ریشه شیرین‌بیان یکی از گیاهان پرکاربرد در طب سنتی است که امروزه به‌صورت مکمل‌های گیاهی در بازار موجود است. این مکمل‌ها معمولاً به‌عنوان کمک‌درمانی برای مشکلات گوارشی، بیماری‌های تنفسی و علائم یائسگی تبلیغ می‌شوند، اما بررسی‌های علمی نشان داده‌اند که مصرف آن حتی در دوزهای پایین می‌تواند با داروهای خاص تداخل داشته باشد و منجر به افزایش فشار خون شود.
ریشه شیرین‌بیان به چه منظور استفاده می‌شود؟
برخی افراد از ریشه شیرین‌بیان برای درمان زخم معده، التهاب، اختلالات گوارشی و حتی هپاتیت استفاده می‌کنند. همچنین محصولات خاصی از این گیاه ممکن است برای درمان آفت دهانی، بوی بد دهان یا اگزمای آتوپیک (درماتیت آتوپیک) مفید باشند و این کاربردها در مطالعات محدود مورد بررسی قرار گرفته‌اند.1,2
دو مطالعه کارآزمایی بالینی تصادفی‌شده نشان داده‌اند که ریشه شیرین‌بیان می‌تواند در بهبود بیماری کبد چرب غیرالکلی و تسریع روند ترمیم زخم‌ها نقش داشته باشد. با این حال، شواهد موجود هنوز محدود بوده و برای تأیید قطعی این اثرات به تحقیقات بیشتری نیاز است.4,5
Westend61 / Getty Images
تأثیر ریشه شیرین‌بیان بر فشار خون چگونه است؟
بر اساس یک مطالعه اخیر، حتی دوز روزانه 100 میلی‌گرم اسید گلیسیریزیک (مقداری که سازمان بهداشت جهانی آن را ایمن در نظر می‌گیرد) می‌تواند باعث افزایش فشار خون شود.6,7 این اثر به دلیل ترکیب فعال موجود در ریشه شیرین‌بیان یعنی گلیسیریزین ایجاد می‌شود که منجر به احتباس سدیم، تجمع مایعات و کاهش پتاسیم در بدن می‌شود.
مکانیسم عمل گلیسیریزین شباهت زیادی به هورمون آلدوسترون دارد که در تنظیم تعادل سدیم و پتاسیم بدن نقش کلیدی ایفا می‌کند. افزایش بیش‌ازحد آلدوسترون یا گلیسیریزین می‌تواند منجر به احتباس مایعات و در نهایت فشار خون بالا گردد.8,9
ریشه شیرین‌بیان با چه داروهایی تداخل دارد؟
گلیسیریزین می‌تواند با داروهایی مانند دیورتیک‌ها (ادرارآورها)، انسولین، داروهای ضدانعقاد و داروهای کاهنده فشار خون مانند اسپیرونولاکتون (آلداکتون) تداخل ایجاد کند.10,11 این تداخلات دارویی می‌توانند عوارض جدی برای بیمار به همراه داشته باشند و مصرف همزمان آنها خطرناک است.
به گفته متخصصان، بسیاری از افراد تصور می‌کنند گیاهان دارویی بی‌خطر هستند، اما ریشه شیرین‌بیان نمونه بارزی از گیاهی است که اثرات فارماکولوژیک قوی دارد. حتی افراد سالم نیز ممکن است در اثر مصرف این گیاه دچار عوارض جانبی شوند و افراد آسیب‌پذیر با مشکلات قلبی یا کلیوی در معرض عوارض جدی‌تر قرار می‌گیرند.1
آیا آب‌نبات شیرین‌بیان هم خطرناک است؟
آب‌نبات‌ها یا دمنوش‌هایی که حاوی عصاره شیرین‌بیان هستند می‌توانند همان عوارض مکمل‌های شیرین‌بیان را داشته باشند. در یک گزارش موردی سال 2019 مشخص شد که مصرف زیاد آب‌نبات شیرین‌بیان سیاه می‌تواند منجر به کاهش سطح پتاسیم و مشکلات جدی قلبی شود.12
البته این بدان معنا نیست که همه آب‌نبات‌های شیرین‌بیان مضر هستند. بسیاری از محصولات تجاری به‌ویژه در ایالات متحده به جای ریشه شیرین‌بیان با گیاه بادیان (انیسون) طعم‌دار می‌شوند و بنابراین خطرات مشابهی ندارند، اما محصولات طبیعی، دمنوش‌های گیاهی و برخی آب‌نبات‌های وارداتی می‌توانند حاوی سطوح بالای گلیسیریزین باشند، بنابراین بررسی دقیق برچسب محصولات ضروری است.
