شستشوی صورت با آب یخ یا فیشال آب یخ، به رغم ناراحتکننده بودن اولیه، به عنوان یک راهکار ترند زیبایی مطرح شده است که نویدبخش کاهش قرمزی، پف و اندازه منافذ پوست است. این گزارش، نتیجه یک هفته گنجاندن این روتین سرد در برنامه مراقبت روزانه پوست است تا واکنشهای پوستی به دمای بسیار پایین مورد بررسی قرار گیرد.
نتایج فوری و محسوس روی پوست
از منظر زیبایی، انجام این روتین سرد ارزش تحمل ناراحتی آن را داشت. بلافاصله پس از اتمام شستشو با آب یخ، متوجه شدم که منافذ پوستم، به ویژه در ناحیه بینی، کوچکتر به نظر میرسند. علاوه بر این، پس از استفاده از مرطوبکنندهها، سرمها و ضدآفتابها، پوست مختلط من بافت نرمتر و لطیفتری داشت. این پدیده مثبت در تمام دفعاتی که این فیشال انجام شد، به صورت مستمر مشاهده گردید.

ناراحتیهای مکرر ناشی از دمای پایین
بزرگترین مشکل این روش، تجربه سردرد ناشی از محرک سرما بود که اغلب پس از دومین بار فرو بردن صورت در آب یخ آغاز میشد¹. این نوع سردردها، که مشابه سردرد ناشی از خوردن نوشیدنیها یا غذاهای یخی هستند، اگرچه موقتیاند اما با قرار گرفتن صورت در آب بسیار سرد فعال میشوند. همچنین، در دفعه اول فرو بردن صورت در آب، حس هجوم آب به داخل بینی برایم ناخوشایند بود، هرچند که در دفعات بعدی این احساس کمتر شد. برای تحملپذیرتر کردن این آزمایش، آن را به یک روتین شخصی و جذاب تبدیل کردم؛ به طور مثال، از کاسه و هدبند با رنگ آبی مورد علاقهام و از تکههای یخ با شکلهای فانتزی (مانند طرح Hello Kitty) استفاده کردم.
مکانیسم عملکرد شستشوی صورت با آب یخ
پژوهشها نشان میدهند که قرار دادن صورت در آب یخ میتواند مزایای متعددی برای پوست داشته باشد². این مزایا شامل کاهش التهاب یا قرمزی پوست، پشتیبانی از یک رنگ پوست سالمتر و شادابتر، و همچنین کوچکتر به نظر رسیدن منافذ هستند. علاوه بر این، آب یخ میتواند پوست را سفتتر نشان داده و به بیدار شدن و افزایش سطح انرژی بدن کمک کند.
این فواید به دلیل پدیده تنگ شدن عروق (Vasoconstriction) رخ میدهند؛ این واکنش زمانی است که رگهای خونی در مواجهه با دمای سرد منقبض و کوچک میشوند³. این انقباض موقت عروق باعث میشود پوست به طور لحظهای سفتتر و درخشانتر به نظر برسد..
زمانهای مختلف برای تجربه شستشوی صورت
زمانبندی انجام این فیشالها را تغییر دادم تا ببینم آیا مزایای متفاوتی مشاهده میشود یا خیر. سه زمان مختلفی که امتحان شدند، به شرح زیر بودند:
- اوایل صبح: پاشیدن آب سرد به صورت برای بیدار شدن یک روش رایج است، و من بیشتر فیشالها را در این زمان انجام دادم. در حالی که قطعاً احساس طراوت ایجاد میشد، اما جایگزین کردن آن با نوشیدن قهوه صبحگاهی بعید به نظر میرسید.
- پس از ورزش: امتحان کردن فیشال آب یخ بعد از بازگشت از باشگاه یک انتخاب منطقی بود. این زمان مورد علاقه من بود زیرا به سرعت به خنک شدن بدن بعد از فعالیت شدید کمک میکرد.
- قبل از خواب: از آنجایی که برخی تحقیقات اشاره دارند که آب سرد ممکن است در کاهش استرس و حمایت از خواب سالم نقش داشته باشد، این زمان را برای یک شب در هفته امتحان کردم². با این حال، تفاوت قابل توجهی در کیفیت خواب یا خوابآلودگی نسبت به شبهایی که فیشال انجام نمیدادم، احساس نکردم.
