حساسیت به نور خورشید یک عارضه شایع اما بالقوه جدی است که در اثر تماس پوست با نور خورشید ایجاد میشود. این مشکل میتواند با صدها دارو و همچنین بسیاری از محصولات مراقبت پوستی مرتبط باشد و در صورت عدم پیشگیری و درمان صحیح، به التهاب، سوختگی و آسیبهای پوستی منجر شود.
محصولات مراقبت پوستی که باعث حساسیت به نور خورشید میشوند
برخی از ترکیبات در محصولات پوستی با افزایش حساسیت به اشعه ماوراء بنفش، خطر سوختگی، قرمزی و تحریک پوست را بالا میبرند. در ادامه به هفت مورد از رایجترین این محصولات اشاره میکنیم:
۱. رتینوئیدها
- نمونهها: رتینول، ترتینوئین، تازاروتن، آداپالن
- کاربردها: درمان آکنه، چینوچروک، آسیب آفتاب، پسوریازیس
- حساسیت به نور: رتینوئیدها با نازک کردن پوست، آن را در برابر اشعه خورشید آسیبپذیرتر میکنند و احتمال سوختگی و التهاب را افزایش میدهند.
- عوارض جانبی دیگر: درماتیت رتینوئیدی، خشکی چشم، تهوع، سرگیجه، نقصهای مادرزادی
۲. آنتیبیوتیکها
- نمونهها: تتراسایکلین، داکسیسایکلین
- کاربردها: درمان آکنه
- حساسیت به نور: مصرف این آنتیبیوتیکها میتواند باعث بروز راشهای شبیه آفتابسوختگی، تغییر رنگ پوست و حتی جدا شدن ناخنها از بستر ناخن در تماس با نور خورشید شود.
- عوارض جانبی دیگر: مشکلات گوارشی
۳. آلفاهیدروکسیاسیدها (AHAs)
- نمونهها: اسید گلیکولیک، سیتریک، مالیک، تارتاریک، لاکتیک
- کاربردها: لایهبرداری شیمیایی، درمان آکنه، چینوچروک، لکهای پوستی
- حساسیت به نور: غلظتهای بالا (۲۰ تا ۷۰٪) در لایهبرداری شیمیایی، پوست را در برابر اشعه UV آسیبپذیرتر میکند.
- عوارض جانبی دیگر: قرمزی، خارش، التهاب و سوزش
۴. بتاهیدروکسیاسیدها (BHAs)
- نمونهها: اسید سالیسیلیک، اسید بتاهیدروکسیبوتانوئیک
- کاربردها: درمان آکنه، لایهبرداری پوست، چینوچروک
- حساسیت به نور: همانند AHAs، این اسیدها نیز حساسیت به نور خورشید را افزایش میدهند و احتمال آفتابسوختگی را بیشتر میکنند.
- عوارض جانبی دیگر: خشکی پوست، پوستهریزی و قرمزی
۵. روغنهای ضروری
- نمونهها: روغن مرکبات مثل برگاموت، لیمو، گریپفروت
- کاربردها: پاکسازی پوست، التیام زخمها، دورکننده حشرات
- حساسیت به نور: روغنهای مرکبات در صورت تماس با نور خورشید ظرف ۱۲ ساعت پس از مصرف، میتوانند باعث سوختگی و تحریک پوست شوند.
۶. بنزوئیل پراکسید
- کاربردها: درمان آکنه
- حساسیت به نور: در تماس با نور خورشید تجزیه شده و واکنشهای آلرژیک و تحریک پوستی ایجاد میکند.
- عوارض جانبی دیگر: قرمزی، خارش، تورم
۷. برخی ترکیبات ضدآفتاب
- نمونهها: PABA، بنزوفنونها، اکسیبنزون، دیبنزوئیلمتان
- کاربردها: محافظت در برابر اشعه UVA و UVB
- حساسیت به نور: برخی مواد شیمیایی در ضدآفتابها میتوانند پس از تماس با نور خورشید واکنشهای حساسیتی مانند کهیر و حتی آنافیلاکسی ایجاد کنند.
Catherine Falls Commercial / Getty Images
حساسیت به نور خورشید چیست؟
حساسیت به نور یا فتوسنسیویتی واکنشی پوستی است که در اثر تماس با اشعه ماوراء بنفش ایجاد میشود. این واکنش ممکن است ناشی از داروهای موضعی یا خوراکی باشد و علائمی مانند قرمزی، التهاب، پوستهریزی، تاول و حتی تیرهشدن پوست را در پی داشته باشد. شدت علائم میتواند به دوز مصرفی محصول یا مدت زمان تماس با آفتاب بستگی داشته باشد.
چگونه از پوست در برابر حساسیت به نور محافظت کنیم؟
- انجام تست پوستی قبل از استفاده از محصول جدید
- اجتناب از قرار گرفتن در معرض نور خورشید بین ساعات ۱۰ صبح تا ۴ بعدازظهر
- پوشیدن لباسهای پوشیده و کلاه لبهدار
- استفاده از ضدآفتابهای مینرال با SPF بالای ۵۰ در صورت حساسیت به ضدآفتابهای شیمیایی
- استفاده از لباسها و کلاههای دارای استاندارد UPF برای محافظت بیشتر
در صورت بروز واکنش پوستی چه باید کرد؟
- قطع مصرف محصول در صورت تأیید پزشک
- مشاوره با پزشک برای جایگزینی دارو یا محصول مناسب
- درمان علائم با داروهای ضدالتهاب یا آنتیهیستامین در صورت لزوم
- تغییر زمان استفاده از محصولات به ساعات شب برای کاهش تماس با نور خورشید
جمعبندی
بسیاری از محصولات مراقبت پوستی میتوانند حساسیت به نور خورشید ایجاد کنند و در صورت عدم پیشگیری مناسب، به آسیبهای پوستی جدی منجر شوند. آگاهی از این محصولات، رعایت نکات پیشگیری و مشاوره با پزشک در صورت بروز علائم میتواند به حفظ سلامت و زیبایی پوست کمک کند.
آردایت برای اطمینان از صحت محتوای خود، که در سیاست ویراستاری ما ذکر شده است، از دستورالعملهای سختگیرانهای در زمینه منبعیابی پیروی میکند . ما فقط از منابع معتبر، از جمله مطالعات بررسیشده توسط همتایان، متخصصان پزشکی دارای مجوز، بیماران با تجربه عملی و اطلاعات از مؤسسات برتر، استفاده میکنیم.
- Hofmann GA, Weber B. Drug-induced photosensitivity: culprit drugs, potential mechanisms and clinical consequences. J Dtsch Dermatol Ges. 2021;19(1):19-29. doi:10.1111/ddg.14314
- Milosheska D, Roškar R. Use of retinoids in topical antiaging treatments: A focused review of clinical evidence for conventional and nanoformulations. Adv Ther. 2022;39(12):5351-5375. doi:10.1007/s12325-022-02319-7
- Kryczyk-Poprawa A, Kwiecień A, Opoka W. Photostability of topical agents applied to the skin: A review. Pharmaceutics. 2019;12(1):10. Published 2019 Dec 20. doi:10.3390/pharmaceutics12010010
- Quan T. Human skin aging and the anti-aging properties of retinol. Biomolecules. 2023;13(11):1614. doi:10.3390/biom13111614
- Kowalska J, Rok J, Rzepka Z, et al. Drug-induced photosensitivity-From light and chemistry to biological reactions and clinical symptoms. Pharmaceuticals (Basel). 2021;14(8):723. doi:10.3390/ph14080723
- Waitayangkoon P, Moon SJ, Tirupur Ponnusamy JJ, et al. Long-term safety profiles of macrolides and tetracyclines: A systematic review and meta-analysis. J Clin Pharmacol. 2024;64(2):164-177. doi:10.1002/jcph.2358
- Tang SC, Yang JH. Dual effects of alpha-hydroxy acids on the skin. Molecules. 2018;23(4):863. doi:10.3390/molecules23040863
- U.S. Food and Drug Administration. Beta hydroxy acids.
- Arif T. Salicylic acid as a peeling agent: a comprehensive review. Clin Cosmet Investig Dermatol. 2015;8:455-461. doi:10.2147/CCID.S84765
- Agarwal P, Sebghatollahi Z, Kamal M, et al. Citrus essential oils in aromatherapy: Therapeutic effects and mechanisms. Antioxidants (Basel). 2022;11(12):2374. Published 2022 Nov 30. doi:10.3390/antiox11122374
- Dosoky NS, Setzer WN. Biological activities and safety of Citrus spp. essential oils. Int J Mol Sci. 2018;19(7):1966. doi:10.3390/ijms19071966
- Farrar AJ, Farrar FC. Clinical aromatherapy. Nurs Clin North Am. 2020;55(4):489-504. doi:10.1016/j.cnur.2020.06.015
- Zhou S, Yan S, Ming S. A comprehensive study on adverse reactions of benzoyl peroxide (BPO) in dermatological aesthetics utilizing the FAERS database. J Cosmet Dermatol. 2025;24(1):e16787. doi:10.1111/jocd.16787
- Mahajan VK, Sharma N, Sharma V, et al. Topical sunscreens: A narrative review for contact sensitivity, potential allergens, clinical evaluation, and management for their optimal use in clinical practice. Indian Dermatol Online J. 2024;15(6):920-929. Published 2024 Oct 28. doi:10.4103/idoj.idoj_111_24
- Davis AE, Kennelley GE, Amaye-Obu T, et al. The phenomenon of phototoxicity and long-term risks of commonly prescribed and structurally diverse drugs. J Photochem Photobiol. 2024;19:100221. doi:10.1016/j.jpap.2023.100221
- https://www.verywellhealth.com/what-skincare-products-cause-sun-sensitivity-11783761
گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی
تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشنضمیر بازبینی علمی میشوند.
اگر از رژیمهای تکراری نتیجه نگرفتهاید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانهدار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیامرسانها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
