رژیم کتوژنیک و سرطان پانکراس: امکان مسدودسازی رشد تومور با رویکرد ترکیبی رژیم و دارو

دانشمندان دانشگاه کالیفرنیا سانفرانسیسکو دریافتند که رژیم کتوژنیک می‌تواند با برخی روش‌های درمانی سرطان تداخل داشته باشد و از رشد سرطان پانکراس در مدل‌های موشی جلوگیری کند. محققان با ترکیب یک روش درمانی جدید که هنوز در مرحله کارآزمایی بالینی است با این رژیم غذایی، توانستند سلول‌های سرطانی را در یک مدل حیوانی سرطان پانکراس از سوخت مورد نیازشان محروم کنند. این رویکرد مؤثر باعث شد که اندازه تومورها کاهش یابد.

کارشناسان معتقدند که مفهوم ترکیب رژیم غذایی و دارو بسیار امیدوارکننده است، اما نیاز است که تحقیقات بیشتری بر روی انسان‌ها انجام شود تا ایمنی و اثربخشی آن به اثبات برسد.

یافته‌های کلیدی مطالعه و مکانیسم اثر

در یک مطالعه جدید که در نشریه Nature منتشر شد¹، محققان توضیح دادند که چگونه یک رژیم غذایی پرچرب (کتوژنیک) همراه با درمان سرطان، متابولیسم چربی را در موش‌ها مسدود می‌کند. این فرآیند باعث می‌شود که سرطان از سوختی که برای ادامه رشد به آن نیاز دارد محروم شود. نکته مهم این است که تا زمانی که موش‌ها با رژیم کتوژنیک تغذیه می‌شدند، رشد تومورها متوقف می‌شد.

این یافته‌ها از هدف اصلی محققان برای بررسی چگونگی حفظ بدن در حین روزه‌داری، که می‌تواند متابولیسم را از طریق یک پروتئین شناخته‌شده به نام فاکتور شروع ترجمه یوکاریوتی (eIF4E) تغییر دهد، به دست آمد. این پروتئین باعث می‌شود که بدن در طول دوره‌های روزه‌داری شروع به مصرف چربی کند و این همان فرآیندی است که تحت رژیم کتوژنیک و به لطف eIF4E رخ می‌دهد. محققان کشف کردند که eFT508، یک داروی جدید سرطان که در حال حاضر در کارآزمایی‌های بالینی است، eIF4E و مسیر کتوژنیک را مسدود می‌کند؛ در نتیجه بدن از متابولیسم چربی باز می‌ماند.

با ترکیب داروی eFT508 با رژیم کتوژنیک در مدل حیوانی سرطان پانکراس، محققان توانستند سلول‌های سرطانی را گرسنه نگه دارند و تومورها کوچک شدند. دیوید روگرو، نویسنده ارشد این مقاله، اعلام کرد که این یافته‌ها امیدهایی را برای توانایی ترکیب رژیم غذایی و دارو در درمان سایر سرطان‌ها ایجاد می‌کند². او افزود: «ما انتظار داریم که بیشتر سرطان‌ها آسیب‌پذیری‌های دیگری داشته باشند؛ این یافته‌ها اساس یک روش جدید برای درمان سرطان با رژیم غذایی و درمان‌های شخصی‌سازی شده را فراهم می‌کند.»

ملانی مورفی ریکتر، متخصص تغذیه ثبت‌شده که در این مطالعه شرکت نداشته است، اظهار داشت که این یافته‌ها بسیار جذاب هستند و پتانسیل زیادی دارند، اما باید تحقیقات بیشتری روی انسان‌ها انجام شود. او افزود: «آنچه در موش‌ها کار می‌کند، همیشه مستقیماً به انسان‌ها قابل تعمیم نیست و بدن انسان پیچیده است؛ پیروی از چنین رژیم غذایی سختگیرانه‌ای، به ویژه در شرایطی که فرد در حال مقابله با سختی‌های درمان سرطان است، آسان نیست.» همچنین او تأکید کرد که توجه به کیفیت زندگی بیمار بسیار حائز اهمیت است؛ یک رژیم غذایی سخت می‌تواند برای افرادی که از بارهای جسمی و عاطفی سرطان رنج می‌برند، دشوار باشد.

ریکتر معتقد است که اگرچه این علم اولیه محکم است، اما اینکه آیا این رویکرد می‌تواند به طور عملی و ایمن برای بیماران به کار رود، هنوز مشخص نیست و نیاز به تحقیقات بیشتری داریم تا بتوانیم بگوییم این یک گزینه قابل اجرا برای مردم است.

تأثیر رژیم غذایی بر درمان سرطان

آنتون بیلچیک، انکولوژیست جراحی و مدیر برنامه گوارشی و کبد در مؤسسه سرطان سنت جان، که در این مطالعه شرکت نداشته است، بیان کرد که توانایی این رژیم غذایی خاص برای تداخل با درمان سرطان امیدوارکننده است. با این حال، وی هشدار داد که تعامل کاهش وزن و سرطان می‌تواند نتیجه معکوس نیز داشته باشد، به ویژه در مورد سرطان پانکراس.

بیلچیک یادآور شد که سرطان پانکراس یکی از کشنده‌ترین سرطان‌ها است و در مقایسه با سایر سرطان‌ها، پیشرفت کمی در بهبود بقای بیماران حاصل شده است. او تأکید کرد که هر ایده نوینی، چه یک رژیم غذایی باشد و چه درک بهتر بیماری، باید با دقت ارزیابی شود. وی اضافه کرد: «رژیم‌های کتو برای چندین سال مورد استفاده بوده‌اند و مطالعات نشان می‌دهند که چگونه ممکن است منجر به کاهش وزن و بهبود کلی سلامت شوند.»

بیلچیک همچنین هشدار داد که اگرچه یافته‌های این مطالعه شگفت‌انگیز هستند، اما بسیاری از بیماران مبتلا به سرطان پانکراس، به دلیل کاهش اشتها یا آزاد شدن موادی مانند کاشکتین که باعث تجزیه عضلات و کاهش وزن می‌شوند، مقدار قابل توجهی از وزن خود را از دست می‌دهند. در نتیجه، رژیم غذایی که ممکن است به کاهش وزن بیشتر منجر شود، می‌تواند تأثیر منفی بر سیستم ایمنی و توانایی آن برای مبارزه با سرطان داشته باشد.

نکته‌ای در مورد رژیم‌های تقلیدکننده روزه‌داری (FMD)

ریکتر خاطرنشان کرد که رژیم کتوژنیک می‌تواند به مرور زمان استرس و التهاب را به بدن تحمیل کند و همچنین منجر به کمبود مواد مغذی، مشکلات کلسترول یا فشار بر کلیه‌ها یا کبد شود. او توضیح داد که این مطالعه می‌تواند راه را برای استراتژی‌های جدید درمان سرطان با بهره‌گیری از مفهوم هدف قرار دادن آسیب‌پذیری‌های متابولیکی سلول‌های سرطانی هموار کند. رویکردهای تغذیه‌ای مانند رژیم تقلیدکننده روزه‌داری (FMD) قبلاً با محدود کردن برخی مواد مغذی، نویدبخش بوده‌اند؛ این محدودیت باعث فعال شدن فرآیندهای بازسازی سلولی طبیعی بدن می‌شود که ممکن است در مبارزه با برخی سرطان‌ها کمک‌کننده باشد.

ریکتر افزود که در مقایسه با رژیم کتوژنیک، FMD این مزیت را دارد که تنها یک تعهد ۵ روزه در طول درمان سرطان نیاز دارد و تغییرات سبک زندگی خارج از آن دوره حداقل است. به گفته وی، این رویکرد می‌تواند در مقایسه با حفظ یک رژیم کتوژنیک سختگیرانه در یک دوره طولانی، عملی‌تر و قابل قبول‌تر باشد.

آیا رژیم کتوژنیک می‌تواند برای سایر سرطان‌ها نیز مفید باشد؟

ریکتر اشاره کرد که الگوی مورد استفاده توسط محققان در این مطالعه می‌تواند با حمله به وابستگی‌های متابولیکی، سایر سرطان‌ها را نیز به طور مؤثر هدف قرار دهد. با این حال، او پیشنهاد کرد که با ایجاد رویکردهای شخصی‌سازی شده بر اساس بیمار و نوع سرطان، می‌توان برخی از اثرات منفی رژیم‌های غذایی یا درمان‌ها را کاهش داد. ریکتر توضیح داد: «این مطالعه اهمیت فزاینده پزشکی شخصی‌سازی شده را برجسته می‌کند.»

او معتقد است که با درک نیازهای متابولیکی منحصر به فرد سرطان‌های مختلف، می‌توان درمان‌ها را به گونه‌ای تنظیم کرد که آن نقاط ضعف خاص را هدف قرار دهند؛ این امر به طور بالقوه می‌تواند منجر به درمان‌های مؤثرتر و سمی‌تر شود.