پرتودرمانی با دوز پایین می‌تواند تسکین قابل توجهی برای درد مزمن زانو فراهم کند

پژوهش‌های اخیر نشان داده‌اند که تنها شش جلسه پرتودرمانی با دوز پایین، به طور قابل توجهی علائم درد زانو را بهبود می‌بخشد.

نکات کلیدی

یک مطالعه جدید نشان داد که شش جلسه پرتودرمانی با دوز پایین، به طور قابل توجهی درد زانو را در شرکت‌کنندگان مبتلا به استئوآرتریت (آرتروز زانو) بهبود بخشید.
سطوح پرتویی که در این درمان استفاده شد، بسیار کمتر از میزان دوزی است که در درمان سرطان به کار می‌رود.
این درمان می‌تواند یک جایگزین بدون دارو برای درمان‌های استاندارد فعلی باشد.

پژوهش جدیدی نشان می‌دهد که یک روش درمانی غیرمعمول ممکن است همان چیزی باشد که پزشکان برای مقابله با درد مفاصل، خشکی و تورم ناشی از استئوآرتریت زانو به دنبال آن هستند: درمان با پرتوی کم‌دوز.^[1]

درمان با پرتوی کم‌دوز برای استئوآرتریت، در واقع روش جدیدی نیست؛ بلکه بیشتر در خارج از ایالات متحده مورد استفاده قرار می‌گیرد. دکتر بیونگ هیوک کیم، محقق اصلی این مطالعه و استاد یار بخش انکولوژی پرتویی در کالج پزشکی دانشگاه ملی سئول و مرکز پزشکی بورامه در کره می‌گوید: «در برخی کشورهای اروپایی، پرتودرمانی با دوز پایین دهه‌هاست که برای درمان آرتریت و سایر بیماری‌های دردناک مورد استفاده قرار گرفته است.»

در ادامه، یافته‌های این مطالعه اخیر و نکاتی که باید پیش از در نظر گرفتن پرتودرمانی برای درد زانو بدانید، آورده شده است.

🍏

اگر به دنبال رژیم متناسب با شرایط خودتان هستید...

اطلاعات این مقاله جنبه آموزشی دارد؛ اما برنامه غذایی هر فرد بهتر است متناسب با شرایط، هدف و نیازهای خودش تنظیم شود.

آشنایی با رژیم تخصصی دکتر روشن‌ضمیر ←

پرتودرمانی با دوز پایین می‌تواند تسکین قابل توجهی برای درد مزمن زانو فراهم کند

پرتودرمانی با دوز پایین می‌تواند تأثیر زیادی بر درد زانو داشته باشد

در این مطالعه، پژوهشگران ۱۱۴ نفر از افراد مبتلا به استئوآرتریت خفیف تا متوسط زانو را در سه مرکز دانشگاهی در کره جنوبی مورد بررسی قرار دادند. شرکت‌کنندگان به طور تصادفی به یکی از سه گروه زیر تقسیم شدند:

دریافت دوز بسیار پایین پرتو (۰٫۳ گری)
دریافت دوز پایین پرتو (۳ گری)
درمان ساختگی، که در آن بیماران همان روند درمان را طی کردند، اما دستگاه هیچ پرتویی ارسال نکرد.

گری (Gy)، واحدی است که میزان انرژی ناشی از پرتو را که در یک واحد جرم از بافت جذب می‌شود، اندازه‌گیری می‌کند. دکتر کیم توضیح می‌دهد که دوز کم پرتویی که برای درمان درد زانو استفاده می‌شود، تقریباً پنج درصد از دوزی است که در درمان سرطان به کار می‌رود (هرچند میزان دوز در درمان سرطان بسته به نوع و محل سرطان متفاوت است).^[2]

در طول دوره مطالعه، بیماران تنها مجاز به استفاده از استامینوفن در صورت نیاز بودند و اجازه استفاده از سایر مسکن‌ها را نداشتند.