راهنمای انجام فیشال آب یخ
مراحلی که در طول این هفته برای دستیابی به بهترین نتایج دنبال شد، به شرح زیر است:
- شستشوی صورت: قبل از شروع فیشال آب یخ، صورت خود را با یک شوینده مناسب کاملاً بشویید تا هرگونه آلودگی، آرایش یا عرق از روی پوست پاک شود. با اینکه استفاده از آب سرد یا گرم در شستشوی معمولی تأثیری بر از بین بردن آلودگی ندارد، اما چون فیشال آب یخ با شستشوی صورت متفاوت است، تمیز نکردن اولیه پوست باعث باقی ماندن چربی و کثیفی میشود⁴⁵.
- خشک کردن پوست: قبل از قرار دادن صورت در آب یخ، مطمئن شوید که پوستتان کاملاً خشک است. این اقدام به جلوگیری از تحریک پوست کمک کرده و باعث میشود تا مزایای کامل سرما را دریافت کنید.
- آمادهسازی وسایل: یک حوله روی سطح کار پهن کنید، کاسهای بزرگ را با آب پر کرده و یخها را به آن اضافه کنید. سپس موهای خود را با هدبند یا کش مو از صورت دور نگه دارید تا پس از اتمام کار، موها به پوست مرطوب نچسبند.
- انجام فیشال: در حالی که نفستان را حبس کردهاید، به آرامی صورت خود را به مدت ۱۰ تا ۳۰ ثانیه در کاسه آب یخ فرو ببرید⁶. این عمل را باید ۲ تا ۳ بار تکرار کنید.
- مرطوبسازی: پس از خشک کردن مجدد صورت، بلافاصله از مرطوبکننده و سرمهای معمول خود استفاده کنید. این کار حیاتی است تا از خشک شدن پوست و بروز تحریک یا پوستهپوسته شدن جلوگیری شود⁶.
ریسکها و نکات احتیاطی
انجام فیشال آب یخ به صورت طولانیمدت میتواند با ریسکهایی همراه باشد و به طور بالقوه باعث سردرد و مشکلات پوستی مانند تحریک، خارش و خشکی شود⁶. همچنین، این روش میتواند شرایط پوستی از قبل موجود مانند اگزما، روزاسه و کهیر سرد (Cold Urticaria) را بدتر کند. در صورت تجربه علائم شدید کهیر سرد مانند تورم زبان، لبها یا گلو، باید فوراً به پزشک مراجعه شود⁷.
توصیه میشود که این روش تنها به صورت متناوب و در ماههای گرم سال امتحان شود تا از آسیب یا خشکی احتمالی جلوگیری گردد. به عنوان فردی که اگزما دارد و به خصوص در زمستان دچار پوستهپوسته شدن ابروها میشود، ترجیح میدهم از هر عملی که رطوبت پوست را بیش از حد از بین ببرد، پرهیز کنم.
- Bonemazzi I, Pelizza MF, Berti G, Ancona C. Cold-Stimulus Headache in Children and Adolescents. Life (Basel). 2023;13(4):973. doi:10.3390/life13040973
- Kunutsor SK, Lehoczki A, Laukkanen JA. The untapped potential of cold water therapy as part of a lifestyle intervention for promoting healthy aging. Geroscience. 2025;47(1):387-407. doi:10.1007/s11357-024-01295-w
- Alba BK, Castellani JW, Charkoudian N. Cold-induced cutaneous vasoconstriction in humans: Function, dysfunction and the distinctly counterproductive. Exp Physiol. 2019;104(8):1202-1214. doi:10.1113/EP087718
- Centers for Disease Control and Prevention. Handwashing facts.
- Centers for Disease Control and Prevention. Healthy habits: facial cleanliness.
- Herrero-Fernandez M, Montero-Vilchez T, Diaz-Calvillo P. Impact of Water Exposure and Temperature Changes on Skin Barrier Function. J Clin Med. 2022;11(2):298. doi:10.3390/jcm11020298
- Allergy and Asthma Network. Cold urticaria.
- https://www.health.com/ice-water-facial-benefits-11790788
