قارچ ناخن پا یا اونیکومایکوزیس، یکی از مشکلات شایع پوستی است که در سراسر جهان میلیون‌ها نفر با آن درگیر هستند. این عارضه می‌تواند خفیف باشد و تنها ظاهر ناخن را تحت تأثیر قرار دهد، اما در برخی افراد باعث درد و حتی زمینه‌ساز عفونت‌های باکتریایی ثانویه می‌شود. درمان این بیماری دشوار است زیرا قارچ در تمام ساختار ناخن ازجمله بستر ناخن رشد می‌کند و دسترسی داروهای موضعی به این ناحیه به‌راحتی امکان‌پذیر نیست¹.
تشخیص اونیکومایکوزیس
تشخیص دقیق این بیماری ضروری است، زیرا گاهی عفونت باکتریایی به اشتباه با قارچی تشخیص داده می‌شود و این موضوع منجر به درمان نادرست می‌گردد. متخصص پا (پودیاتریست) معمولاً با نمونه‌برداری از ناخن و بررسی آن در آزمایشگاه، نوع عامل عفونت را مشخص می‌کند. در این بررسی از تکنیک‌هایی مانند کشت قارچ، مشاهده زیر میکروسکوپ و تست KOH برای تأیید عامل قارچی استفاده می‌شود.
در صورتی که عامل عفونت اشتباه تشخیص داده شود، درمان موضعی بی‌اثر خواهد بود و ممکن است بیماری پیشرفت کند. بنابراین ارزیابی تخصصی پیش از شروع درمان اهمیت زیادی دارد و انتخاب روش‌های درمانی باید براساس نتیجه آزمایشات انجام شود.
داروهای ضدقارچ موضعی نسخه‌ای
یکی از داروهای رایج برای درمان موضعی، سیكلوپيروكس است که به صورت لاک روی ناخن استفاده می‌شود و درمان آن معمولاً چندین ماه طول می‌کشد². این دارو برای موارد خفیف تا متوسط مناسب است، اما زمانی که عفونت به مرکز رشد ناخن (ماتریکس) رسیده باشد، اثربخشی آن کاهش می‌یابد.
این دارو تنها روی برخی انواع قارچ‌ها مانند Trichophyton rubrum مؤثر است و در برابر گونه‌های مقاوم عملکرد ضعیف‌تری دارد.
تحقیقات نشان داده است که کمتر از ۱۲٪ بیماران پس از مصرف این دارو بهبود قابل‌توجهی مشاهده می‌کنند². به همین دلیل، در بسیاری از موارد آن را در کنار داروهای خوراکی مثل فلوکونازول یا تربینافین تجویز می‌کنند تا اثربخشی بیشتر شود.
داروی دیگری به نام افی‌ناکونازول (Jublia) از سال ۲۰۱۴ مورد تأیید قرار گرفته است. این دارو دو تا سه برابر مؤثرتر از سیکلوپیرокс گزارش شده، اما هزینه آن بسیار بالاتر است. کودکان معمولاً به دلیل نازک‌تر بودن ناخن‌ها، پاسخ درمانی بهتری به این داروهای موضعی دارند.
برداشت و نازک‌سازی ناخن (دبریدمان)
برای افزایش اثر داروهای موضعی، معمولاً نازک‌سازی لایه‌های ضخیم‌شده ناخن توسط متخصص پا انجام می‌شود. این کار باعث می‌شود داروی موضعی بهتر نفوذ کرده و سرعت درمان افزایش یابد³.
در این روند، اغلب از کرم‌های حاوی اوره برای نرم کردن ناخن استفاده می‌شود و ناخن باید با پانسمان ضدآب پوشانده شود تا دارو به خوبی جذب شود⁴.
محصولات اوره ۴۰٪ و ۴۵٪ بسته به نسخه پزشکی در دسترس‌اند و هزینه آنها بسته به برند تفاوت دارد. این روش در کوتاه‌مدت می‌تواند به کاهش ضخامت و بهبود شکل ناخن کمک کند.
داروهای بدون نسخه (OTC)
در موارد خفیف که قارچ تنها نوک ناخن را درگیر کرده است، داروهای ضدقارچ بدون نسخه مانند کرم تربینافین می‌توانند مفید باشند. این درمان معمولاً زمانی مؤثر است که همراه با نازک‌سازی منظم ناخن انجام شود.
بااین‌حال، در موارد پیشرفته با تغییر رنگ شدید و ضخیم‌شدن ناخن، اثربخشی این داروها بسیار کم خواهد بود.
