آنچه باید درباره تحریک عمقی مغز (DBS) بدانید

تحریک عمقی مغز (DBS) یک درمان برای انواعی از اختلالات عصبی مانند بیماری پارکینسون و اختلال وسواس اجباری است. این روش شامل کاشت جراحی یک الکترود در مغز شما می‌شود.

پژوهش‌ها درباره استفاده از الکتریسیته برای درمان اختلالات عصبی حداقل از دهه ۱۹۵۰ ادامه داشته است.

DBS مدرن برای نخستین بار در سال ۱۹۹۷ توسط سازمان غذا و داروی ایالات متحده (FDA) برای لرزش‌های اساسی و پارکینسونی تأیید شد؛ این لرزش‌ها ناشی از بیماری پارکینسون و شرایط مرتبط هستند.

تحریک‌های الکتریکی حاصل از یک الکترود DBS ممکن است فعالیت مغز شما را تغییر دهد تا برخی فعالیت‌ها کاهش یابند.

🍏

اگر به دنبال رژیم متناسب با شرایط خودتان هستید...

اطلاعات این مقاله جنبه آموزشی دارد؛ اما برنامه غذایی هر فرد بهتر است متناسب با شرایط، هدف و نیازهای خودش تنظیم شود.

آشنایی با رژیم تخصصی دکتر روشن‌ضمیر ←

DBS درمان قطعی برای بیماری‌های عصبی نیست، اما می‌تواند به شکل قابل توجهی علائم را کاهش دهد و کیفیت زندگی بسیاری از افراد را بهبود بخشد.

اطلاعات بیشتری درباره DBS بیاموزید، از جمله نحوه کار آن، آنچه در طول روند جراحی انتظار می‌رود، و عوارض جانبی احتمالی.

DBS چگونه کار می‌کند؟

DBS با انتقال پالس‌های الکتریکی دقیق از یک الکترود به بخش‌های خاصی از مغز شما عمل می‌کند. این فعالیت الکتریکی ممکن است سیگنال‌های الکتریکی مغز شما را تغییر دهد و به بهبود علائم برخی اختلالات عصبی کمک کند.

اجزای یک سیستم DBS شامل موارد زیر است:

مولد پالس (نورواستیمولاتور): یک دستگاه باطری‌دار که زیر پوست، معمولاً نزدیک ترقوه کاشته می‌شود.
سیم‌های رابط (الکترودها): سیم‌های باریک که در بخش‌های خاصی از مغز کاشته شده و تحریک الکتریکی را منتقل می‌کنند.
سیم‌های اتصال: سیم‌های عایق‌دار که الکترودهای مغز را به مولد پالس متصل می‌کنند.
برنامه‌ریز خارجی: دستگاهی که توسط متخصصان سلامت برای تنظیم نورواستیمولاتور بدون نیاز به جراحی استفاده می‌شود.

آنچه باید درباره تحریک عمقی مغز (DBS) بدانید

DBS برای چه کسانی مناسب است؟

DBS معمولاً برای افرادی استفاده می‌شود که دچار برخی اختلالات عصبی هستند و به دارو یا روش‌های کمتر تهاجمی پاسخ نمی‌دهند. در ادامه برخی از شرایطی که DBS برای آن‌ها به کار می‌رود ذکر شده است.

بیماری پارکینسون

DBS در سال ۲۰۰۲ برای درمان بیماری پارکینسون تأیید شد. این روش عمدتاً زمانی استفاده می‌شود که داروها نتوانند به‌طور کامل علائم بیمار را در مراحل پیشرفته کنترل کنند.
DBS می‌تواند لرزش و مشکلات حرکتی برخی بیماران را بهبود بخشد، هرچند پیشرفت بیماری را متوقف نمی‌کند. همچنین برای درمان لرزش‌های ناشی از اختلالات پارکینسونی (گروهی از شرایط مرتبط با پارکینسون) نیز به کار می‌رود.

دیستونی

DBS از سال ۲۰۰۳ برای درمان دیستونی توسط FDA تأیید شد.
افراد مبتلا به دیستونی دچار انقباضات غیرارادی عضلات می‌شوند که اغلب باعث پیچش و وضعیت‌های غیرطبیعی بدن می‌گردد. DBS می‌تواند این انقباضات را کاهش دهد و حرکت را در برخی بیماران، به‌ویژه کسانی که به دارو پاسخ نمی‌دهند، بهبود بخشد.

لرزش اساسی

DBS نخستین بار در سال ۱۹۹۷ برای درمان لرزش اساسی تأیید شد. تحریک نواحی خاصی از مغز می‌تواند لرزش‌ها را کاهش داده و عملکرد روزانه را بهبود بخشد.

صرع

DBS در سال ۲۰۱۸ برای موارد صرع مقاوم به دارو تأیید شد. در این بیماران، تحریک هدفمند می‌تواند تعداد و شدت تشنج‌ها را کاهش دهد.

اختلال وسواس اجباری (OCD)

DBS در سال ۲۰۰۹ برای کمک به درمان OCD تأیید شد. این روش معمولاً برای موارد شدید که به درمان‌های کمتر تهاجمی مانند دارو پاسخ نمی‌دهند استفاده می‌شود.

سایر شرایط

پژوهش‌ها همچنان در حال بررسی این موضوع هستند که آیا DBS می‌تواند برای سایر اختلالات عصبی و روان‌پزشکی نیز مفید باشد یا خیر. برخی از شرایطی که در حال حاضر مورد بررسی قرار دارند عبارت‌اند از:

افسردگی
اختلال طیف اوتیسم
بی‌اشتهایی عصبی
اسکیزوفرنی
اعتیاد
اختلالات درد مزمن

هرچند نتایج در برخی موارد امیدوارکننده است، این کاربردها همچنان تجربی محسوب می‌شوند و به تحقیقات بیشتری نیاز دارند.