پس از چهار ماه، ۷۰ درصد از شرکت‌کنندگان در گروه پرتودرمانی با دوز پایین، بهبود قابل توجهی را در حداقل دو مورد از سه شاخص «درد»، «عملکرد فیزیکی» و «ارزیابی کلی وضعیتشان» نشان دادند.

در مقایسه، تنها ۴۲ درصد از افراد در گروه دارونما و ۵۸ درصد از افراد در گروه دوز بسیار پایین به معیارهای پاسخ‌دهی دست یافتند.

همچنین حدود ۵۷ درصد از افراد در گروه دوز پایین، بهبود قابل توجهی در درد، خشکی و عملکرد حرکتی زانو نشان دادند؛ در حالی‌که این رقم در گروه دارونما حدود ۳۰ درصد بود.

پرتودرمانی چگونه در تسکین درد زانو عمل می‌کند

دکتر آستین کرشنر، استاد انکولوژی پرتویی در مرکز پزشکی دانشگاه وندربیلت در نشویل، تنسی، توضیح می‌دهد که پرتودرمانی با دوز پایین احتمالاً از طریق مقابله با التهاب، درد زانو را کاهش می‌دهد. او نویسنده ارشد یک مرور علمی در سال ۲۰۲۲ است که نشان داد پرتودرمانی با دوز پایین توانایی سلول‌های ایمنی در تولید سیتوکین‌ها (پروتئین‌هایی که باعث التهاب در بدن می‌شوند) را کاهش می‌دهد.^[3]

او می‌گوید: «این فرآیند محیطی ضدالتهابی ایجاد می‌کند که منجر به کاهش التهاب مفصل و در نتیجه، کاهش درد می‌شود.»

دکتر کیم نیز می‌افزاید: «این درمان می‌تواند سیگنال‌های ایمنی و التهابی بیش‌فعال در مفصل را آرام کند، که ممکن است باعث کاهش درد و خشکی شود، بدون اینکه عوارض جانبی داروهای طولانی‌مدت را به همراه داشته باشد.»

پرتودرمانی برای آرتروز مفصل، موضوع تازه‌ای نیست

درمان استئوآرتریت در ایالات متحده معمولاً شامل مصرف دارو یا جراحی است، نه پرتودرمانی.^[4]

دکتر جنا اندروز، رئیس بخش پزشکی پرتویی در بیمارستان فلپس از شبکه سلامت نورث‌ول در نیویورک، می‌گوید: «در آمریکا، تمایل کمی برای استفاده از پرتودرمانی در درمان درد زانو وجود داشت، زیرا ما واقعاً تا پیش از این مطالعه، کارآزمایی بالینی‌ای که پرتودرمانی با دوز پایین را با دارونما مقایسه کند، نداشتیم.»

دکتر اورین تروم، روماتولوژیست در مرکز سلامت سنت جان در سانتا مونیکا، کالیفرنیا، توضیح می‌دهد که پرتودرمانی با دوز پایین برای آرتروز، در بیشتر قرن بیستم مورد استفاده قرار می‌گرفت. او می‌گوید: «زمانی که داروهای دیگری مانند داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی (NSAIDها) وارد صحنه شدند، این روش از محبوبیت افتاد. نگرانی‌هایی درباره اثرات احتمالی پرتوی کم‌دوز وجود داشت که در واقع هیچ‌گاه ثابت نشدند، چون دوز این درمان واقعاً پایین است.»