چه گیاهان جایگزینی ایمن‌تر هستند؟
سایر گیاهان دارویی می‌توانند اثرات مشابه شیرین‌بیان داشته باشند بدون اینکه همان خطرات را ایجاد کنند. برای مثال زنجبیل یک گزینه عالی برای حمایت از دستگاه گوارش است و گیاهانی مانند نارون لغزنده یا ریشه ختمی می‌توانند گلو و راه‌های هوایی را تسکین دهند. استفاده از این جایگزین‌ها می‌تواند خطر عوارض ناشی از شیرین‌بیان را کاهش دهد.
با این حال، همیشه توصیه می‌شود پیش از مصرف هرگونه مکمل گیاهی، به‌ویژه در صورت ابتلا به بیماری‌های زمینه‌ای یا مصرف داروهای دیگر، با پزشک یا متخصص تغذیه مشورت شود. این اقدام می‌تواند از بروز تداخلات دارویی یا عوارض ناخواسته پیشگیری کند.
جمع‌بندی و پیام برای شما
ریشه شیرین‌بیان می‌تواند فشار خون را افزایش دهد و با برخی داروها تداخل خطرناک ایجاد کند. حتی مقادیر کم گلیسیریزین، ترکیب فعال این گیاه، ممکن است باعث عوارض جانبی شود، به‌خصوص در افراد مبتلا به بیماری‌های قلبی یا کلیوی.
بنابراین لازم است همیشه برچسب محصولات گیاهی را با دقت بررسی کنید و در صورت تمایل به مصرف، گزینه‌های بدون گلیسیریزین (DGL) یا گیاهان جایگزین ایمن‌تر مانند زنجبیل را انتخاب کنید تا از مزایا بهره‌مند شوید و خطرات کمتری متوجه شما باشد.
آردایت برای اطمینان از صحت محتوای خود، که در سیاست ویراستاری ما ذکر شده است، از دستورالعملهای سختگیرانهای در زمینه منبعیابی پیروی می‌کند . ما فقط از منابع معتبر، از جمله مطالعات بررسیشده توسط همتایان، متخصصان پزشکی دارای مجوز، بیماران با تجربه عملی و اطلاعات از مؤسسات برتر، استفاده میکنیم.
- National Center for Complementary and Integrative Health. Licorice root.
- Memorial Sloan Kettering Cancer Center. Licorice.
- American Heart Association. Medication interactions: food, supplements, and other drugs.
- Zabihi M, Hatefi B, Ardakani ME, Ranjbar AM, Mohammadi F. Impact of licorice root on the burn healing process: a double-blinded randomized controlled clinical trial. Complement Ther Med. 2023;73:102941. doi:10.1016/j.ctim.2023.102941
- Rostamizadeh P, Asl SMKH, Far ZG, et al. Effects of licorice root supplementation on liver enzymes, hepatic steatosis, metabolic and oxidative stress parameters in women with nonalcoholic fatty liver disease: a randomized double‐blind clinical trial. Phytotherapy Research. 2022;36(10):3949-3956. doi:10.1002/ptr.7543
- af Geijerstam P, Joelsson A, Rådholm K, Nyström FH. A low dose of daily licorice intake affects renin, aldosterone, and home blood pressure in a randomized crossover trial. Am J Clin Nutr. 2024;119(3):682-691. doi:10.1016/j.ajcnut.2024.01.011
- PubChem. Glycyrrhizin.
- Yoshino T, Shimada S, Homma M, Makino T, Mimura M, Watanabe K. Clinical risk factors of licorice-induced pseudoaldosteronism based on glycyrrhizin-metabolite concentrations: a narrative review. Front Nutr. 2021;8:719197. doi:10.3389/fnut.2021.719197
- National Cancer Institute. Aldosterone.
- Shin H, Chung M, Rose DZ. Licorice root associated with intracranial hemorrhagic stroke and cerebral microbleeds. Neurohospitalist. 2019;9(3):169-171. doi:10.1177/1941874418805332
- Sabbadin C, Bordin L, Donà G, Manso J, Avruscio G, Armanini D. Licorice: From pseudohyperaldosteronism to therapeutic uses. Front Endocrinol (Lausanne). 2019;10:484. doi:10.3389/fendo.2019.00484
- American Heart Association. Black licorice is a candy that should inspire caution.
- https://www.verywellhealth.com/licorice-root-and-high-blood-pressure-11789802
گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی
تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشن‌ضمیر بازبینی علمی می‌شوند.
اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
