آرتروز نقرس (Gout) در انگشتان دست چه شکل و چه حسی دارد

آرتروز نقرسی در انگشتان باعث درد شدید ناگهانی، تورم و قرمزی می‌شود که همگی ناشی از تجمع بلورهای اسید اوریک در مفاصل هستند.¹ درک این علائم به شما کمک می‌کند تا این وضعیت را زودتر شناسایی کرده و به دنبال درمان مؤثر باشید. آرتروز نقرسی در انگشتان باعث می‌شود که مفاصل دچار تورم، قرمزی، گرمی و حساسیت شدید شوند.

این بیماری به دلیل سطوح بالای اسید اوریک در بدن ایجاد می‌شود و درمان آن با ترکیبی از داروها و تغییرات سبک زندگی صورت می‌گیرد.

تشخیص علائم نقرس در انگشتان دست

علائم نقرس در هر نقطه‌ای از بدن که رخ دهد، ثابت و یکنواخت است. نشانه‌های رایج نقرس در انگشتان دست شامل موارد زیر است:

• تورم: مفاصل انگشتان به صورت ناگهانی متورم می‌شوند.
• قرمزی: ناحیه اطراف مفصل ملتهب شده و قرمز به نظر می‌رسد.
• گرمی: مفصل آسیب‌دیده هنگام لمس، دمای بالاتری نسبت به پوست اطراف دارد.
• حساسیت شدید و ناگهانی: درد بسیار شدید و غیرمنتظره‌ای در مفصل ایجاد می‌شود.

در افرادی که نقرس دیرینه و بدترتیب شده دارند، ممکن است توفی (Tophi) در مفاصل مختلف دست ایجاد شود. توفی‌ها، توده‌های سخت و بزرگ انباشته‌شده از بلورهای اسید اوریک در داخل و اطراف مفاصل هستند. این توده‌ها می‌توانند باعث درد و تغییر شکل در مفصل شوند و دامنه حرکتی را تحت تأثیر قرار دهند. توفی می‌تواند در هر نقطه‌ای از بدن، از جمله انگشتان، بالای گوش‌ها، آرنج‌ها و حتی روی زانوها و ساق پا شکل بگیرد. علاوه بر انگشتان، نقرس می‌تواند مچ دست را نیز درگیر کند و باعث درد ناگهانی، قرمزی، گرمی و تورم در آن ناحیه شود.

نقرس انگشتان دست چرا ایجاد می‌شود؟

نقرس به دلیل اسید اوریک اضافی در بدن رخ می‌دهد که به عنوان هیپراوریسمی شناخته می‌شود. این وضعیت می‌تواند دلایل متعددی داشته باشد.²

• تولید بیش از حد اسید اوریک: بدن بیش از حد معمول اسید اوریک تولید می‌کند.
• دفع ناکافی اسید اوریک: کلیه‌ها قادر نیستند اسید اوریک را به میزان کافی از بدن دفع کنند.
• رژیم غذایی حاوی پورین بالا: مصرف غذاهایی با محتوای بالای پورین می‌تواند باعث تحریک حمله نقرسی شود.

برخی افراد به صورت ژنتیکی مستعد تولید اسید اوریک بیشتری نسبت به دیگران هستند. این اغلب به این دلیل است که آن‌ها آنزیم‌های لازم برای متابولیسم پورین‌ها (مواد طبیعی موجود در غذا) به اسید اوریک را به اندازه کافی ندارند.² بیماری‌های خاص خونی و برخی از انواع سرطان‌ها نیز می‌توانند منجر به تولید اسید اوریک اضافی شوند. علاوه بر این، داروهای شیمی‌درمانی می‌توانند بر تولید پورین تأثیر بگذارند.

در حالی که برخی افراد به‌طور طبیعی اسید اوریک بیشتری تولید می‌کنند، برخی دیگر ممکن است نتوانند آن را به‌درستی از طریق کلیه‌های خود دفع کنند. بیماری مزمن کلیه و سایر اختلالات کلیوی ممکن است منجر به هیپراوریسمی شوند. پورین‌ها موادی طبیعی هستند که در بدن یافت می‌شوند و به اسید اوریک متابولیزه می‌شوند. غذاهایی که حاوی سطوح بالاتری از پورین هستند و می‌توانند حمله نقرس را تحریک کنند عبارت‌اند از: گوشت قرمز، صدف، نوشیدنی‌های الکلی قوی، آبجو و نوشیدنی‌های شیرین.

بیماری شبه نقرس (Pseudogout) یک وضعیت مشابه نقرس است که اغلب باعث سردرگمی در تشخیص می‌شود. با وجود شباهت علائم، شبه نقرس ناشی از بلورهای کلسیم است، نه بلورهای اسید اوریک. این بیماری نیز منجر به مفاصل قرمز، دردناک و متورم می‌شود.

