چه چیزی باعث آرتروز (استئوآرتریت) می‌شود؟ سه عامل اصلی که باید بدانید

📅 تاریخ انتشار:
🔁 تاریخ بروزرسانی:

آرتروز یک بیماری مفصلی است که باعث تجزیه بافت مفصل در طول زمان می‌شود. اگرچه پیری و فرسایش مفصل از عوامل اصلی بروز آرتروز هستند، اما ایجاد این بیماری تنها ناشی از فرسودگی طبیعی مفصل نیست. پژوهشگران هنوز دقیقاً مطمئن نیستند چه چیزی موجب آرتروز می‌شود، اما شواهد نشان می‌دهد ترکیبی از استفاده بیش از حد از مفصل، التهاب، و ژنتیک در بروز آن نقش دارد.

1. استفاده بیش از حد از مفصل

استفاده بیش از حد از مفصل یا فشار مکانیکی بیش از اندازه، زمانی رخ می‌دهد که فشار زیاد یا تکراری به ساختارهای داخل مفصل آسیب وارد کند. موارد زیر می‌توانند به این فشار مکانیکی منجر شوند:

  • فشار طولانی‌مدت یا تکراری: بلند کردن اجسام سنگین، زانو زدن مکرر، یا انجام ورزش‌های پر برخورد می‌تواند در طول زمان به مفاصل فشار وارد کند و خطر آرتروز را افزایش دهد.

  • آسیب‌های حاد مفصل: پارگی رباط یا آسیب غضروف در اثر سقوط یا حادثه ورزشی می‌تواند موجب تغییر در راستای مفصل شود و فشار نامتعادل ایجاد کند که فرسایش را سرعت می‌بخشد.

    🍏
    اگر به دنبال رژیم متناسب با شرایط خودتان هستید...
    اطلاعات این مقاله جنبه آموزشی دارد؛ اما برنامه غذایی هر فرد بهتر است متناسب با شرایط، هدف و نیازهای خودش تنظیم شود.
    آشنایی با رژیم تخصصی دکتر روشن‌ضمیر ←
  • بدترازی مفصل: اگر مفاصل شما در راستای طبیعی نباشند (برای مثال به دلیل صافی کف پا)، ممکن است استفاده بیش از حد از مفصل رخ دهد. این بدترازی باعث توزیع نامساوی وزن بدن می‌شود و موجب فرسودگی سریع‌تر برخی بخش‌های مفصل خواهد شد.

  • اضافه‌وزن: داشتن وزن اضافی فشار بیشتری بر مفاصل تحمل‌کننده وزن مثل ران و زانو وارد می‌کند و در نتیجه باعث تخریب غضروف و آرتروز می‌شود.

فعالیت‌های روزمره مانند راه رفتن، بالا رفتن از پله یا دویدن معمولاً به مفاصل سالم آسیب نمی‌زنند، زیرا غضروف انتهای استخوان‌ها را پوشش می‌دهد و اصطکاک را در حین حرکت کاهش می‌دهد، در حالی که رباط‌ها و عضلات پایداری ایجاد می‌کنند و حرکت مفصل را کنترل می‌کنند.

2. التهاب

التهاب مفصل بخش مهمی از آرتروز است. التهاب می‌تواند به غضروف و سایر ساختارهای مفصل آسیب وارد کند و علائمی مانند خشکی صبحگاهی، تورم و درد ایجاد نماید. اما التهاب فقط واکنشی به آسیب موجود نیست، بلکه ممکن است از ابتدا در ایجاد آرتروز نقش داشته باشد.

  • چگونه التهاب منجر به آرتروز می‌شود: آسیب یا فرسایش طبیعی مفصل می‌تواند پاسخ التهابی بدن را تحریک کند. در واکنش به آسیب یا استفاده بیش از حد، سیستم ایمنی مواد شیمیایی التهابی را به بافت‌های مفصل می‌فرستد تا روند ترمیم را آغاز کند. در برخی موارد، این روند ترمیم بیش‌فعال می‌شود و منجر به التهاب مزمن سطح پایین می‌گردد که غضروف را تخریب کرده، بافت‌های اطراف را تضعیف می‌کند و ساختار استخوانی مفصل را تغییر می‌دهد.

  • التهاب در سراسر بدن نیز مؤثر است: التهاب مرتبط با آرتروز فقط به مفاصل محدود نمی‌شود؛ بلکه می‌تواند کل بدن را تحت‌تأثیر قرار دهد. شرایطی مانند چاقی می‌تواند التهاب مزمن و خفیف سیستمیک ایجاد کند که مفاصل را مستعد آرتروز می‌سازد. بافت چربی مواد التهابی تولید می‌کند که وارد جریان خون می‌شوند و در طول زمان ممکن است به مفاصل آسیب برسانند.

3. ژنتیک

آرتروز یک بیماری وراثتی مستقیم که از والدین به فرزندان منتقل شود، نیست. اما ژنتیک در ایجاد آرتروز نقش دارد. داشتن یکی از اعضای خانواده مبتلا به آرتروز می‌تواند خطر ابتلا به این بیماری را افزایش دهد. شواهدی وجود دارد که افرادی که والدین یا خواهر و برادر مبتلا به آرتروز دارند، تا سه برابر بیشتر از سایرین در معرض خطر هستند.

  • ژن‌های درگیر: پژوهشگران چندین ژن را شناسایی کرده‌اند که ممکن است در خطر آرتروز نقش داشته باشند. جهش در ژن‌های دخیل در ترمیم غضروف و رشد استخوان (مانند ژن GDF5) می‌تواند ساختار مفصل را تضعیف کرده و آن را در برابر فرسایش آسیب‌پذیرتر کند. همچنین تغییرات در ژن‌هایی که مسئول تولید کلاژن (پروتئین اصلی غضروف) هستند، می‌تواند توانایی مفصل برای تحمل فشار مکانیکی را کاهش دهد و خطر آرتروز را افزایش دهد.

نه فقط یک بیماری «فرسایش و پارگی»

در گذشته، متخصصان تصور می‌کردند آرتروز تنها نتیجه تخریب وابسته به سن غضروف در مفاصل است. اما امروزه آرتروز دیگر صرفاً یک بیماری «فرسایش و پارگی» محسوب نمی‌شود. در واقع، این بیماری شامل التهاب و تغییر در ساختار کل مفصل و بافت‌های اطراف است؛ از جمله غضروف، استخوان‌ها، تاندون‌ها، رباط‌ها، سینوویوم (بافت پوشاننده مفصل) و بافت چربی. در طول زمان، آسیب به بافت‌های نرم و استخوان مفصل منجر به درد، خشکی و کاهش دامنه حرکتی می‌شود.

چه کسانی دچار آرتروز می‌شوند؟

آرتروز شایع‌ترین شکل آرتریت است و حدود ۳۳ میلیون بزرگسال در ایالات متحده را تحت‌تأثیر قرار می‌دهد. برخی افراد بیشتر از دیگران در معرض خطر ابتلا به آرتروز قرار دارند:

  • سن: اگرچه هر فردی در هر سنی ممکن است دچار آرتروز شود، اما با افزایش سن خطر آن بیشتر می‌شود. آرتروز در افراد بالای ۴۵ سال شایع‌تر است.

  • جنسیت: آرتروز در زنان بسیار شایع‌تر از مردان است، به‌ویژه پس از یائسگی.

  • نژاد: آرتروز در تمام گروه‌های قومی رخ می‌دهد، اما در میان سفیدپوستان غیر اسپانیایی‌تبار شایع‌تر است. با وجود نرخ کمتر آرتروز در افراد سیاه‌پوست، پژوهش‌ها نشان می‌دهد که سیاه‌پوستان مبتلا به آرتروز نسبت به سفیدپوستان درد شدیدتر و پیشرفت سریع‌تر بیماری را تجربه می‌کنند.

عوامل خطر

عوامل متعددی می‌توانند خطر ابتلا به آرتروز را افزایش دهند، از جمله:

  • افزایش سن: با بالا رفتن سن، بافت‌های مفصل غضروف کمتری تولید می‌کنند و بخشی از توانایی خود برای ترمیم آسیب را از دست می‌دهند. این تغییرات وابسته به سن ساختار مفصل را تضعیف کرده و افراد مسن را در برابر آرتروز آسیب‌پذیرتر می‌کند.

  • آسیب‌های قبلی مفصل: آسیب‌های قبلی مانند شکستگی استخوان، پارگی رباط یا آسیب غضروف می‌توانند خطر آرتروز در همان مفصل را افزایش دهند. این آسیب‌ها، التهاب مزمن سطح پایین ناشی از ترمیم ناقص، و تغییر در راستای مفصل می‌توانند به تخریب غضروف و آرتروز منجر شوند. آسیب‌های قبلی از دلایل اصلی آرتروز در جوانان به شمار می‌روند.

  • چاقی: وزن اضافی یکی از عوامل اصلی خطر آرتروز است، به‌ویژه در مفاصل تحمل‌کننده وزن مانند زانوها و ران‌ها. این وزن اضافه می‌تواند به مفاصل فشار آورده و فرسایش غضروف را سرعت بخشد. بافت چربی نیز به التهاب سیستمیک کمک می‌کند و خطر آرتروز را افزایش می‌دهد.

  • سبک زندگی: برخی فعالیت‌ها و مشاغل که شامل استفاده تکراری از مفاصل یا حرکات پر فشار هستند، می‌توانند خطر آرتروز را افزایش دهند. ورزشکاران و افرادی که اغلب زانو می‌زنند یا اجسام سنگین بلند می‌کنند، بیشتر مستعد ابتلا هستند.

  • ژنتیک: داشتن سابقه خانوادگی آرتروز می‌تواند خطر ابتلا را افزایش دهد. ژن‌های خاصی که بر ساختار غضروف و مکانیسم‌های ترمیم استخوان و غضروف اثر می‌گذارند، می‌توانند خطر ابتلا به آرتروز را بالا ببرند.

  • بیماری‌های دیگر مفصلی: برخی بیماری‌های مفصلی مانند آرتریت روماتوئید (RA) و نقرس می‌توانند خطر آرتروز را افزایش دهند.

مرور سریع

آرتروز یک بیماری تخریبی مفصل است که در آن بافت مفصل به مرور زمان تجزیه می‌شود. اگرچه متخصصان دقیقاً مطمئن نیستند چه چیزی باعث آرتروز می‌شود، اما شواهد نشان می‌دهد ترکیبی از استفاده بیش از حد از مفصل، التهاب و ژنتیک نقش دارد.

آرتروز می‌تواند افراد در هر سن و گروهی را درگیر کند، اما برخی افراد در معرض خطر بیشتری قرار دارند: بزرگسالان مسن، زنان (به‌ویژه پس از یائسگی)، و کسانی که سابقه خانوادگی بیماری دارند. عواملی مانند چاقی، آسیب‌های قبلی مفصل، حرکات تکراری ناشی از کار یا ورزش، و بیماری‌های زمینه‌ای نیز احتمال ابتلا به آرتروز را افزایش می‌دهند.

واحد محتوای علمی
واحد محتوای علمی rdiet.ir

گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی

تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشن‌ضمیر بازبینی علمی می‌شوند.

اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.

جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید

09304881654
برای دریافت آموزش‌های روزانه عضو کانال بله شوید:
بله عضویت در کانال بله
کانال‌های دیگر ما:
🍏 رژیم تخصصی دکتر روشن‌ضمیر روش کار و هزینه ←