علت مورمور شدن صورت: بررسی کامل علل، تشخیص و درمان

مورمور شدن صورت یا احساس سوزن‌سوزن شدن، بی‌حسی یا سوزش در این ناحیه می‌تواند به دلایل مختلفی رخ دهد. این حالت، که در پزشکی با عنوان پارستزی (Paresthesia) شناخته می‌شود، ممکن است ناشی از بیماری‌های عصبی مانند مالتیپل اسکلروزیس (MS)، سکته مغزی، فلج بل (Bells Palsy) یا حتی عفونت‌های ویروسی مانند زونا باشد. علاوه بر این، عوامل موقتی مانند اضطراب، میگرن، برخی داروها و واکنش‌های آلرژیک نیز می‌توانند نقش داشته باشند. درک صحیح علل و نشانه‌ها به تشخیص سریع و درمان مؤثر کمک می‌کند. از دیدگاه نورولوژی، این علائم ناشی از اختلال در انتقال پیام‌های عصبی یا خون‌رسانی به اعصاب صورت هستند.

داروها و مورمور شدن صورت

برخی داروها می‌توانند با ایجاد درد عصبی موقت یا آسیب عصبی، باعث مورمور شدن صورت شوند. برای مثال:

داروهای فشار خون مانند هیدرالازین (Apresoline)
داروهای شیمی‌درمانی مانند سیس‌پلاتین
داروهای ضد HIV مانند ترووادا (Truvada)
داروهای ضدتشنج مانند فنی‌توئین (Dilantin)
داروهای ضدمالاریا مانند کلروکین

مکانیسم این عارضه معمولاً به اثر دارو بر غلاف میلین اعصاب یا تغییر در جریان خون برمی‌گردد. مطالعات نشان داده‌اند که حدود ۵ تا ۱۰ درصد بیماران مصرف‌کننده این داروها درجاتی از نوروپاتی محیطی را تجربه می‌کنند.

علت مورمور شدن صورت: بررسی کامل علل، تشخیص و درمان

SCIENCE PHOTO LIBRARY / Getty Images

اضطراب و حملات پانیک

اضطراب مزمن یا حملات پانیک می‌توانند با افزایش تنش عضلانی در ناحیه فک و گردن، سبب کاهش خون‌رسانی و در نتیجه مورمور شدن صورت شوند. همچنین، در حملات اضطرابی، تغییر در سطح اکسیژن خون و تنگی عروق می‌تواند این احساس را تشدید کند.

🍏

اگر به دنبال رژیم متناسب با شرایط خودتان هستید...

اطلاعات این مقاله جنبه آموزشی دارد؛ اما برنامه غذایی هر فرد بهتر است متناسب با شرایط، هدف و نیازهای خودش تنظیم شود.

آشنایی با رژیم تخصصی دکتر روشن‌ضمیر ←

مورمور شدن اطراف دهان (Circumoral Tingling) نشانه‌ای شایع در حملات پانیک است، اما کمبود کلسیم و سایر اختلالات متابولیک نیز می‌توانند چنین علائمی ایجاد کنند. بنابراین، افتراق علل روانی و جسمی اهمیت زیادی دارد.

واکنش‌های آلرژیک

واکنش‌های آلرژیک به‌ویژه آلرژی غذایی می‌توانند با علائمی مانند خارش، سوزش و تورم اطراف لب‌ها و دهان بروز پیدا کنند. علائم همراه عبارتند از:

کهیر و بثورات پوستی
خارش چشم‌ها و آبریزش بینی
سرفه، خس‌خس سینه و دشواری تنفس
درد شکم و سرگیجه

در موارد شدید، واکنش آلرژیک می‌تواند به آنافیلاکسی منجر شود که یک اورژانس پزشکی محسوب می‌شود و نیاز به درمان فوری دارد.

میگرن همی‌پلژیک

میگرن همی‌پلژیک نوعی نادر از میگرن است که با ضعف و بی‌حسی در یک سمت بدن همراه است و می‌تواند صورت را درگیر کند. علائم دیگر شامل:

سردرد شدید
اختلال تکلم
تغییرات بینایی
گیجی و حتی بیهوشی
حساسیت به نور و صدا

برخی موارد این بیماری منشأ ژنتیکی دارند. تشخیص زودهنگام می‌تواند از بروز سکته‌های شبیه به حمله مغزی در این بیماران پیشگیری کند.

آسیب‌های عصبی و زونا

آسیب یا فشار بر اعصاب مغزی می‌تواند منجر به بی‌حسی و مورمور شدن صورت شود. به‌عنوان نمونه، زونا که ناشی از فعال شدن مجدد ویروس واریسلا زوستر است، باعث درد و مورمور شدید در نواحی درگیر می‌شود. عارضه پس‌هرپتیک نورالژی (Postherpetic Neuralgia) می‌تواند ماه‌ها پس از بهبود بثورات زونا ادامه یابد.

بیماری‌های عصبی مرکزی

فلج بل (Bell’s Palsy) و مالتیپل اسکلروزیس (MS) از مهم‌ترین علل نوروژنتیک مورمور شدن صورت هستند. در MS، تخریب غلاف میلین در سیستم عصبی مرکزی باعث اختلال در هدایت عصبی می‌شود. جالب است بدانیم که بی‌حسی صورت در برخی بیماران اولین علامت MS محسوب می‌شود.

سکته مغزی و TIA

سکته مغزی و حمله ایسکمیک گذرا (TIA) با انسداد جریان خون مغز همراه‌اند. علائم هشدار شامل افتادگی صورت، ضعف اندام‌ها، اختلال گفتار و گیجی هستند. درمان سریع در سه ساعت اول می‌تواند آسیب مغزی را به‌طور چشمگیری کاهش دهد.

نورالژی سه‌قلو و سایر علل

نورالژی عصب سه‌قلو (Trigeminal Neuralgia) باعث دردهای تیرکشنده و مورمور شدید در صورت می‌شود. همچنین تومورهای مغزی، صرع، فیبرومیالژیا، عفونت‌های سینوسی، سردی شدید و کمبود ویتامین‌ها از دیگر علل هستند.

تشخیص و درمان

تشخیص نیازمند شرح‌حال دقیق، معاینه نورولوژیک و گاهی آزمایش‌های خون و تصویربرداری است. درمان بر اساس علت انجام می‌شود؛ برای مثال:

کورتیکواستروئیدها در فلج بل و حملات MS
داروهای ضدتشنج در صرع
داروهای ضدویروس در زونا

همچنین کنترل عوامل خطر مانند فشار خون، قند خون و استرس نقش مهمی در پیشگیری دارد.

پیشگیری

با توجه به علل متعدد، پیشگیری کامل همیشه ممکن نیست، اما اقداماتی مانند ترک سیگار، تغذیه سالم، خواب کافی، ورزش منظم و مدیریت استرس می‌توانند بروز برخی علل را کاهش دهند.

جمع‌بندی

مورمور شدن صورت می‌تواند از یک واکنش موقتی تا علامت بیماری جدی مانند سکته مغزی باشد. مراجعه سریع به پزشک در موارد بروز ناگهانی یا همراهی با علائم خطر ضروری است. تشخیص صحیح و درمان به‌موقع می‌تواند از عوارض جبران‌ناپذیر پیشگیری کند و کیفیت زندگی بیمار را بهبود بخشد.

واحد محتوای علمی rdiet.ir

گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی

تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشن‌ضمیر بازبینی علمی می‌شوند.

اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.

جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید

09304881654

برای دریافت آموزش‌های روزانه عضو کانال بله شوید: