دکتر فرزاد روشن ضمیر

یک مطالعه جدید بر روی مدل موشی نشان می‌دهد که پیروی از یک رژیم غذایی کتوژنیک (Keto Diet) می‌تواند شروع زوال شناختی خفیف را که نشان‌دهنده توسعه بیماری آلزایمر (AD) است، به تأخیر اندازد. نویسندگان این مطالعه دریافتند که یک رژیم کم‌کربوهیدرات و پرچرب کتو منجر به افزایش مولکول‌های بتا-هیدروکسی بوتیرات (BHB) می‌شود که با محافظت در برابر نوروالتهاب (التهاب عصبی) مرتبط هستند. تأخیر در شروع آلزایمر در موش‌ها، به افزایش هفت برابری سطح مولکول BHB در بدن آن‌ها نسبت داده شده است. مولکول BHB با به تأخیر انداختن شروع زوال عقل خفیف شناختی که مشخصه مراحل اولیه آلزایمر است، مرتبط است.

این مولکول در انسان نیز یافت می‌شود و زمانی تولید می‌گردد که بدن برای تولید انرژی، چربی می‌سوزاند تا به میتوکندری بدن سوخت‌رسانی کند. BHB از انتقال انرژی از کبد به بقیه بدن در زمان کمبود سطح گلوکز پشتیبانی می‌کند. مکانیسم تأثیر رژیم کتوژنیک نویسندگان این مطالعه از دانشگاه کالیفرنیا، دیویس (UC Davis) قبلاً تحقیقاتی را منتشر کرده بودند که نشان می‌داد BHB، بسته به دوز، در برابر سلول‌های مغزی انسانی که توسط پلاک‌های بتا-آمیلوئید ملتهب شده‌اند، خاصیت ضدالتهابی دارد. این پلاک‌ها تا مدتی به عنوان عامل اصلی آلزایمر در نظر گرفته می‌شدند، هرچند بسیاری از افراد این پلاک‌ها را دارند اما هرگز به آلزایمر مبتلا نمی‌شوند.

رژیم کتوژنیک به دلیل ماهیت کم‌کربوهیدرات و پرچرب خود اغلب به عنوان یک رژیم بحث‌برانگیز شناخته می‌شود. با این حال، این رژیم به عنوان یکی از بهترین رژیم‌ها برای کاهش وزن، بهبود حساسیت به انسولین و کنترل تشنج نیز تبلیغ می‌شود. اما آیا این رژیم پتانسیل کمک به شرایط التهابی خودایمنی و کاهش دردهای مزمن را نیز دارد؟ رژیم کتوژنیک با مصرف بسیار کم کربوهیدرات (کمتر از ۵۰ گرم در روز) و مصرف بالای چربی مشخص می‌شود.

در حالی که مخالفان این رژیم، آن را به دلیل حذف گروه‌های غذایی کامل مورد انتقاد قرار می‌دهند، طرفداران آن معتقدند که فوایدش بیشتر از خطرات آن است. گذشته از فواید ثابت‌شده آن در مدیریت صرع در کودکان، شواهد در مورد مزایای بالقوه دیگر آن مانند کاهش التهاب، به ویژه در انسان، هنوز محدود است. آنچه در حال حاضر قطعی است، این است که هنوز مکانیسم‌های دقیق عملکرد و تأثیر این رژیم بر سلامتی کاملاً کشف نشده‌اند. در این مقاله، ما مزایا و معایب پیروی از رژیم کتوژنیک را بررسی می‌کنیم و با استفاده از نظرات دکتر سوزان آ.

نتایج تحقیقات پیشین حاکی از آن است که رژیم‌های غذایی کتوژنیک (Keto Diets) ممکن است عملکرد مغز را در موش‌های مسن نر بهبود بخشند. اکنون، نویسندگان یک مطالعه جدید در موش‌ها موفق به شناسایی سازوکار خاصی شده‌اند که احتمالاً زیربنای این پدیده مثبت است. این یافته‌ها سؤالات مهمی را در مورد نقش تغذیه در فرآیند پیری و حفظ سلامت مغز ایجاد می‌کنند و بر اهمیت سوخت‌های جایگزین مانند کتون‌ها تأکید دارند. محققان یک مکانیسم بالقوه را کشف کرده‌اند که بهبودهای مشاهده‌شده در موش‌های نر مسن‌تر تحت رژیم کتوژنیک را توضیح می‌دهد.

آن‌ها پیشنهاد کرده‌اند که چرخه‌ای از تغییر رژیم در موش‌های نر بین یک رژیم کنترل و یک رژیم کتوژنیک، منجر به بهبود سیگنالینگ بین سیناپس‌های مغز می‌شود. سازوکار بالقوه و یافته‌های کلیدی پیش از این، جان نیومن، یکی از نویسندگان این مقاله، مطالعه‌ای را منتشر کرده بود که نشان می‌داد اعمال یک رژیم کتوژنیک چرخه‌ای بر موش‌های نر، خطر مرگ در میانسالی را کاهش داده و از زوال حافظه مرتبط با پیری طبیعی جلوگیری می‌کند. کریستین گونزالس-بیلولت، نویسنده اصلی مطالعه جدید، اشاره کرد که مطالعات پیشین نشان‌دهنده بهبود در عملکردهای رفتاری خاصی برای ارزیابی حافظه و یادگیری در حیوانات مسن‌تر بودند. همین بهبودها محققان را متقاعد کرد تا عمیق‌تر به بررسی مکانیسم‌های مولکولی بپردازند که این پاسخ مثبت به رژیم غذایی را در حیوانات مسن توضیح می‌دهد.