تحقیقات دیگر نیز نشان داده‌اند که استفاده از پرتودرمانی با دوز پایین می‌تواند در درمان درد زانو مؤثر باشد. در یک مطالعه شامل حدود ۳۰۰ نفر مبتلا به آرتروز زانو که در سال ۲۰۲۳ منتشر شد، مشخص گردید که پرتودرمانی با دوز پایین خطر ناتوانی را نسبت به دارونما تا ۵۰ درصد کاهش داد. پس از ده سال پیگیری، ۹۰ درصد از شرکت‌کنندگان در گروه پرتودرمانی هیچ نشانه‌ای از ناتوانی نداشتند، در حالی‌که این رقم در گروه دارونما ۸۰ درصد بود.^[5]

در مطالعه کوچک‌تری شامل ۶۵ نفر از بیماران مبتلا به آرتروز زانو، شرکت‌کنندگانی که پرتودرمانی با دوز پایین دریافت کردند، نمره دردشان از ۹ از ۱۰ به ۶ کاهش یافت. در مقابل، افرادی که درمان دارونما دریافت کرده بودند، هیچ کاهش در درد نداشتند.^[6]

نقاط قوت و ضعف مطالعه

طراحی کنترل‌شده با درمان ساختگی در این مطالعه، به حذف اثر احتمالی دارونما کمک کرد. همچنین محدود کردن مصرف داروهایی قوی‌تر از استامینوفن به پژوهشگران کمک کرد تا تغییرات در درد و تحرک را مستقیماً به پرتودرمانی نسبت دهند، به گفته دکتر کرشنر.

با این حال، دکتر کرشنر خاطرنشان می‌کند که این مطالعه تنها چهار ماه پیگیری داشته است. او می‌گوید: «اثربخشی، ایمنی و نتایج مبتنی بر تصویربرداری در بلندمدت هنوز مشخص نشده‌اند.» همچنین این مطالعه بر روی جمعیت کره‌ای انجام شده است، بنابراین مشخص نیست که آیا نتایج مشابهی در جمعیت‌های دیگر یا سیستم‌های درمانی متفاوت به دست خواهد آمد یا خیر.

چگونه با درد مداوم زانو مقابله کنیم

اگر از درد زانو رنج می‌برید، مهم است که توسط پزشک مورد ارزیابی قرار گیرید تا مشخص شود آیا این درد ناشی از استئوآرتریت است یا علت دیگری دارد. سپس پزشک بر اساس تشخیص، برنامه درمانی مناسبی پیشنهاد خواهد داد که ممکن است شامل پرتودرمانی با دوز پایین نیز باشد.

دکتر تروم می‌گوید: «من چندین سال است که از این روش برای بیمارانم استفاده می‌کنم. این درمان در برخی بیماران تأثیر چشمگیر و قابل‌توجهی داشته است.» او توضیح می‌دهد که معمولاً مشاهده می‌کند این روش در حدود ۷۰ درصد از بیماران مؤثر است و اثرات آن ممکن است تا دو سال باقی بماند.

دکتر اندروز نیز از این درمان برای بیماران مبتلا به آرتروز استفاده می‌کند. او می‌گوید: «این روش می‌تواند برای بیمارانی که گزینه جراحی نیستند یا نمی‌خواهند تمام عمرشان داروهای مسکن مصرف کنند، تغییر بزرگی ایجاد کند. با این حال، مراکز اندکی در سراسر کشور این درمان را ارائه می‌دهند. من بیماران زیادی دارم که از نقاط مختلف کشور با من تماس می‌گیرند.»

دکتر کرشنر بیان می‌کند که مطالعه اخیر «به مجموعه فزاینده‌ای از شواهد بین‌المللی اضافه می‌کند» که از اثربخشی پرتودرمانی با دوز پایین برای درد آرتروز حمایت می‌کنند. با این حال، هنوز این روش به عنوان درمان خط اول شناخته نمی‌شود. دکتر کیم می‌گوید: «این روش جایگزین ورزش یا اصلاح سبک زندگی نیست، اما می‌تواند گزینه‌ای اضافی برای بیماران منتخب باشد، به‌ویژه زمانی که داروهای معمول یا تزریق‌ها مناسب نباشند.»

واحد محتوای علمی rdiet.ir

گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی

تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشن‌ضمیر بازبینی علمی می‌شوند.

اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.

جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید

09304881654

برای دریافت آموزش‌های روزانه عضو کانال بله شوید: