وگانیسم یا گیاهخواری مطلق

وگانیسم یا گیاهخواری مطلق

وگانیسم یا گیاه خواری مطلق بیشتر یک سبک زندگی  محسوب می‌‌شود تا رژیم غذایی.

تاریخچه

 این اصطلاح اولین بار در سال ۱۹۴۴ میلادی توسط دونالد واتسون از سه حرف ابتدایی و دو حرف انتهایی کلمه Vegetarian (گیاه خواری) اقتباس شد. که یعنی این سبک زندگی اول و آخر گیاهخواری است. جامعه وگانها در طول جنگ جهانی دوم توسط واتسون و السی شریگلی ایجاد گردید.

وگانیسم چیست؟

 وگانیسم یک فلسفه است که در آن افراد تا سر حد امکان از حیوان؛ در تمام اشکال چه شکل غذا، چه شکل پوشاک یا هر کاربرد دیگر استفاده نمی کنند. اول نوامبر هر سال سالگرد تشکیل جامعه وگان است.

در این رژیم افراد تمام انواع گوشت، لبنیات، ماهی، ماکیان وتخم مرغ را از رژیم غذایی خود حذف کرده و پروتئین مورد نیاز را از منابعی چون غلات، سویا، حبوبات و دانه ها تأمین می کنند.

آنها از سایر انواع گیاه خوارها پیشرفته تر هستند و حتی از محصولات حیوانی در پوشاک، لوازم آرایشی و بهداشتی و لوازم تزیینی استفاده نمی کنند. برای مثال این افراد از موارد زیر نیز استفاده نمی‌کند:

 خز، چرم، ابریشم و پشم؛

جواهرات مروارید و صدف؛

غذاهایی مثل عسل، آب پنیر، مایه پنیر، ژلاتین؛

محصولات آرایشی حاوی موم، گلیسیرین و حتی محصولات آرایشی بهداشتی که روی حیوانات آزمایش شده؛

صابون های درست شده با چربی حیوانات؛

چوب لاک اندود؛

خمیر دندان حاوی کلسیم با منشأ استخوان حیوانات.

آنها از باغ وحش، سیرک، نمایش های حیوانات و هرچیزی که نماینده بهره‌برداری و از سوء استفاده انسان از حیوان باشد، انتقاد می کنند.

انسان همه چیزخوار است.

اصطلاح وگانیسم تا قبل از قرن بیستم بکار نمی رفت، و وگان بودن در طی فرایند تکامل انسان یک امر طبیعی نبوده است. گیاه خواری یک سبک زندگی است که در تمدن های مختلف در زمان های مختلف و نقاط مختلف دنیا به وجود آمده است. پیدایش آن علل مختلفی در طول تاریخ داشته است.

یافته های باستان شناسان نشان می دهد انسان ماقبل تاریخ، یک سوم کالری روزانه خود را از گوشت و محصولات حیوانی کسب می‌کرده است.

ساختار دستگاه گوارش انسان نشان می دهد که انسان همه چیز خوار است؛ یعنی قادر به خوردن مواد غذایی حیوانی و گیاهی است؛ طول روده انسان کوتاه تر از گیاهخواران در طبیعت است.

معده انسان نیز مثل گوشتخواران قادر به ترشح پپسین، آنزیمی جهت هضم مواد غذایی حیوانی، است. دهان انسان نیز هم دندانهای نوک تیز برای پاره کردن گوشت و هم دندان های با سطح صاف برای جویدن محصولات گیاهی دارد.

علاوه بر شواهد ساختار شناسی، انسان شناسان نیز هیچ جامعه انسانی در گذشته کشف نکرده‌اند که ساکنین آن رژیم وگان داشته باشند و دارای سلامت مناسبی نیز باشند.

دلایل رو آوردن انسان به وگانیسم

اولین گرایش ها به سمت آنچه امروزه وگانیسم نامیده می شود، عقاید و اعتقادات مذهبی هستند.

 به عنوان مثال تورات دانیال که در حوالی قرنهای ششم تا دوم قبل از میلاد مسیح نوشته شده است، شرح می دهد که دانیال و سه تن از یاران وی که به بارگاه پادشاه بابل دعوت شده بودند، غذاها و نوشیدنی‌های تعارف شده پادشاه را رد کرد. در آنجا دانیال از پادشاه می خواهد که خدمتکاران خود را آزمایش کند و برای ده روز به آنها از غذاهای گیاهی برای خوردن و آب برای نوشیدن دهد. پایان آزمایش چهار جوان که از این رژیم استفاده کرده بودند احساس سلامتی بیشتری نسبت به افرادی که غذای شاهان استفاده کرده بودند داشتند.

 در همان زمان پیروان فیلسوف مشهور فیثاغورث در یونان قدیم شیوه زندگی ریاضت کشانه ایی با رژیم گیاهخواری را رعایت می کردند.

در آسیا نیز مذهب برهمایی که شاخه ای از مذهب هندو است، در قرن ششم قبل از میلاد مسیح شروع شده است و پیروانش را به رعایت رژیم وگان ملزم می کند. آنها حتی از ریشه های گیاهان نیز استفاده نمی‌کنند چون گیاهان را از بین می برد.

در ابتدای دهه ۲۰۰۰ آیین هندو بیشترین میزان گیاهخوار نسبت به هر آیین و مسلک سیاسی و مذهبی داشته است. آیین های مختلف هندو و اشکال متفاوت آن، التزام خود به گیاهخواری را ابراز می دارند.

در این ادیان خشونت و ریختن خون هر حیوان یا انسان بر پیروان آنها ممنوع است. برخی دیگر اعتقاد دارند که جانداران دارای روح هستند و کسانی که حیوانات را بکشند عاقبتی بدی داشته و در جسم بعدی خود سرنوشت بدی دارند و عذاب خواهند کشید. در نهایت برخی هندو ها اعتقاد دارند که خدایان آنها سبک زندگی غیر گیاهخواری را نمی‌پذیرد.

اکثر بودایی ها در رزوهای مقدس روزه می‌گیرند، چون اعتقاد دارند روزه گرفتن موجب تقویت خویشتنداری و پیشگیری از سرنوشت بد می شود.

جریان اصلی مسیحی هرگز افراد عادی را به پیروی از رژیم وگان ملزم نکرده است. با این حال برخی برخی جوامع مذهبی یک سبک زندگی گیاهخواری را از قرن چهارم بعد از میلاد مسیح شروع کردند.

یک شاخه از مسیحیت در خلال قرن نوزدهم در آمریکا به وجود آمد و به نام کلیسای ادونتیست های روز هفتم خوانده می شود اعضای خود را به پیروی از گیاه خواری ملزم کرده است. هر چند اکثر اعضای این گروه از رژیم غذایی رسمی مذهب خود که یک نوع گیاه خواری با مصرف تخم مرغ و شیر نیز هست استفاده می کنند ولی نسبت قابل توجهی از آنها نیز پیرو سبک وگان هستند.

بعد از شروع جامعه وگان در انگلستان و آمریکا، برخی مردم عادی مسیحی نیز به این جنبش پیوسته اند.  اکثر افرادی که از بعد جنگ جهانی دوم به آنها پیوستند نگرانی زیاد در خصوص محیط زیست و دلسوزی در خصوص حیوانات از خود نشان می دهند.

موضع گیری انجمن وگان آمریکا که در سال ۱۹۶۰ تأسیس گردید، مبین هم این دیدگاه است:

 “وگانیسم یک فلسفه، رژیم غذایی و سبک زندگی است. یک روش مدرن زندگی در تطابق با تکریم حیات، به رسمیت شناختن حقوق تمام موجودات زنده و توسعه دادن ترحم و شفقت به تمام موجودات است.”