چه چیزی در طول DBS انتظار می‌رود؟

آماده‌سازی

پیش از جراحی، یک ارزیابی کامل انجام می‌شود. این معمولاً شامل مشاوره با نورولوژیست‌ها و جراحان مغز و اعصاب است تا مشخص شود آیا DBS مناسب است یا خیر.

همچنین احتمالاً یک اسکن MRI دریافت خواهید کرد تا جراح بتواند ناحیه موردنظر برای درمان را ببیند. اگر لرزش، حرکات غیرارادی یا اضطراب داشته باشید، پزشک احتمالاً یک آرام‌بخش تجویز می‌کند، زیرا باید در طول MRI بی‌حرکت بمانید.

به ندرت، افرادی که حرکات غیرارادی شدید دارند ممکن است نیاز به بیهوشی عمومی برای تصویربرداری داشته باشند.

روند جراحی DBS

جراحی DBS معمولاً در دو مرحله انجام می‌شود که اغلب در یک روز هستند.

در مرحله اول، معمولاً:

سر شما تراشیده می‌شود یا دست‌کم بخش اطراف محل جراحی.
سرتان در یک قاب مخصوص ثابت می‌شود.
بی‌حسی موضعی دریافت می‌کنید، اما احتمالاً بیدار خواهید ماند تا بتوانید به بازخورد جراح پاسخ دهید.
از سی‌تی‌اسکن برای یافتن محل دقیق برش استفاده می‌شود.
جراح یک برش کوچک ایجاد کرده و سوراخی در جمجمه می‌زند تا دستگاه را کار بگذارد.
ممکن است در طول عمل از شما سؤال پرسیده شود یا اندام‌هایتان حرکت داده شود.

بسته به بیماری، مرحله دوم می‌تواند در حالت بیداری یا بیهوشی انجام شود. برای صرع معمولاً بیهوشی عمومی داده می‌شود. همچنین یک آرام‌بخش برای آرامش در طول عمل دریافت خواهید کرد.

در مرحله دوم:

جراح یک برش زیر ترقوه ایجاد کرده و فضایی برای مولد پالس فراهم می‌کند.
سیم‌های رابط از جمجمه تا زیر پوست کار گذاشته می‌شوند.
اجزای دستگاه به هم متصل شده و زخم‌ها بسته می‌شوند.
احتمالاً همان روز جراحی می‌توانید مرخص شوید.

پس از عمل، سیستم طی چند هفته فعال‌سازی و برنامه‌ریزی می‌شود. تنظیمات برای بهینه‌سازی کاهش علائم و به حداقل رساندن عوارض جانبی صورت می‌گیرد.

وقتی دستگاه DBS برای نخستین بار فعال می‌شود، ممکن است طیفی از احساسات را تجربه کنید؛ از بهبود فوری علائم گرفته تا مورمور شدن، احساس سفتی یا حس‌های غیرمعمول دیگر. این اثرات بررسی و تنظیم می‌شوند تا سود حداکثری و ناراحتی حداقلی حاصل شود.

عوارض جانبی DBS چیست؟

عوارض احتمالی هنگام روشن بودن دستگاه شامل موارد زیر است:

مورمور یا بی‌حسی
انقباض یا اسپاسم عضلات
تغییر در گفتار یا بینایی
تغییرات خلقی از جمله افسردگی یا سرخوشی
مشکلات تعادل یا هماهنگی
عوارض برگشت‌پذیر، مانند لکنت یا مورمور هنگام روشن بودن دستگاه

بیشتر عوارض موقتی هستند و با تنظیم تحریک بهبود می‌یابند.

عوارض احتمالی DBS چیست؟

DBS عموماً ایمن است، اما مانند هر عمل جراحی، خطراتی دارد.

بر اساس مطالعه‌ای در سال ۲۰۲۲ روی ۴۲۶ نفر که جراحی DBS داشتند، شایع‌ترین عارضه عفونت بود که ۱۲ نفر (۲.۸٪) را تحت تأثیر قرار داد. این ممکن است نیازمند برداشتن سیستم DBS یا جراحی اصلاحی باشد.

جدی‌ترین عارضه سکته مغزی است، طبق گزارش خدمات سلامت ملی بریتانیا (NHS). این اتفاق در حدود ۱ مورد از هر ۱۰۰ جراحی رخ می‌دهد. حدود نیمی از بیماران ظرف سه ماه بهبود می‌یابند. خطر مرگ اندک است و در حدود ۱ مورد از هر ۵۰۰ جراحی دیده می‌شود.

سایر عوارض احتمالی شامل موارد زیر است:

تحریک تشنج
گیجی یا تغییر در رفتار
شکستن دستگاه

چه مدت طول می‌کشد تا از DBS بهبود یابید؟

مدت زمان بهبودی شما به عواملی مانند نوع بیماری و وضعیت کلی سلامتتان بستگی دارد.

بسیاری از افراد همان روز عمل از بیمارستان مرخص می‌شوند. بهبودی کامل ممکن است چندین هفته طول بکشد، و با تنظیم دستگاه علائم به تدریج بهبود می‌یابند.

واحد محتوای علمی rdiet.ir

گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی

تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشن‌ضمیر بازبینی علمی می‌شوند.

اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.

جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید

09304881654

برای دریافت آموزش‌های روزانه عضو کانال بله شوید: