درمان‌های آبی و ورزش نیز از مؤثرترین روش‌ها برای بهبود درد و عملکرد فیزیکی هستند
طبق پژوهشی جدید، روش‌های کم‌هزینه و غیردارویی برای آرتروز زانو مؤثرتر از گزینه‌های پیشرفته و پرهزینه هستند. این یافته‌ها تأکیدی بر اهمیت درمان‌های ساده و در دسترس برای بیماران مبتلا به آرتروز زانو دارد.
این مطالعه نشان می‌دهد که اولتراسوند، یکی از رایج‌ترین روش‌های فیزیوتراپی با فناوری بالا، پایین‌ترین رتبه را از نظر اثربخشی در کاهش علائم دارد. این یافته می‌تواند موجب بازنگری در کاربرد روتین این تکنیک شود.
iStock; Getty Images; Everyday Health
چهار نفر از هر ده نفر پس از ۴۰ سالگی دچار آرتروز زانو می‌شوند
بعد از سن ۴۰ سالگی، تقریباً از هر چهار بزرگسال یک نفر به آرتروز زانو مبتلا می‌شود؛ وضعیتی که با تخریب غضروف‌ها همراه است و منجر به درد، تورم و سفتی مفاصل می‌شود. این علائم می‌توانند انجام فعالیت‌های ساده‌ای مانند راه رفتن یا بالا رفتن از پله‌ها را سخت کنند[1].
در حالی که داروها می‌توانند به کاهش درد و التهاب کمک کنند، درمان‌های غیر دارویی ممکن است اثرات ماندگارتری داشته باشند. یک متاآنالیز جدید از ۱۲ درمان غیردارویی مختلف نشان داده که برخی از این درمان‌ها از بقیه مؤثرتر هستند[2].
درمان‌های ساده، مؤثرتر از فناوری‌های پیشرفته
نویسندگان مطالعه از جمله شیاو چن در بیمارستان First People’s Hospital در نِیجیانگ چین نوشتند که تحلیل نزدیک به ۱۰٬۰۰۰ بیمار نشان می‌دهد درمان‌هایی ساده و قابل دسترس مانند استفاده از بریس زانو و ورزش در آب، نسبت به گزینه‌هایی مانند اولتراسوند مؤثرتر عمل می‌کنند.
این درمان‌های ساده می‌توانند بدون آسیب به میکروبیوم روده یا افزایش خطر بیماری‌های قلبی (که با برخی داروهای مسکن رایج همراه هستند) باعث کاهش درد و بهبود حرکت شوند.
مطالعه: درمان‌های ساده مؤثرتر هستند
در این تحقیق که در ژورنال علمی PLoS One منتشر شده، پژوهشگران داده‌های ۱۳۹ کارآزمایی را تحلیل کردند که نتایج ۱۲ درمان غیردارویی مختلف برای آرتروز زانو را بررسی کرده‌اند.
علاوه بر بریس زانو و هیدروتراپی (تمرینات یا درمان در آب گرم)، این درمان‌ها شامل موارد زیر بوده‌اند:
- ورزش‌هایی مانند پیاده‌روی
- کفی طبی کفش
- چسب کینزیولوژی
- لیزر کم‌توان و پرتوان
- دو نوع تحریک الکتریکی: تحریک جریان تداخلی و تحریک عصب الکتریکی از راه پوست
- درمان با انرژی الکترومغناطیسی
- دو تکنیک با امواج صوتی: اولتراسوند و شاک‌ویو خارج‌بدنی
در ارزیابی سیستماتیک اثربخشی این روش‌ها در بهبود عملکرد، کاهش درد و کاهش سفتی مفصل، دانشمندان دریافتند که بریس زانو بالاترین احتمال موفقیت را دارد، سپس هیدروتراپی و ورزش در رتبه‌های بعدی قرار گرفتند.
دکتر اریک هولدر، استادیار ارتوپدی و توان‌بخشی در دانشکده پزشکی ییل در کانتیکت (که در این پژوهش مشارکت نداشته) می‌گوید: «این مطالعه بار دیگر تأیید می‌کند که برای افراد مبتلا به آرتروز زانوی خفیف تا متوسط، ابزارهای ساده می‌توانند بسیار مؤثر باشند و نباید نادیده گرفته شوند.»
حمایت مفصل و ورزش، مؤثرترین ترکیب برای آرتروز زانو
این یافته‌ها نشان می‌دهد که بریس‌های زانو به‌ویژه مفید هستند؛ چرا که می‌توانند حمایت اضافی ایجاد کرده، حرکات اضافی را محدود کنند، راستای زانو را بهبود دهند و در نتیجه به کاهش درد، سفتی و بهبود عملکرد کمک نمایند.
دکتر هولدر می‌گوید: «اغلب افراد با استفاده از بریس، نسبت به موقعیت زانوی خود آگاه‌تر می‌شوند و این آگاهی کمک می‌کند تا الگوهای حرکتی و نحوه راه رفتن آن‌ها اصلاح شود. افزون بر این، بریس‌ها فشاری بر مفصل وارد می‌کنند که می‌تواند به کاهش تورم کمک کند.»
ورزش و آب‌درمانی، روش‌هایی مؤثر در کاهش درد و بهبود عملکرد
این تحلیل نشان داد که هیدروتراپی به‌طور خاص در کاهش درد مؤثر است و ورزش به‌طور کلی بهبود در درد و عملکرد فیزیکی را در پی دارد.
ورزش موجب تقویت عضلات اطراف مفصل زانو، افزایش جریان خون، بهبود تعویض مایعات و روان‌سازی مفصل می‌شود[3].
