در دوران درمان سرطان، مانند شیمیدرمانی یا پرتودرمانی، سلولهای سرطانی نابود میشوند اما سلولهای سالم نیز تحت تأثیر قرار میگیرند و سیستم ایمنی ضعیف میشود. واکسنها میتوانند از برخی عفونتهای جدی محافظت کنند و عمدتاً ایمن هستند، اما برخی واکسنها ممکن است نیاز به زمانبندی خاص یا تأخیر داشته باشند¹.
ایمنی واکسنها برای بیماران سرطانی
اکثر واکسنهای غیرفعال (بدون ویروس زنده) در دوران درمان سرطان ایمن هستند². اما واکسنهای زنده ضعیفشده، در صورتی که سیستم ایمنی ضعیف باشد، میتوانند بیماریزا باشند و معمولاً تا بهبود سیستم ایمنی تجویز نمیشوند³. حتی واکسنهای ایمن ممکن است پاسخ ایمنی کامل ایجاد نکنند، زیرا بدن در دوران درمان قادر به تولید آنتیبادی کافی نیست⁴.
اهمیت زمانبندی واکسنها
زمان تزریق واکسنها بهاندازه نوع واکسن اهمیت دارد. به طور ایدهآل، واکسنها قبل از شروع درمان دریافت میشوند، اما همیشه امکانپذیر نیست⁵.
- قبل از درمان: واکسنهای زنده حداقل چهار هفته قبل و واکسنهای غیرفعال حداقل دو هفته قبل از درمان باید تزریق شوند².
- در حین درمان: واکسنهایی مانند آنفلوآنزا یا کووید-۱۹ میتوانند در طول درمان تزریق شوند. حتی پاسخ ایمنی جزئی میتواند محافظت ایجاد کند⁶.
- بعد از درمان: واکسنها معمولاً تا بازسازی سیستم ایمنی، حدود سه تا شش ماه برای واکسنهای غیرزنده و یک تا دو سال برای واکسنهای زنده، به تأخیر میافتند³. اعضای خانواده و نزدیکان نیز باید واکسنهای خود را بهروز نگه دارند تا یک “حفاظت محیطی” ایجاد شود.
نوع درمان نیز اهمیت دارد: پیوند سلولهای بنیادی نیاز به تأخیر طولانیتری برای واکسیناسیون دارد، در حالی که شیمیدرمانی و پرتودرمانی معمولاً باعث سرکوب موقت سیستم ایمنی میشوند⁷.
واکسنهایی که باید در نظر گرفت
واکسیناسیون آنفلوآنزا:
واکسن سالانه آنفلوآنزا مهمترین واکسن برای بیماران سرطانی است. تزریق واکسن به صورت عضلانی توصیه میشود و از اسپری بینی (FluMist) که زنده است، باید اجتناب شود¹⁰.
واکسن کووید-۱۹:
واکسن کووید-۱۹ سالانه برای محافظت در برابر سویههای جدید توصیه میشود و میتواند همزمان با واکسن آنفلوآنزا تزریق شود¹⁰². واکسنهای mRNA ممکن است مزایای اضافی برای بیماران تحت ایمونوتراپی داشته باشند¹¹.
واکسن RSV:
این واکسن به خصوص در فصول پاییز و زمستان توصیه میشود و محافظت طولانیمدت دارد. زمان مناسب تزریق باید با تیم درمان سرطان هماهنگ شود¹².
واکسن پنوموکوک:**
برای محافظت در برابر پنومونی و عفونت خون توصیه میشود، به ویژه در کسانی که طحال خود را برداشتهاند¹³.
واکسن Tdap:**
برای محافظت در برابر کزاز، دیفتری و سیاهسرفه توصیه میشود و معمولاً در دوران درمان سرطان ایمن است².
واکسن HPV:**
میتواند پیشگیری از برخی سرطانها را به دنبال داشته باشد و بسته به سن و تاریخچه واکسیناسیون توصیه میشود¹.
واکسن زونا (Shingles):
واکسن غیرزنده برای افراد بالای ۵۰ سال یا افراد دارای سیستم ایمنی ضعیف توصیه میشود¹⁴.
واکسن مننژوکک (MenACWY و MenB):
برای محافظت در برابر مننژیت باکتریایی توصیه میشود، به ویژه در افرادی که طحال خود را برداشتهاند.
واکسنهایی که باید اجتناب شوند
واکسنهای زنده باید در دوران شیمیدرمانی یا هر درمانی که سیستم ایمنی را تضعیف میکند، به تعویق بیفتند:
- MMR (سرخک، اوریون، سرخجه)¹⁵
- واکسن واریسلا (آبلهمرغان)¹⁶
- اسپری بینی آنفلوآنزا (FluMist)¹⁷
- واکسن روتاویروس¹⁸
- واکسن تب زرد¹⁹
چه زمانی میتوان دوباره واکسنهای زنده زد؟
- حداقل ۶ ماه بعد از درمان، مگر در سرطانهای خونی که حداقل یک سال نیاز است.