عملکرد

سبک زندگی وگان ها در کشور بیشتر به خاطر رعایت مسائل مذهبی و اخلاقی به وجود آمده است نه به خاطر مسائل اقتصادی. ولی برخی از تغذیه دانان اعتقاد دارند که سبک زندگی وگان از نقطه نظر بودجه خانواده به صرفه تر است. هرچند شیر سویا که منبع اصلی کلسیم و پروتئین در رژیم غذایی آنهاست گران‌تر از شیر گاو است.

 دلیل دیگری که اخیراً به آنها ابراز می کنند این اعتقاد است که غذاهای با منشاء گیاهی در برابر خطر ایجاد برخی بیماریها مثل بیماری‌های قلبی، دیابت نوع ۲ و برخی از سرطانها پیشگیری کننده است.

 در مورد نوجوانان احتمال دارد سبک زندگی وگان شیوه ای برای کاهش وزن و برخی مواقع روشی برای نشان دادن اعتبار خودشان به سبک زندگی والدین باشد. مطابق به نظر انجمن رژیم شناسان برخی نوجوانان از این سبک زندگی جهت مخفی کردن اختلالات خوردن خود استفاده کنند.

مزایا

مزایای رژیم وگان شامل فشار خون کمتر، بیماری‌های قلبی عروقی کمتر، سطح کلسترول خون پایین تر، خطر کمتر سرطان کولون و پروستات.

 اکثر افراد با این رژیم وزن کم کنیند به خصوص در چند ماه اول شروع رژیم و کاهش وزن از مقدار کاهش در رژیم های گیاهخواری که محصولات لبنی مصرف می‌کنند بیشتراست.  آنها دارای شاخص توده بدنی پایین تری از گوشت خواران هستند.

در رژیم های گیاهخواری فرد قبل از شروع رژیم حتماً باید با یک متخصص تغذیه مشورت کند. علت این امر سختی این رژیم و تفاوت های فردی از نظر قد و وزن، سن، ژنتیک، گرایش های غذایی، سطح فعالیت، مکان جغرافیایی زندگی و احتمال وجود مشکلات سلامت یا بیماری ها در افراد است.

 متخصص تغذیه می‌تواند در تنظیم کردن رژیم غذایی که هم فرد احساس لذت داشته باشد و هم از لحاظ تغذیه کفایت لازم را داشته باشد کمک کند به خصوص برای زنان باردار و شیرده یا خانواده‌هایی که در نظر دارند کودکان خود را وگان به بار بیاورند ضرورت دارد تا با یک رژیم شناس و یک متخصص تغذیه مشورت داشته باشند.

خطرات احتمالی

 قدیمی‌ترین نگرانی که در خصوص رژیم وگان توسط متخصصان تغذیه ابراز شده است خطر کمبود مواد مغذی به خصوص پروتئین، آهن، کلسیم، روی، ویتامین ریبوفلاوین، ویتامین b۱۲ ویتامین ها ی د و اسیدهای چرب امگا ۳ است.

 راهنمای غذایی گیاه خواران که در سال ۲۰۰۳ توسط انجمن رژیم شناسان آمریکا و رژیم شناسان کانادا منتشر شده است توصیه می‌کند که آنها در تمام گروه‌های سنی باید مکمل ب ۱۲ و د مصرف کنند یا از غذاهای غنی شده با این مواد مغذی استفاده کنند. به خصوص برای زنان باردار اهمیت دارد که دریافت کافی ب ۱۲ داشته باشند زیرا کمبود این ویتامین می‌تواند موجب عوارض عصبی برگشت ناپذیر در کودک شود.

علاوه بر این برخی مطالعات اظهار می دارند که آنها در خطر بیشتر پوکی استخوان و شکستگی های استخوان قرار دارند، زیرا میانگین دریافت کلسیم آنها از گروه های گوشتخوار و یا گیاهخواران دیگر کمتر است.

