلی تا حد امکان انجام دهند. بدیهی است که شستشوی مناسب با استفاده از یک صابون ملایم با pH مناسب پوست بهصورت روزانه یا در صورت لزوم دفعات بیشتر — بهویژه پس از فعالیت بدنی و تعریق زیاد — بسیار مفید است. همچنین، تهویه ناحیه تناسلی تا حد امکان کمککننده است؛ مثلاً با استفاده از لباس زیر نخی (Cotton) و گشاد یا خوابیدن بدون لباس. یکی دیگر از اقدامات تخصصی که مردان در رژیم کتوژنیک میتوانند برای کاهش بوی آلت تناسلی انجام دهند، استفاده روزانه از یک روغن یا کرم تخصصی درجه یک برای سلامت پوست آلت تناسلی است.
تأکید کارشناسان بهداشتی و پوست بر محصولاتی است که از لحاظ بالینی برای پوست ناحیه تناسلی نرم و ایمن باشند. مهم است که محصولی که انتخاب میکنید حاوی ویتامین A باشد. چرا که این ویتامین مفید دارای خواص ضدباکتریایی مؤثری است که میتواند به کاهش فعالیت باکتریهای مولد بوی تند در ناحیه تناسلی کمک کند. در حالت ایدهآل، این محصول باید حاوی آلفا لیپوئیک اسید نیز باشد. این آنتیاکسیدان قوی با مبارزه با رادیکالهای آزاد و آسیبهای اکسیداتیو ناشی از آن، به تقویت، بهبود کیفیت و ترمیم پوست حساس آلت تناسلی کمک شایانی مینماید.
دکتر روشن ضمیر هستم، متخصص تغذیه و رژیم درمانی (PhD). اگر از رژیمهای تکراری نتیجه نگرفتهاید، فقط یک دوره با من داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانهدار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیامرسانها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
![5+ مزیت عمده سلامتی بودن در کتوز [مزایای کتو]](https://rdiet.ir/wp-content/uploads/2024/11/graphic_how-the-body-adapts-to-the-ketogenic-diet-the-main-reason-for-many-of-the-benefits.png)
