پسوریازیس یک بیماری مزمن و التهابی پوستی است، اما اثرات آن بسیار فراتر از پوست میرود. اگرچه اغلب به دلیل لکههای خارشدار و پوستهپوسته شدن شناخته میشود، متخصصان معتقدند که علتهای اصلی پسوریازیس — التهاب، فعالیت بیش از حد سیستم ایمنی و عوامل ژنتیکی — بر سایر جنبههای سلامت، از جمله سلامت روان نیز تأثیر میگذارند.
تحقیقات نشان میدهد افرادی که پسوریازیس دارند بیشتر در معرض ابتلا به اختلالات خلقی، از جمله اختلال دوقطبی هستند؛ اختلالی که با نوسان بین دورههای افسردگی و دورههای شیدایی یا هیپومانیا (شکل خفیفتر شیدایی) مشخص میشود.
این دو بیماری همچنین علائم مشترکی دارند: هر دو میتوانند بر انرژی، خلقوخو و توانایی عملکرد در زندگی روزمره اثر بگذارند.
برای افرادی که با پسوریازیس و اختلال دوقطبی زندگی میکنند، درک این ارتباط میتواند به کنترل عوامل خطر، مدیریت برنامههای درمانی، دریافت حمایت و رسیدن به بهترین نتایج ممکن کمک کند.
چه چیزی پسوریازیس و اختلال دوقطبی را به هم مرتبط میکند؟
دکتر محمد جعفرانی، استاد پسیکودرماتولوژی، روانپزشکی و علوم رفتاری در کالج پزشکی دانشگاه مرکزی میشیگان در ساگینا میگوید: «شواهد تاکنون نشان میدهد که بین پسوریازیس و اختلال دوقطبی ارتباط وجود دارد، اگرچه مکانیزمهای دقیق پشت این ارتباط هنوز در حال بررسی هستند.»
به گفته دکتر جعفرانی، بیماریهای مزمن و قابل مشاهده پوستی مانند پسوریازیس میتوانند باعث ناراحتی روانی شوند و اختلالات خلقی را تشدید کنند، در حالی که استرس و تغییرات ایمنی ناشی از اختلال دوقطبی میتواند بیماری پوستی را بدتر کند.
Adobe Stock
آیا پسوریازیس خطر ابتلا به اختلال دوقطبی را افزایش میدهد؟
جعفرانی میگوید: «مطالعات بزرگ ثبت دادهها نشان میدهند که افراد مبتلا به پسوریازیس نرخهای بالاتری از اختلال دوقطبی نسبت به افراد بدون این بیماری دارند.»
مطالعه ثبت داده، اطلاعات مربوط به سلامت گروه بزرگی از افراد را در طول زمان جمعآوری میکند تا الگوها، نتایج یا روندها را در بیماریها و درمانها شناسایی کند. این مطالعات از اطلاعات واقعی مانند سوابق پزشکی یا پرسشنامههای سلامت استفاده میکنند، نه آزمایشهای کنترلشده.
- یک تحلیل بر روی 1.5 میلیون بزرگسال نشان داد که شیوع مادامالعمر افسردگی، اختلال دوقطبی و اضطراب در افراد با یک بیماری خودایمنی، از جمله پسوریازیس، بیش از 50 درصد بالاتر است.[1]
- یک مطالعه سراسری در دانمارک که به طور خاص به پسوریازیس پرداخت، نشان داد افرادی که این بیماری پوستی دارند بیشتر از جمعیت عمومی دچار اختلال دوقطبی میشوند.[2]
به گفته جعفرانی، تحقیقات حاکی از وجود یک مؤلفه ژنتیکی است و از نظر زیستی، پسوریازیس و اختلال دوقطبی مسیرهای ایمنی ـ التهابی مشترکی دارند، بهویژه درگیر بودن سیتوکینهایی که التهاب سیستمیک را هدایت میکنند.
او میگوید: «آنچه هنوز مشخص نیست اندازه واقعی این خطر و افرادی است که بیشترین آسیبپذیری را دارند. هنوز نمیدانیم شدت پسوریازیس، وجود آرتریت پسوریاتیک یا عواملی مانند سن و جنس چه تأثیری بر خطر دارند.»
آیا اختلال دوقطبی خطر پسوریازیس را افزایش میدهد؟
دکتر سیلویا گارنیس-جونز، متخصص پوست در کلینیک درماتولوژی در کلونا، بریتیش کلمبیا میگوید: «رابطه بین اختلال دوقطبی و پسوریازیس به نظر میرسد دوطرفه باشد، یعنی افراد مبتلا به پسوریازیس بیشتر در معرض اختلال دوقطبی هستند و افراد دارای اختلال دوقطبی نیز به طور متوسط خطر بالاتری برای ابتلا به پسوریازیس دارند.»
جعفرانی میگوید شواهد شامل یک مطالعه تصادفیسازی مندلی است که ارتباط علّی از اختلال دوقطبی به پسوریازیس را پیشنهاد میکند.
مطالعه تصادفیسازی مندلی از واریانتهای ژنتیکی (که به صورت تصادفی هنگام تولد اختصاص مییابند) به عنوان آزمایشهای طبیعی برای بررسی این که آیا یک عامل — در این مورد اختلال دوقطبی — منجر به بیماریای مانند پسوریازیس میشود، استفاده میکند. از آنجا که این واریانتهای ژنتیکی تحت تأثیر سبک زندگی یا محیط قرار نمیگیرند، به دانشمندان کمک میکنند عوامل مداخلهگر را حذف کنند.[3]
او میگوید: «علاوه بر این، مطالعات بزرگ ثبت دادهها نرخهای بالاتری از بیماریهای خودایمنی، از جمله پسوریازیس، را در افراد با بیماریهای شدید روانی نشان میدهند.»[4]
بسیاری از نقاط ارتباط
به گفته دکتر گارنیس-جونز، ارتباط بین این دو بیماری با مسیرهای خودایمنی مرتبط است.
او میگوید: «به بیمارانم توضیح میدهم که بسیاری از مسیرهای خودایمنی ما به هم مرتبط هستند، نه تنها برای بروز مشکلات روانی، بلکه برای سایر شرایط مانند دیابت، مشکلات روده و مشکلات چشمی.» ارتباط مشترک چیست؟ سطح بالای التهاب مزمن در بدن.
سیتوکینها (پیامرسانهای سیستم ایمنی مانند IL-6 و TNF-alpha) ممکن است هم بر مغز و هم بر پوست تأثیر بگذارند و منجر به علائم خلقی و پسوریازیس شوند.
عوامل دیگر شامل:
- پیوندهای ژنتیکی: برخی مطالعات نشان میدهند که بین پسوریازیس و اختلال دوقطبی عوامل ژنتیکی مشترکی وجود دارد.
- استرس و ارتباط مغز ـ پوست: مغز و پوست از طریق سیستم پاسخ به استرس به هم مرتبط هستند. پسوریازیس میتواند باعث ناراحتی عاطفی و چالشهای اجتماعی شود که ممکن است به بروز یا تشدید مشکلات سلامت روان مانند اختلال دوقطبی کمک کند.
- فعالیت هورمونی و سیستم عصبی: فعالیت بیش از حد در سیستمهایی مانند سیستم عصبی سمپاتیک و هورمونهای استرس (کورتیزول) ممکن است در هر دو بیماری نقش داشته باشد.
متخصصان معتقدند عوامل اجتماعی و محیطی نیز در این ارتباط نقش دارند.
- عوامل سبک زندگی: چاقی و سیگار کشیدن در هر دو بیماری شایعتر است و ممکن است به التهاب و خطر کلی بیماری کمک کند.
- مراجعات مکرر پزشکی: افراد مبتلا به پسوریازیس اغلب بیشتر از حد متوسط با سیستم مراقبتهای بهداشتی در تماس هستند، که میتواند احتمال تشخیص مشکلات سلامت روان در این جمعیت را افزایش دهد، اما همچنین منجر به پایش و درمان بهتر شود.
- مسائل محیطی: مشکلات قابل مشاهده پوستی ناشی از پسوریازیس میتواند باعث شرم، انزوا و افزایش استرس عاطفی شود — همه اینها محرکهای بالقوه برای دورههای خلقی در اختلال دوقطبی هستند.[5]
مدیریت پسوریازیس و اختلال دوقطبی
جعفرانی میگوید: «وقتی هر دو بیماری همزمان وجود دارند، درمان نیاز به توجه ویژه دارد. شواهدی وجود دارد که درمان یکی از بیماریها اغلب میتواند بیماری دیگر را بهبود بخشد، اما هماهنگی دقیق برای اجتناب از داروهایی که میتوانند علائم را بدتر کنند ضروری است.»
او ادامه میدهد: «مراقبت تیمی یک تغییر اساسی است. برخلاف مدیریت یک بیماری منفرد، ارتباط بین متخصص پوست و روانپزشک اهمیت بیشتری دارد و همکاری بین تخصصها ضروری است.»
او میگوید: «درمان مؤثر پسوریازیس، به ویژه با داروهای بیولوژیک، اغلب افسردگی و اضطراب را کاهش میدهد که احتمالاً هم به دلیل بهبود ظاهر و هم کاهش التهاب است.»
جعفرانی اضافه میکند: «درمان اختلال دوقطبی نیز میتواند به پوست کمک کند. تثبیت خلق میتواند شعلهور شدن پسوریازیس ناشی از استرس را کاهش دهد. اما برخی داروهای اختلال دوقطبی — به ویژه لیتیوم — ممکن است پسوریازیس را بدتر کنند، بنابراین انتخاب دارو اهمیت دارد.»
خطرات لیتیوم در افراد مبتلا به پسوریازیس
لیتیوم، یک تثبیتکننده خلق رایج برای اختلال دوقطبی، میتواند حتی در دوزهای معمولی باعث بروز یا تشدید پسوریازیس شود.
جعفرانی میگوید: «لیتیوم یک محرک شناختهشده برای پسوریازیس در افراد مستعد است. این دارو میتواند پسوریازیس را ایجاد یا تشدید کند؛ مطالعات زیادی این موضوع را تأیید کردهاند.»
اغلب پسوریازیس ناشی از لیتیوم پس از کاهش دوز یا قطع مصرف بهبود مییابد.[6]
تداخلات دارویی احتمالی
جعفرانی میگوید در صورت وجود هر دو بیماری، خطر تداخلات دارویی شامل موارد زیر است:
- متوترکسات (Rheumatrex, Trexall, Otrexup, Rasuvo) همراه با تثبیتکنندههای خلق مانند والپروات (Depakene, Depakote) و کربامازپین (Carbatrol, Epitol, Equetro, Tegretol, Teril) خطر سمیت کبدی دارد. افرادی که هر دو را مصرف میکنند باید عملکرد کبدشان پایش شود.
- سیکلوسپورین (Gengraf, Neoral, Sandimmune) همراه با تثبیتکنندههای خلق یا داروهای ضدروانپریشی خطر مشکلات کلیوی، فشار خون بالا و تداخلات دارویی را افزایش میدهد.
- داروهای بیولوژیک مانند مهارکنندههای TNF، IL-17 و IL-23 عموماً در ترکیب با داروهای روانپزشکی ایمن هستند، اما گزارشهایی از تغییرات خلق وجود دارد، بنابراین پایش سلامت روان توصیه میشود.
- کورتیکواستروئیدهای سیستمیک میتوانند باعث نوسانات خلقی یا شیدایی شوند، به ویژه در افراد مبتلا به اختلال دوقطبی.
پایش و تغییرات سبک زندگی
جعفرانی میگوید: «وقتی فردی هم پسوریازیس و هم اختلال دوقطبی دارد، پایش مکرر لازم است، زیرا شعلهور شدن یکی میتواند مشکلات دیگری را تحریک کند.»
او میافزاید: «مدیریت خواب و استرس مهم است.»
گارنیس-جونز میگوید دستیابی و حفظ وزن سالم میتواند به کاهش التهاب مزمن کمک کند.
چگونه برای پسوریازیس و اختلال دوقطبی حمایت پیدا کنیم
جعفرانی میگوید: «حمایت دوستان میتواند به مدیریت بهتر هر دو بیماری کمک کند. ارتباط با افرادی که چالشهای شما را درک میکنند میتواند احساس انزوا را کاهش دهد و دلگرمی ایجاد کند.»
او میگوید: «در حالی که سازمانی وجود ندارد که به طور خاص به هر دو بیماری بپردازد، برای هر بیماری منابع عالی وجود دارد.»
- بنیاد ملی پسوریازیس اطلاعات، حمایت از بیماران و فعالیتهای حمایتی برای افراد مبتلا به پسوریازیس ارائه میدهد.
- برای اختلال دوقطبی، اتحادیه حمایت از افسردگی و دوقطبی (DBSA) و ائتلاف ملی بیماریهای روانی (NAMI) گروههای اجتماعی، منابع آموزشی و خطهای کمک ارائه میکنند.
نتیجهگیری
- پسوریازیس و اختلال دوقطبی از طریق زیستشناسی مشترک، مسیرهای مرتبط با استرس و اثرات دارویی به هم مرتبط هستند.
- این رابطه دوطرفه به نظر میرسد: پسوریازیس ممکن است خطر اختلال دوقطبی را افزایش دهد و بالعکس، هرچند برای روشن شدن قدرت این ارتباط تحقیقات بیشتری لازم است.
- مدیریت این شرایط در صورت همزمانی پیچیدهتر است و انتخاب دارو، حمایت از سبک زندگی و مراقبت یکپارچه نقشهای بسیار مهمی دارند.
- با تیم درمانی مناسب و حمایت کافی، افراد مبتلا به هر دو بیماری میتوانند سلامت و کیفیت زندگی خود را بهبود بخشند.
آردایت برای اطمینان از صحت محتوای خود، که در سیاست ویراستاری ما ذکر شده است، از دستورالعملهای سختگیرانهای در زمینه منبعیابی پیروی میکند . ما فقط از منابع معتبر، از جمله مطالعات بررسیشده توسط همتایان، متخصصان پزشکی دارای مجوز، بیماران با تجربه عملی و اطلاعات از مؤسسات برتر، استفاده میکنیم.
- Rakshasa-Loots AM et al. Affective Disorders and Chronic Inflammatory Conditions: Analysis of 1.5 Million Participants in Our Future Health. BMJ Mental Health. June 10, 2025.
- Leisner MZ et al. Psoriasis and Risk of Mental Disorders in Denmark. JAMA Dermatology. May 8, 2019.
- Wang Y et al. Evidence for a Causal Association Between Psoriasis and Psychiatric Disorders Using a Bidirectional Mendelian Randomization Analysis in up to 902,341 Individuals. Journal of Affective Disorders. September 15, 2023.
- Jia Y et al. Prevalence of Anxiety, Depression, Sleeping Problems, Cognitive Impairment, and Suicidal Ideation in People with Autoimmune Skin Diseases. Journal of Psychiatric Research. August 2024.
- Marek-Jozefowicz L et al. The Brain–Skin Axis in Psoriasis—Psychological, Psychiatric, Hormonal, and Dermatological Aspects. International Journal of Molecular Sciences. January 8, 2022.
- Stamu-O'Brien C et al. Bipolar Disorder in Patients with Psoriasis and the Impact of Lithium Therapy on Psoriasis. Clinics in Dermatology. 2025.
- https://www.everydayhealth.com/skin-conditions/psoriasis-and-bipolar-disorder/
گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی
تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشنضمیر بازبینی علمی میشوند.
اگر از رژیمهای تکراری نتیجه نگرفتهاید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانهدار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیامرسانها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
