اگر شما یا یکی از اطرافیانتان احساس میکنید که پشهها بیش از دیگران شما را هدف قرار میدهند، علم ممکن است توضیحی برای این پدیده داشته باشد. برخی پژوهشها نشان میدهند که پشهها ممکن است بر اساس گروه خونی، بوی بدن، ژنتیک و حتی عوامل محیطی خاص، افراد را برای گزیدن انتخاب کنند.
گروههای خونی مورد علاقه پشهها: یافتههای پژوهشی
ایده علاقه پشهها به گروههای خونی خاص هنوز محل بحث است و نتایج مطالعات متفاوت بوده است. برای مثال:
- مطالعات قدیمیتر و پژوهشی در سال ۲۰۱۹ نشان دادهاند که پشهها تمایل بیشتری به گروه خونی O داشته و کمتر به گروه A علاقهمندند.
- در مقابل، مطالعهای در سال ۲۰۲۲ گزارش کرد که پشهها در برخی شرایط گروه خونی B را ترجیح میدهند.
در مطالعه ۲۰۱۹، پشهها در معرض انتخاب میان گروههای A، B، AB و O قرار گرفتند. نتایج نشان داد که گروه O بیشترین جذب پشه را داشت، اما این تفاوت تنها در مقایسه با گروه A از نظر آماری معنیدار بود و بین گروه O و دیگر گروهها اختلاف قابلتوجهی گزارش نشد.
Iana Pronicheva / Getty Images
چرا پشهها برخی گروههای خونی را بیشتر دوست دارند؟
برخی دانشمندان معتقدند تنها گروه خونی عامل اصلی نیست، بلکه عوامل دیگری نیز دخیلاند:
- ژنتیک: تمایل پشهها به برخی افراد ممکن است ارثی باشد، مشابه قد یا ضریب هوشی. بنابراین اگر والدین شما بیشتر گزیده میشوند، احتمالاً شما نیز چنین تجربهای خواهید داشت.
- ترکیبات شیمیایی پوست: پژوهشها نشان دادهاند سطوح بالاتر اسیدهای کربوکسیلیک روی پوست با جذب بیشتر پشهها مرتبط است. این ویژگی در طول زمان پایدار باقی میماند و تغییر زیادی نمیکند.
- میکروبیوم پوست: تنوع باکتریها و قارچهای پوست میتواند بوی خاصی ایجاد کند که برای پشهها جذابتر باشد.
عوامل دیگر جذبکننده پشهها
علاوه بر گروه خونی، پشهها با مکانیسمهای پیچیدهای اهداف خود را انتخاب میکنند. این عوامل شامل موارد زیر است:
- دمای بدن: افراد با دمای بدن بالاتر ممکن است پشههای بیشتری را جذب کنند.
- باکتریهای پوست: تراکم بالای باکتریها، بهویژه در پا و مچ، میتواند دلیلی برای گزیدن مکرر این نواحی باشد.
- عرق: وجود ترکیباتی مانند اسیدلاکتیک و آمینواسیدها در عرق میتواند جذابیت افراد برای پشهها را افزایش دهد.
- مصرف الکل: برخی مطالعات قدیمی ارتباطی بین نوشیدن الکل و افزایش گزیدگی پشهها یافتهاند.
- رنگ لباس: پشهها بیشتر به رنگهای تیره مانند مشکی، قرمز و نارنجی جذب میشوند. لباسهای روشن مانند سفید و سبز کمتر جذاب هستند.
- بارداری: پژوهشها نشان دادهاند زنان باردار دو برابر بیشتر در معرض گزیدگی هستند، احتمالاً به دلیل دمای بالاتر بدن و بازدم بیشتر CO₂.
اهمیت پیشگیری: چرا باید از گزیدگی پشهها اجتناب کرد؟
طبق گزارش سازمان بهداشت جهانی (WHO)، بیماریهای منتقلشونده توسط ناقلین مانند پشهها، ککها و کنهها سالانه با بیش از ۷۰۰٬۰۰۰ مرگ مرتبط هستند. این بیماریها شامل مالاریا، تب دنگی، زیکا، تب زرد و ویروس نیل غربی میشوند. بنابراین کاهش تعداد گزشها اهمیت حیاتی دارد.
راهکارهای پیشگیری از گزیدگی پشهها
- استفاده از دفعکنندههای حشرات با تأییدیه EPA حاوی DEET، پیکاریدین یا روغن اوکالیپتوس لیمویی
- پوشیدن لباسهای آستینبلند، شلوار بلند و جوراب
- مسدود کردن ورودیهای خانه، نصب توری درب و پنجرهها
- خشک نگه داشتن محیط و حذف آبهای راکد در گلدانها، ظروف حیوانات و استخرها
- مشورت با پزشک پیش از سفر به مناطق اندمیک برای دریافت داروهای پیشگیریکننده
روغنهای گیاهی مؤثر در دفع پشهها
هرچند تحقیقات دربارهٔ اثربخشی آنها محدود است، برخی روغنهای گیاهی ممکن است بهعنوان مکمل دفع پشهها عمل کنند، از جمله:
- روغن اوکالیپتوس لیمویی: در یک مطالعه، ۳۲٪ غلظت این روغن بیش از ۹۵٪ محافظت ایجاد کرد.
- روغن درخت چای: با خواص ضدالتهابی و ضدعفونیکننده شناخته میشود و ممکن است در دفع پشهها مفید باشد.
- روغن دارچین: میتواند تخم پشهها را از بین ببرد و بهعنوان دافع عمل کند.
- روغن نعنای گربهای یونانی: پژوهشها نشان میدهند تا ۱۰ برابر مؤثرتر از DEET در دفع پشههاست.
جمعبندی
هرچند برخی مطالعات نشان دادهاند پشهها بیشتر به گروه خونی O جذب میشوند، اما عوامل دیگری مانند ژنتیک، بوی بدن، دمای بدن، و حتی رنگ لباس نقش مهمی ایفا میکنند. با توجه به خطرات جدی بیماریهای منتقلشونده، بهکارگیری روشهای مؤثر پیشگیری از جمله استفاده از مواد دافع تأییدشده، پوشش مناسب، و مدیریت محیط زیست توصیه میشود.
آردایت برای اطمینان از صحت محتوای خود، که در سیاست ویراستاری ما ذکر شده است، از دستورالعملهای سختگیرانهای در زمینه منبعیابی پیروی میکند . ما فقط از منابع معتبر، از جمله مطالعات بررسیشده توسط همتایان، متخصصان پزشکی دارای مجوز، بیماران با تجربه عملی و اطلاعات از مؤسسات برتر، استفاده میکنیم.
- Prasadini M. Blood feeding preference of female aedes aegypti mosquitoes for human blood group types and its impact on their fecundity: Implications for vector control. AJE. 2019;3(2):43. doi:10.11648/j.aje.20190302.13
- Shirai Y, Funada H, Seki T, Morohashi M, Kamimura K. Landing preference of Aedes albopictus (Diptera: Culicidae) on human skin among ABO blood groups, secretors or nonsecretors, and ABH antigens. J Med Entomol. 2004;41(4):796-799. doi:10.1603/0022-2585-41.4.796
- Khan SA, Ombugadu A, Ahmad S. Host-seeking behavior and fecundity of the female Aedes aegypti to human blood types. Pest Manag Sci. 2022;78(1):321-328. doi:10.1002/ps.6635
- Fernández-Grandon GM, Gezan SA, Armour JAL, Pickett JA, Logan JG. Heritability of attractiveness to mosquitoes. Hansen IA, ed. PLoS ONE. 2015;10(4):e0122716. doi:10.1371/journal.pone.0122716
- De Obaldia ME, Morita T, Dedmon LC, et al. Differential mosquito attraction to humans is associated with skin-derived carboxylic acid levels. Cell. 2022;185(22):4099-4116.e13. doi:10.1016/j.cell.2022.09.034
- Greppi C, Laursen WJ, Budelli G, et al. Mosquito heat seeking is driven by an ancestral cooling receptor. Science. 2020;367(6478):681-684. do:10.1126/science.aay9847
- Verhulst NO, Qiu YT, Beijleveld H, et al. Composition of human skin microbiota affects attractiveness to malaria mosquitoes. Schneider BS, ed. PLoS ONE. 2011;6(12):e28991. doi:10.1371/journal.pone.0028991
- Baik LS, Talross GJS, Gray S, et al. Mosquito taste responses to human and floral cues guide biting and feeding. Nature. 2024;635(8039):639-646. doi:10.1038/s41586-024-08047-y
- Lefèvre T, Gouagna LC, Dabiré KR, et al. Beer consumption increases human attractiveness to malaria mosquitoes. PLoS One. 2010;5(3):e9546. doi:10.1371/journal.pone.0009546
- Alonso San Alberto D, Rusch C, Zhan Y, Straw AD, Montell C, Riffell JA. The olfactory gating of visual preferences to human skin and visible spectra in mosquitoes. Nat Commun. 2022;13(1):555. doi:10.1038/s41467-022-28195-x
- Lindsay S, Ansell J, Selman C, Cox V, Hamilton K, Walraven G. Effect of pregnancy on exposure to malaria mosquitoes. Lancet. 2000;355(9219):1972. doi:10.1016/S0140-6736(00)02334-5
- World Health Organization. Vector-borne diseases.
- Centers for Disease Control and Prevention. Mosquito-borne diseases in workers.
- MedlinePlus. Mosquito bites.
- U.S. Environmental Protection Agency. Tips to prevent mosquito bites.
- Lopez AD, Whyms S, Luker HA, Galvan CJ, Holguin FO, Hansen IA. Repellency of essential oils and plant-derived compounds against aedes aegypti mosquitoes. Insects. 2025;16(1):51. doi:10.3390/insects16010051
- Frances SP, Rigby LM, Chow WK. Comparative laboratory and field evaluation of repellent formulations containing deet and lemon eucalyptus oil against mosquitoes in Queensland, Australia. J Am Mosq Control Assoc. 2014;30(1):65-67. doi:10.2987/13-6366.1
- Greive KA, Staton JA, Miller PF, Peters BA, Oppenheim VMJ. Development of Melaleuca oils as effective natural‐based personal insect repellents. Aust J Entomol. 2010;49(1):40-48. doi:10.1111/j.1440-6055.2009.00736.x
- Cheng SS, Liu JY, Tsai KH, Chen WJ, Chang ST. Chemical composition and mosquito larvicidal activity of essential oils from leaves of different cinnamomum osmophloeum provenances. J Agric Food Chem. 2004;52(14):4395-4400. doi:10.1021/jf0497152
- Gkinis G, Michaelakis A, Koliopoulos G, Ioannou E, Tzakou O, Roussis V. Evaluation of the repellent effects of Nepeta parnassica extract, essential oil, and its major nepetalactone metabolite against mosquitoes. Parasitol Res. 2014;113(3):1127-1134. doi:10.1007/s00436-013-3750-3
- American Chemical Society. Catnip repels mosquitoes more effectively than DEET.
- https://www.health.com/what-blood-type-do-mosquitoes-like-11774224
گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی
تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشنضمیر بازبینی علمی میشوند.
اگر از رژیمهای تکراری نتیجه نگرفتهاید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانهدار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیامرسانها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