چه کسانی در معرض خطر بالاتری قرار دارند؟

داشتن یک یا چند مورد از عوامل خطر زیر، فرد را در معرض خطر بالاتری برای ابتلا به نقرس قرار می‌دهد:¹

• مرد بودن در هنگام تولد
• افراد یائسه شده
• بیماری کلیوی
• فشار خون بالا
• کلسترول بالا
• دیابت
• چاقی
• سابقه خانوادگی نقرس

چه زمانی با ارائه‌دهنده مراقبت‌های بهداشتی تماس بگیریم؟

اگر به‌طور ناگهانی دچار درد شدید مفصل، قرمزی، گرمی و تورم شدید، باید به یک پزشک یا ارائه‌دهنده مراقبت‌های بهداشتی مراجعه کنید. تشخیص زودهنگام می‌تواند مدیریت نقرس را آسان‌تر سازد.³ مفاصل تحت تأثیر نقرس ممکن است شبیه به مفاصل عفونی به نظر برسند، حتی زمانی که عفونتی وجود ندارد.⁴ اگر همراه با علائم نقرس، تب نیز دارید، برای بررسی وجود عفونت احتمالی حتماً با پزشک خود مشورت کنید. آب‌رسانی کافی به بدن در پیشگیری و درمان نقرس کمک‌کننده است، زیرا به دفع اسید اوریک اضافی کمک می‌کند.⁵

نقرس چگونه تشخیص داده می‌شود؟

تشخیص نقرس در انگشتان ممکن است شامل گرفتن سابقه خانوادگی، انجام معاینه فیزیکی و تجویز آزمایش‌های آزمایشگاهی و تصویربرداری باشد. اگرچه تشخیص بالینی رایج است، پزشکان ممکن است آزمایش‌های بیشتری را برای تأیید نهایی درخواست کنند.

• سابقه و معاینه فیزیکی: یک سابقه پزشکی کامل، از جمله سابقه خانوادگی، رژیم غذایی اخیر و مدت زمان علائم، به تشخیص نقرس کمک می‌کند. علائم قرمزی، گرمی، حساسیت و تورم مفاصل انگشتان در انواع مختلف آرتروز رایج است، اما سابقه و آزمایش‌های اضافی نقرس را تأیید می‌کنند. معاینه فیزیکی می‌تواند وجود توفی را نیز تشخیص دهد.
• آسپیراسیون مفصل: مطمئن‌ترین راه برای تشخیص نقرس، تجزیه و تحلیل نمونه مایع از مفصل آسیب‌دیده زیر میکروسکوپ است که بلورهای خاص نقرس را نشان می‌دهد.²
• آزمایش‌های آزمایشگاهی: یک آزمایش خون که سطح اسید اوریک را اندازه‌گیری می‌کند، به تشخیص کمک می‌کند. اکثر افراد مبتلا به نقرس سطوحی بالاتر از ۶.۸ میلی‌گرم در دسی‌لیتر دارند. اندازه‌گیری سطح کراتینین نیز می‌تواند ارزشمند باشد، زیرا نشان‌دهنده عملکرد کلیه است.
• مطالعات رادیوگرافی: در مراحل اولیه، تصاویر اشعه ایکس از دست‌ها ممکن است طبیعی به نظر برسند. اما در نقرس مزمن و بدکنترل‌شده، فرسایش‌های استخوانی، باریک شدن فضای مفصل و از دست دادن غضروف ممکن است قابل مشاهده باشد.

گزینه‌های درمانی برای مدیریت نقرس انگشتان دست

در صورت عدم درمان، نقرس ممکن است از تورم گاه‌به‌گاه در یک مفصل به یک بیماری ناتوان‌کننده با حملات مکرر پیشرفت کند. استفاده از داروها و تغییرات سبک زندگی می‌تواند شدت حملات را کاهش داده و از حملات آتی پیشگیری کند.

در طول یک حمله حاد نقرسی، داروهایی مانند کورتیکواستروئیدها، داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs) یا کلشی‌سین (Mitigare) می‌توانند درد و تورم در مفاصل دست را کاهش دهند.¹ این داروها باید برای کنترل سریع علائم تجویز شوند.

• درمان در طول یک حمله: درمان طولانی‌مدت نقرس را نباید در طول یک حمله حاد آغاز کرد. داروهای کاهنده اسید اوریک مانند آلوپورینول، یولوریک یا کریستکسا اگر در طول حمله شروع شوند، می‌توانند علائم را بدتر کنند. بهتر است قبل از شروع درمان مزمن، ابتدا حمله اولیه نقرس کنترل شود.

آیا می‌توان از نقرس انگشتان دست پیشگیری کرد؟

تغییرات سبک زندگی و رژیم غذایی می‌تواند به جلوگیری از حملات آتی نقرس در دست‌ها کمک کند، صرف نظر از اینکه فرد تحت درمان دارویی باشد یا خیر. اقدامات پیشگیرانه زیر می‌توانند به کاهش احتمال ابتلا به حملات مکرر نقرس کمک کنند:

• کاهش وزن
• افزایش آب‌رسانی (نوشیدن مایعات فراوان)
• اجتناب از غذاهای با پورین بالا
• مصرف منظم داروهای مناسب
• ورزش منظم
• کاهش مصرف الکل