اگر هنگام خوردن انگور به دانه آن برخورد کردهاید، شاید این سؤال برایتان پیش آمده باشد که بهتر است آن را بیرون بیاورید یا میتوان دانه انگور را هم خورد. پاسخ کوتاه این است که دانه انگور خوراکی است و برای بیشتر افراد سالم، خوردن آن در کنار خود انگور مشکلی ایجاد نمیکند.
دانههای انگور علاوه بر فیبر، مقدار کمی پروتئین، آب و روغن، حاوی ترکیبات گیاهی مختلفی از جمله پلیفنولها هستند. با این حال، خوردن چند دانه انگور به معنای دریافت یک دوز درمانی از این ترکیبات نیست و نباید فواید احتمالی عصاره دانه انگور را مستقیماً به خوردن دانههای انگور تعمیم داد.
آیا دانه انگور را میتوان خورد؟
بله. دانه انگور از نظر غذایی قابل خوردن است و جویدن یا بلعیدن آن همراه با انگور، برای بیشتر افراد بیخطر محسوب میشود.
دانه انگور حاوی ترکیبات مختلفی مانند:
- فیبر
- پروتئین
- روغن
- آب
- پلیفنولها
است.
پلیفنولها گروه بزرگی از ترکیبات گیاهی هستند که بسیاری از آنها خاصیت آنتیاکسیدانی دارند. این ترکیبات میتوانند در برابر آسیب ناشی از مولکولهای ناپایدار موسوم به رادیکالهای آزاد از سلولها محافظت کنند.
البته نباید از این ویژگی نتیجه گرفت که خوردن دانه انگور بهتنهایی اثر درمانی مشخصی ایجاد میکند. مقدار و نوع ترکیبات فعال دریافتشده از چند دانه انگور با مکملها و عصارههای استانداردشده قابل مقایسه نیست.

آیا خوردن دانه انگور برای همه بیخطر است؟
برای بیشتر افراد، نگرانی عمدهای درباره خوردن طبیعی دانههای موجود در انگور وجود ندارد. با این حال، بافت سفت و شکل دانه انگور میتواند در برخی افراد خطر خفگی ایجاد کند.
دانهها همچنین ممکن است به دلیل طعم کمی تلخ، برای بعضی افراد خوشایند نباشند.
در بررسی برخی نمونههای دانه انگور، مقادیر بسیار کمی از بقایای سموم دفع آفات و فلزات نیز شناسایی شده است؛ اما مقادیر گزارششده پایینتر از حدود مجاز تعیینشده بودهاند. بنابراین خوردن مقدار معمول دانههایی که بهطور طبیعی در چند حبه انگور وجود دارند، با خطر قابل توجهی از این نظر همراه نیست.
با این حال، شستن انگورها قبل از مصرف همچنان اهمیت دارد و به کاهش آلودگیهای سطحی کمک میکند.
دانه انگور با عصاره دانه انگور فرق دارد
یکی از مهمترین نکاتی که هنگام صحبت درباره خواص دانه انگور باید در نظر گرفت، تفاوت بین خود دانه انگور و عصاره دانه انگور است.
عصاره دانه انگور یک ماده غلیظشده است که مقدار بسیار بیشتری از برخی ترکیبات موجود در دانه را در مقایسه با مصرف معمول انگور در اختیار بدن قرار میدهد. بنابراین نتایج مطالعات انجامشده روی عصاره دانه انگور را نمیتوان مستقیماً به خوردن دانههای انگور تعمیم داد.
عصاره دانه انگور معمولاً به شکل مکمل مصرف میشود و اگرچه در بسیاری از افراد بهخوبی تحمل میشود، اما به دلیل غلظت بالاتر ترکیبات فعال، بهتر است افرادی که دارو مصرف میکنند یا بیماری زمینهای دارند، پیش از استفاده منظم از آن با پزشک یا داروساز مشورت کنند.
طبیعی بودن عصاره دانه انگور به معنای بیخطر بودن آن برای همه افراد نیست.
چه کسانی بهتر است دانه انگور نخورند؟
اگرچه دانه انگور برای بیشتر افراد مشکلی ایجاد نمیکند، برخی افراد بهتر است از خوردن آن اجتناب کنند یا هنگام مصرف انگورهای دانهدار احتیاط بیشتری داشته باشند.
کودکان خردسال
برای کودکان کمسن، دانههای سفت و نسبتاً کوچک میتوانند خطر خفگی ایجاد کنند. بنابراین بهتر است انگور برای کودکان خردسال به شکل مناسب و متناسب با سن آنها آماده شود و هنگام خوردن نیز تحت نظارت باشند.