لَنس واکر، فیزیوتراپیست و مدیر مؤسسه Human Performance and Nutrition در دانشگاه ایالتی اوکلاهما، تأکید دارد که حرکت، کلید پیشگیری از خشکی مفاصل است.
او می‌گوید: «حرکت مثل روغن است.» واکر که در این مطالعه دخیل نبوده، تأکید دارد که فعالیت بدنی منظم باعث ترشح اندورفین (هورمون بهبوددهنده خلق) و همچنین کاهش وزن می‌شود که در نتیجه فشار کمتری به مفاصل وارد می‌گردد[4].
چه ورزش‌هایی برای آرتروز زانو مفیدند؟
یافته‌ها تأکید کردند که هیدروتراپی بسیار مؤثر است. دکتر هولدر توضیح می‌دهد که آب‌درمانی مفید است، زیرا خاصیت شناوری آب فشار روی مفاصل را کم کرده و تمرین عضلات را آسان‌تر می‌سازد. همچنین، آب در استخرهای هیدروتراپی اغلب در دمای گرم و درمانی نگه داشته می‌شود.
گزینه‌های دیگر ورزش‌های کم‌فشار عبارت‌اند از:[5]
- پیاده‌روی
- حرکات کششی
- دستگاه الیپتیکال
- دوچرخه ثابت یا نشسته
- یوگا
- تای‌چی
لیزر و شاک‌ویو، مؤثرتر از اولتراسوند
نتایج مطالعه نشان داد که هم لیزر پرتوان و هم لیزر کم‌توان تأثیرات درمانی قابل توجهی دارند، اگرچه نوع پرتوان مؤثرتر بوده است. شاک‌ویو (امواج ضربه‌ای خارج‌بدنی) نیز در کاهش درد امتیاز بالایی کسب کرده است.
این درمان‌ها با افزایش جریان خون، کاهش تورم و بهبود تحرک، فرآیند ترمیم بافت‌ها را تحریک می‌کنند[6][7].
از میان همه روش‌های بررسی‌شده، اولتراسوند کمترین اثربخشی را داشت. دانشمندان نتیجه گرفتند که اولتراسوند پالسی به‌طور متوسط در کاهش درد مؤثر است، اما تأثیر چندانی در بهبود سایر عملکردهای مفصل زانو ندارد.
درمان‌های فیزیکی در برابر داروهای مسکن؛ مزایای بلندمدت کدام است؟
اگرچه داروهای بدون نسخه مانند آسپرین و استامینوفن می‌توانند در تسکین درد حاد نقش داشته باشند، دکتر هارشوردان سینگ، دانشمند بالینی در زمینه عملکرد عصبی-عضلانی در دانشگاه OSU، تأکید دارد که یافته‌های اخیر نشان‌دهنده اهمیت درمان‌های فیزیکی مانند هیدروتراپی برای اثربخشی بلندمدت است.
او می‌گوید: «وقتی یک قرص مسکن مصرف می‌کنید، درد اغلب بازمی‌گردد، به‌ویژه اگر علت اصلی درد درمان نشده باشد. اما فیزیوتراپی به اصل مشکل می‌پردازد و به بیمار کمک می‌کند به هدف نهایی یعنی تحرک و بازیابی عملکرد بدن برسد.»
همه افراد به یک درمان پاسخ یکسان نمی‌دهند
سینگ خاطرنشان می‌کند که اگرچه این نوع متاآنالیز می‌تواند دید کلی مفیدی ارائه دهد، اما به‌دلیل تنوع زیاد در روش‌های مطالعاتی، نتیجه‌گیری قطعی دشوار است.
واکر نیز اشاره می‌کند که اگرچه برخی روش‌ها اثربخشی بیشتری دارند، اما اثربخشی نهایی بستگی به شرایط هر فرد دارد و به همین دلیل باید با متخصص کار کرد تا مناسب‌ترین روش درمانی انتخاب شود.
او می‌گوید: «برخی از این روش‌ها مانند ورزش شاید نسبت هزینه به فایده بالاتری داشته باشند، اما اگر روشی پیدا کنید که به شما در شروع حرکت کمک کند، همان روش ارزشمند است.»
- Cui A et al. Global, Regional Prevalence, Incidence and Risk Factors of Knee Osteoarthritis in Population-Based Studies. eClinicalMedicine. November 26, 2020.
- Chen X et al. Clinical Efficacy of Different Therapeutic Options for Knee Osteoarthritis: A Network Meta-Analysis Based on Randomized Clinical Trials. PLoS One. June 18, 2025.
- Osteoarthritis of the Knee: Learn More — What Can You Do to Strengthen Your Knees? InformedHealth.org. May 15, 2024.
- Joint Health and How It Can Affect Your Mental Well-Being. Brown University Health Orthopedics Institute. February 22, 2024.
- Godman H. The Best Types of Exercises When You Have Hip or Knee Pain. Harvard Publishing. August 1, 2021.
- Khumaidi MA et al. Is Low-Level Laser Therapy Effective for Patients with Knee Joint Osteoarthritis? Implications and Strategies to Promote Laser Therapy Usage. Frontiers in Bioengineering and Biotechnology. December 8, 2022.
- The Evolving Use of Extracorporeal Shock Wave Therapy in Managing Musculoskeletal and Neurological Diagnoses. Mayo Clinic. February 4, 2022.
- https://www.everydayhealth.com/orthopedic-conditions/knee-braces-top-list-of-non-drug-therapies-for-knee-osteoarthritis/
گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی
تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشن‌ضمیر بازبینی علمی می‌شوند.
اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
