بهترین مقدار چای برای کاهش فشار خون؛ چای ترش، سبز یا سیاه؟

نوشیدن منظم چای ممکن است به کاهش خفیف فشار خون کمک کند؛ اما میزان اثر آن به نوع چای، مقدار مصرف و روش دم‌کردن بستگی دارد. بر اساس پژوهش‌ها، مصرف روزانه ۲ تا ۳ فنجان چای می‌تواند مفید باشد، هرچند این مقدار یک توصیه درمانی قطعی نیست.

در میان انواع مختلف، چای ترش احتمالاً اثر بیشتری بر کاهش فشار خون دارد؛ درحالی‌که اثر چای سبز و چای سیاه معمولاً محدودتر است. هیچ‌کدام از این نوشیدنی‌ها جایگزین داروهای فشار خون نیستند.

روزانه چند فنجان چای برای کاهش فشار خون بنوشیم؟

بررسی مطالعات نشان می‌دهد میزان اثر چای بر فشار خون در انواع مختلف آن یکسان نیست:

🍷 ۱. چای ترش (Hibiscus)

در یک مرور پژوهشی در سال ۲۰۲۲، نوشیدن روزانه ۲ تا ۳ فنجان چای ترش با کاهش متوسط حدود ۷ میلی‌متر جیوه در فشار خون سیستولیک و ۳٫۳ میلی‌متر جیوه در فشار خون دیاستولیک همراه بود. افراد دارای فشار خون بالاتر ظاهراً سود بیشتری بردند.

مصرف روزانه دست‌کم ۲ فنجان، به‌ویژه طی ۶ هفته یا بیشتر، ممکن است به کاهش فشار خون کمک کند؛ بااین‌حال، غلظت ترکیبات فعال چای ترش متغیر است و دوز درمانی استانداردی برای آن تعیین نشده است.

🍵 ۲. چای سبز

در یک مرور مطالعات در سال ۲۰۲۰، مصرف منظم چای سبز با کاهش متوسط حدود ۱٫۲ میلی‌متر جیوه در فشار خون سیستولیک و دیاستولیک همراه بود.

اثر آن نسبتاً محدود است و شواهد موجود نشان نمی‌دهند که یک نوع خاص چای سبز برتری قطعی داشته باشد. مصرف منظم احتمالاً مهم‌تر از رسیدن به تعداد دقیق و مشخصی از فنجان‌هاست.

☕ ۳. چای سیاه

بر اساس یک مرور پژوهشی در سال ۲۰۲۱، چای سیاه با کاهش متوسط حدود ۱ میلی‌متر جیوه در فشار خون سیستولیک و ۰٫۶ میلی‌متر جیوه در فشار خون دیاستولیک همراه بود.

همچنین رابطه روشنی میان مقدار مصرف چای سیاه و میزان کاهش فشار خون مشاهده نشد.

چای چگونه ممکن است فشار خون را کاهش دهد؟

چای ترش، سبز و سیاه حاوی ترکیبات گیاهی به نام پلی‌فنول‌ها هستند که ممکن است از چند مسیر بر سلامت عروق اثر بگذارند:

• 🩸 کمک به گشادشدن عروق: پلی‌فنول‌ها ممکن است تولید و دسترس‌پذیری نیتریک اکسید را افزایش دهند؛ ترکیبی که به شل‌شدن دیواره عروق کمک می‌کند.
• 🛡️ کاهش استرس اکسیداتیو: خواص آنتی‌اکسیدانی این ترکیبات ممکن است از آسیب سلولی به عروق بکاهد.
• 🔥 تعدیل التهاب: برخی پلی‌فنول‌ها ممکن است فرایندهای التهابی مرتبط با سفتی عروق را کاهش دهند.

این سازوکارها از نظر زیستی قابل‌قبول‌اند، اما وجود آن‌ها به‌تنهایی به معنای اثربخشی بالینی قابل‌توجه در همه افراد نیست.

چرا چای ترش ممکن است مؤثرتر باشد؟

چای ترش حاوی آنتوسیانین‌هاست؛ ترکیباتی که رنگ قرمز مایل به بنفش آن را ایجاد می‌کنند و ممکن است علاوه بر اثرات آنتی‌اکسیدانی، از دو مسیر دیگر نیز بر فشار خون اثر بگذارند:

• اثر ادرارآور خفیف: افزایش دفع ادرار ممکن است حجم مایع داخل عروق را کاهش دهد.
• اثر احتمالی بر آنزیم ACE: برخی ترکیبات چای ترش ممکن است فعالیت آنزیم مبدل آنژیوتانسین را مهار کنند؛ آنزیمی که در تنگ‌شدن عروق و تنظیم سدیم و آب بدن نقش دارد.