افرادی که مشکل بلع دارند
افراد مبتلا به اختلال بلع ممکن است در بلع ایمن دانه انگور مشکل داشته باشند و خطر ورود آن به مسیر تنفسی افزایش پیدا کند.
سالمندانی که کنترل وضعیت بدن یا بلع مناسبی ندارند
در برخی سالمندان، مشکلات مرتبط با وضعیت بدنی، جویدن یا بلع میتواند خطر خفگی را افزایش دهد. در چنین شرایطی بهتر است مصرف انگور دانهدار با احتیاط انجام شود.
افرادی که مشکلات دندانی دارند
دانههای سفت انگور ممکن است برای افرادی که دندانهای آسیبدیده، ضعیف یا سایر مشکلات دندانی دارند مناسب نباشد و هنگام جویدن فشار بیشتری به دندانها وارد کند.
افراد مبتلا به آلرژی به انگور
افرادی که به خود انگور حساسیت دارند باید از مصرف انگور و اجزای آن، از جمله دانه، پرهیز کنند.
افرادی که داروهای ضدانعقاد یا ضدپلاکت مصرف میکنند
افرادی که داروهای رقیقکننده خون یا داروهای ضدپلاکت مصرف میکنند، بهویژه اگر قصد استفاده از مکمل یا عصاره غلیظ دانه انگور را دارند، بهتر است پیش از مصرف با پزشک یا داروساز مشورت کنند.
این موضوع با خوردن مقدار معمول انگور تفاوت دارد؛ نگرانی اصلی در این شرایط بیشتر درباره مصرف فرآوردههای غلیظ و مکملی است.
آیا باید دانه انگور را بجویم یا قورت بدهم؟
اگر دانه انگور را همراه با انگور خوردید، برای بیشتر افراد سالم مشکل خاصی ایجاد نمیکند. با این حال، دانهها بافت سفت و طعم تلخی دارند و لزوماً لازم نیست برای بهرهمندی از فواید انگور آنها را عمداً بجوید.
در واقع، بخش عمده ارزش تغذیهای انگور از خود میوه تأمین میشود و برای داشتن یک رژیم غذایی سالم، نیازی نیست فرد خود را مجبور به خوردن دانههای انگور کند.
اگر دانه انگور برای شما ناخوشایند است، میتوانید انگور بدون دانه مصرف کنید و همچنان از مواد مغذی و ترکیبات گیاهی موجود در خود میوه بهرهمند شوید.
جمعبندی
دانه انگور خوراکی است و برای بیشتر افراد سالم، بلعیدن آن همراه با انگور بیخطر است. این دانه حاوی فیبر، روغن، مقدار کمی پروتئین و ترکیبات گیاهی از جمله پلیفنولهاست.
با این حال، نباید خوردن چند دانه انگور را با مصرف عصاره دانه انگور یکی دانست. عصاره یک فرآورده غلیظ است و میتواند مقدار بسیار بیشتری از ترکیبات فعال دانه را در اختیار بدن قرار دهد؛ بنابراین ملاحظات مربوط به ایمنی و تداخلات دارویی درباره آن اهمیت بیشتری دارد.
افراد دارای مشکل بلع، کودکان خردسال، برخی سالمندان، افراد دارای مشکلات دندانی، مبتلایان به آلرژی انگور و کسانی که داروهای ضدانعقاد یا ضدپلاکت مصرف میکنند، باید احتیاط بیشتری داشته باشند.
در نهایت، اگر هنگام خوردن یک حبه انگور دانهدار، دانه را هم بلعید، در فرد سالم معمولاً جای نگرانی وجود ندارد. مهمتر از آن، شستن انگورها پیش از مصرف و توجه به شرایط فردی هنگام خوردن آنهاست.
- Ma Z, Zhang H. Phytochemical constituents, health benefits, and industrial applications of grape seeds: a mini-review. Antioxidants. 2017;6(3):71. doi:10.3390/antiox6030071
- Mateus ARS, Barros SC, Cortegoso SM, et al. Potential of fruit seeds: Exploring bioactives and ensuring food safety for sustainable management of food waste. Food Chemistry: X. 2024;23:101718. doi:10.1016/j.fochx.2024.101718
- National Institutes of Health, National Center for Complementary and Integrative Health. Grape seed extract.
- Cichero JAY. Age-related changes to eating and swallowing impact frailty: aspiration, choking risk, modified food texture and autonomy of choice. Geriatrics. 2018;3(4):69. doi:10.3390/geriatrics3040069
- Centers for Disease Control and Prevention. Choking hazards.
- https://www.verywellhealth.com/can-you-eat-grape-seeds-12032619