- پس از پیوند سلولهای بنیادی حداقل دو سال انتظار لازم است⁸.
تیم درمان زمان مناسب برای واکسیناسیون را با توجه به درمان و وضعیت بازیابی بدن تعیین میکند.
نکات کلیدی
- بسیاری از واکسنها در دوران درمان سرطان ایمن هستند، اما واکسنهای زنده تا بهبود سیستم ایمنی باید به تعویق بیفتند.
- زمانبندی واکسنها بسته به نوع سرطان، درمان، شمارش سلولهای خونی و نوع واکسن متفاوت است.
- واکسنهای غیرزنده مانند آنفلوآنزا، کووید-۱۹، پنوموکوک و زونا ایمن هستند اما همیشه با تیم درمان مشورت کنید.
- واکسنهای زنده مانند MMR، واریسلا، تب زرد و اسپری بینی آنفلوآنزا باید تا تأیید ایمنی توسط تیم درمان به تعویق بیفتند.
سؤالات متداول (FAQ)
۱. آیا همه واکسنها در دوران درمان سرطان ایمن هستند؟
واکسنهای غیرزنده معمولاً ایمن هستند، اما واکسنهای زنده باید تا بازسازی سیستم ایمنی به تعویق بیفتند.
۲. چه واکسنهایی در حین درمان سرطان توصیه میشوند؟
واکسنهای غیرزنده شامل آنفلوآنزا، کووید-۱۹، پنوموکوک، Tdap، HPV و زونا هستند و باید با تأیید تیم درمان تزریق شوند.
۳. آیا زمان تزریق واکسنها اهمیت دارد؟
بله، زمان تزریق واکسنها برای ایجاد پاسخ ایمنی مؤثر و جلوگیری از عفونت بسیار مهم است و بسته به نوع درمان و وضعیت ایمنی متفاوت است.
۴. چه واکسنهایی باید به تعویق بیفتند؟
واکسنهای زنده مانند MMR، واریسلا، اسپری بینی آنفلوآنزا، روتاویروس و تب زرد باید تا بهبود سیستم ایمنی به تعویق بیفتند.
۵. آیا اعضای خانواده باید واکسینه شوند؟
بله، برای ایجاد “حفاظت محیطی” و کاهش خطر عفونت در بیمار، اعضای خانواده و نزدیکان نیز باید واکسیناسیون خود را بهروز نگه دارند.
- Kamboj M et al. Vaccination of Adults With Cancer: ASCO Guideline. Journal of Clinical Oncology. March 18, 2024.
- Einarsson J et al. Vaccination Considerations for Patients Receiving Cancer Therapy. Canadian Family Physician. October 2022.
- Immune System. Cleveland Clinic. October 20, 2023.
- Vaccines Protect You. U.S. Department of Health and Human Services. April 4, 2024.
- Sarkar L et al. Vaccination Practices, Efficacy, and Safety in Adults With Cancer: A Narrative Review. Cancer Research, Statistics, and Treatment. July 2021.
- Mekkawi R et al. COVID-19 Vaccination in Cancer Patients: A Review Article. Cancer Control. September 6, 2022.
- Altered Immunocompetence. Centers for Disease Control and Prevention. June 26, 2024.
- Silva-Pinto A et al. Vaccination After Haematopoietic Stem Cell Transplant: A Review of the Literature and Proposed Vaccination Protocol. Vaccines. December 23, 2024.
- Sharma A et al. Effects of Chemotherapy on the Immune System: Implications for Cancer Treatment and Patient Outcomes. Naunyn-Schmiedeberg’s Archives of Pharmacology. October 31, 2023.
- Vaccinations and Flu Shots for People with Cancer. American Cancer Society. September 24, 2025.
- Grippin AJ et al. SARS-CoV-2 mRNA Vaccines Sensitize Tumours to Immune Checkpoint Blockade. Nature. October 22, 2025.
- Vaccines for Adults . Centers for Disease Control and Prevention. July 8, 2025.
- Foran C et al. Importance of Vaccination for Disease Prevention in Post-Splenectomy Patients. BMJ Case Reports. October 8, 2021.
- Recombinant Zoster Vaccine VIS. Centers for Disease Control and Prevention. February 4, 2022.
- MMR Vaccine. Cleveland Clinic. May 9, 2025.
- About the Varicella Vaccines. Centers for Disease Control and Prevention. April 28, 2021.
- FDA Approves Nasal Spray Influenza Vaccine for Self- or Caregiver-Administration. U.S. Food and Drug Administration. April 28, 2021.
- Rotavirus Vaccination. Centers for Disease Control and Prevention. July 19, 2024.
- Yellow Fever Vaccine. Centers for Disease Control and Prevention. May 15, 2024.
- https://www.everydayhealth.com/cancer/vaccines-to-take-or-avoid-during-cancer-treatment/
گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی
تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشنضمیر بازبینی علمی میشوند.
اگر از رژیمهای تکراری نتیجه نگرفتهاید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانهدار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیامرسانها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