انجمن رژیم شناسان آمریکا بیان می دارد که رژیم های غذایی وگان که از مکمل استفاده نکنند به ۱۲ کافی فراهم نمی سازد. محصولات لبنی و تخم مرغ ب ۱۲ دارند ولی با این حال نیز بر مبنای انتخاب های غذایی برخی از گیاه خواران مصرف‌کننده تخم مرغ و شیر، نیز ممکن است دریافت ب ۱۲ کافی نداشته باشند.

 انجمن پزشکی آمریکا توصیه می‌کند که تمام افراد بالای ۵۰ سال فارغ از نوع رژیمی که دارند ب ۱۲ را در اشکال مکمل غذایی یا غذاهای غنی شده با ب ۱۲ جهت جذب حداکثری دریافت کنند.

مکمل سازی ویتامین د نیز به خصوص برای آنهایی که در عرض‌های جغرافیایی بالاتر زندگی می‌کنند و مواجه اندکی بانور آفتاب دارند توصیه می شود.

علاوه بر نگرانی های تغذیه ای شواهدی نیز وجود دارد که رژیم وگان موجب افزایش خطرات سرطان سینه در زنان به خصوص در آنهایی که محصولات سویا زیاد مصرف می کنند می شود. دانه های سویا حاوی فیتواستروژن ها هستند که با سرطان سینه مرتبط هستند این استروژن های گیاهی شاید محصول نسبت بالاتر تولد های دختر در مادران وگان باشد و اینکه چرا این دختران دارای بلوغ زودرسی نسبت به دختران مادر های غیر وگان هستند.

پذیرش عمومی

تحقیقات گیاهخواری در پیشگیری از بیماری‌ها به دهه شصت میلادی  برمی‌گردد که انستیتو ملی سلامت و انیستیتو ملی سرطان شروع به مطالعه روی اعضای جامعه اودنتیست های روز هفتم کردند.

 یافته های انستیتو ملی سلامت دال بر این موضوع می‌کرد که مردان این فرقه به طور متوسط ۷ سال بیشتر از جمعیت عمومی و زنان ۸ سال بیشتر از جمعیت عمومی عمر میکنند.

 مطالعات روی وگانها نسبت مطالعات روی بقیه گیاهخواران کمتر است با این حال تأکید مطالعات از اوایل قرن حاضر از احتمال کمبودهای تغذیه‌ای در وگانها به سمت نقش غذاهای گیاهی در پیشگیری از بیماری‌های مزمن تغییر جهت داده است. در این زمینه به نظر می‌رسد که رژیم غذایی وگان و سبک زندگی آنها مفید باشد.

پذیرش عمومی رژیم وگان از سایر رژیم های گیاهخواری حتی از انواع سخت‌گیرانه آنها مشکل تر است و بیشتر از بقیه رژیم ها باعث برخوردهای اجتماعی می‌شود.

 برخی از گیاه خواران غیر وگان اظهار داشته اند که رعایت کردن رژیم غذایی، پوشاک، لوازم آرایشی و بهداشتی غیر جانوری مستلزم اطلاع از روشهای تولید و ترکیبات تشکیل دهنده آنها است.

 به علاوه ویتامین ها و مکمل های غذایی و یا داروهاو ممکن است حاوی مواد غیر وگان باشد که این ترکیبات همیشه در لیست ترکیبات روی ماده مورد استفاده نمی‌شود. دشواری جانشین کردن محصولات با منشأ جانوری هم چنین یافتن فروشگاه ها و رستوران های ارائه دهنده مواد غذایی قابل پذیرش وگان به دشواری این سبک زندگی می افزاید.

در سایت آر دایت رژیم غذایی توسط متخصص تغذیه ارائه می شود. لطفاً جهت اطلاع از شرایط رژیم، کلیک نمایید…

در صورتی که هر گونه سوالی دارید می توانید از طریق تلگرام، اینستاگرام یا واتساپ با ما در تماس باشید و یا درخواست مشاوره رایگان دهید.