درمان‌های خانگی
روغن درخت چای
برخی مطالعات نشان داده‌اند که روغن درخت چای می‌تواند اثر مشابه پماد کلوتریمازول داشته باشد و حدود ۵۰٪ بهبود گزارش شده است⁵. اما میزان بازگشت قارچ بعد از درمان بالا است.
روغن نارگیل
روغن نارگیل دارای اسیدهای چرب ضدقارچ است، اما شواهد بالینی کافی برای اثبات اثربخشی قطعی آن روی قارچ‌های مقاوم ناخن وجود ندارد⁶.
وییکس (Vicks VapoRub)
مطالعات اندکی نشان داده‌اند که وییکس می‌تواند به بهبود ظاهری ناخن کمک کند و در برخی افراد حتی به پاک‌سازی کامل منجر شود، اما اغلب نتایج موقت هستند و احتمال عود بیماری در یک سال بسیار بالا است⁷⁸.
سؤالات متداول
درمان خوراکی تربینافین چگونه عمل می‌کند و چه مدت طول می‌کشد؟
تربینافین یک داروی ضدقارچ خوراکی است که معمولاً روزانه به مدت سه ماه مصرف می‌شود⁹. در برخی برنامه‌های درمانی، مصرف دارو یک هفته فعال و سه هفته توقف دارد تا اثر درمانی در ناخن بدون افزایش عوارض ادامه یابد.
آیا درمان با لیزر می‌تواند قارچ ناخن را به طور کامل درمان کند؟
درمان با لیزر در برخی افراد می‌تواند باعث حذف قارچ ناخن شود، اما میزان موفقیت بین ۳۰٪ تا ۶۱٪ گزارش شده است¹⁰. همچنین این روش معمولاً نیاز به چندین جلسه دارد و روند بهبود ممکن است چندین ماه طول بکشد.
- Christenson JK, Peterson GM, Naunton M, et al. Challenges and opportunities in the management of onychomycosis. J Fungi (Basel). 2018;4(3):87. doi:10.3390/jof4030087
- Iorizzo M, Hartmane I, Derveniece A, Mikazans I. Ciclopirox 8% HPCH nail lacquer in the treatment of mild-to-moderate onychomycosis: a randomized, double-blind amorolfine controlled study using a blinded evaluator. Skin Appendage Disord. 2016;1(3):134-140. doi:10.1159/000441569
- Tietz H, Hay R, Querner S, et al. Efficacy of 4 weeks topical bifonazole treatment for onychomycosis after nail ablation with 40% urea: a double-blind, randomized, placebo-controlled multicenter study. Mycoses. 2013;56(4):414-421. doi:10.1111/myc.12037
- Del Rosso JQ. The role of topical antifungal therapy for onychomycosis and the emergence of newer agents. J Clin Aesthet Dermatol. 2014;7(7):10–18.
- Buck D, Nidorf D, Addino J, et al. Comparison of two topical preparations for the treatment of onychomycosis: Melaleuca alternifolia (tea tree) oil and clotrimazole. J Fam Pract. 1994:38(6):601-605.
- Bergsson G, Arnfinnson J, Steingrimsson O, et al. In vitro killing of Candida albicans by fatty acids and monoglycerides. Antimicrob Agents Chemother. 2001;45(11):3209-3212. doi:10.1128/AAC.45.11.3209-3212.2001
- Derby R, Rohal P, Jackson C, Beutler A, Olsen C. Novel treatment of onychomycosis using over-the-counter mentholated ointment: a clinical case series. J Am Board Fam Med. 2011;24(1):69-74. doi:10.3122/jabfm.2011.01.100124
- Snell M, Klebert M, Önen N, Hubert S. A novel treatment for onychomycosis in people living with HIV infection: Vicks VapoRub is effective and safe. J Assoc Nurses AIDS Care. 2016;27(1):109-113. doi:10.1016/j.jana.2015.10.004
- Institute for Quality and Efficiency in Health Care. Nail fungus: polish, cream or tablets? InformedHealth.org.
- Westerberg D, Voyack M. Onychomycosis: current trends in diagnosis and treatment. Am Fam Physician. 2019;88(11):762-770.
- https://www.verywellhealth.com/topical-treatments-toenail-fungus-prescription-otc-1337799
دکتر روشن ضمیر هستم، متخصص تغذیه و رژیم درمانی (PhD). اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با من داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