بااین‌حال، مقدار آنتوسیانین‌ها به نوع گیاه و روش آماده‌سازی بستگی دارد و هنوز دوز درمانی استانداردی برای چای ترش مشخص نشده است.

احتیاط: چای ترش ممکن است در کنار داروهای ضدفشار خون باعث افت بیشتر فشار شود. افراد مصرف‌کننده این داروها، به‌ویژه در صورت سرگیجه یا افت فشار، باید پیش از مصرف منظم و با هدف درمانی با پزشک مشورت کنند.

تفاوت چای سبز و سیاه از نظر ترکیبات

هر دو چای سبز و سیاه از گیاه Camellia sinensis به دست می‌آیند، اما روش فرآوری آن‌ها متفاوت است.

• چای سبز: برگ‌ها پس از برداشت سریع حرارت داده می‌شوند تا اکسیداسیون محدود شود. در نتیجه، بخشی از کاتچین‌ها، از جمله EGCG، بهتر حفظ می‌شود.
• چای سیاه: برگ‌ها خرد شده و در معرض اکسیژن قرار می‌گیرند؛ فرایندی که باعث تغییر ترکیبات پلی‌فنولی می‌شود.

این تفاوت ممکن است بخشی از تفاوت اثر آن‌ها را توضیح دهد، اما به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که چای سبز در همه شرایط فشار خون را بیشتر از چای سیاه کاهش می‌دهد.

روش دم‌کردن نیز مهم است. آب داغ‌تر و زمان دم‌کشیدن طولانی‌تر معمولاً استخراج کاتچین‌ها را افزایش می‌دهد؛ البته این موضوع لزوماً به معنای کاهش بیشتر فشار خون در عمل نیست.

آیا نوشیدن چای بیشتر، اثر بیشتری دارد؟

خیر؛ مصرف بیشتر همیشه بهتر نیست.

چای سبز و سیاه کافئین دارند. یک فنجان ۲۴۰ میلی‌لیتری چای سبز حدود ۲۵ میلی‌گرم و چای سیاه حدود ۵۰ میلی‌گرم کافئین دارد؛ مقدار واقعی به نوع چای و روش دم‌کردن وابسته است.

بر اساس اعلام سازمان غذا و داروی آمریکا، دریافت حداکثر ۴۰۰ میلی‌گرم کافئین در روز معمولاً برای بیشتر بزرگسالان سالم با عوارض منفی همراه نیست؛ اما حساسیت افراد متفاوت است.

مصرف زیاد چای کافئین‌دار ممکن است باعث موارد زیر شود:

• بی‌قراری و اضطراب
• تپش قلب
• اختلال خواب
• سردرد
• افزایش موقت فشار خون

چای ترش به‌طور طبیعی فاقد کافئین است و می‌تواند برای افراد حساس به کافئین یا کسانی که عصرها چای می‌نوشند، گزینه مناسبی باشد.

جمع‌بندی کاربردی

اگر هدف شما کمک به کنترل فشار خون از طریق مصرف چای است، شواهد موجود نشان می‌دهند:

• 🍷 چای ترش احتمالاً بیشترین اثر را دارد؛ حدود ۲ تا ۳ فنجان در روز در مطالعات با کاهش متوسط فشار خون همراه بوده است.
• 🍵 چای سبز ممکن است کاهش بسیار خفیفی ایجاد کند.
• ☕ چای سیاه نیز احتمالاً اثر محدودی دارد و افزایش مقدار مصرف، لزوماً فایده بیشتری ایجاد نمی‌کند.

در نهایت، چای یک گزینه کمکی است، نه درمان فشار خون بالا. کاهش مصرف نمک، الگوی غذایی مناسب، فعالیت بدنی، کنترل وزن و مصرف منظم داروهای تجویزشده همچنان پایه‌های اصلی مدیریت فشار خون هستند. اگر از داروهای ضدفشار خون استفاده می‌کنید، پیش از مصرف منظم چای ترش با هدف درمانی، احتمال تداخل و افت فشار را بررسی کنید.