رژیم AIP چیست و چگونه کار می‌کند؟
رژیم پروتکل خودایمنی (AIP) یک رژیم محدودکننده حذف‌کننده است که با هدف کاهش التهاب و کاهش علائم در افراد مبتلا به بیماری‌های خودایمنی طراحی شده است؛ بیماری‌هایی که در آن‌ها سیستم ایمنی به بافت‌های خود بدن حمله می‌کند. در این رژیم، ابتدا برخی غذاها حذف می‌شوند و سپس به تدریج دوباره وارد برنامه غذایی شده تا میزان تحمل هر غذا بر اساس علائم سنجیده شود.
این روش گام به گام به افراد کمک می‌کند تا غذاهایی که ممکن است علائم بیماری‌شان را تشدید کنند شناسایی کنند و بهبود کیفیت زندگی و کنترل بیماری‌های خودایمنی خود را بهتر مدیریت کنند.
robynmax / Getty Images
چگونه رژیم AIP کار می‌کند؟
رژیم AIP برای شناسایی غذاهایی طراحی شده که ممکن است در افراد مبتلا به بیماری‌های خودایمنی علائم بیماری را تحریک کنند. تمرکز این رژیم بر بهبود سلامت روده، تعادل هورمونی و تنظیم سیستم ایمنی بدن است.1
اگر بیماری خودایمنی دارید و فکر می‌کنید برخی غذاها ممکن است باعث تشدید علائم‌تان شوند، ممکن است بخواهید رژیم AIP را امتحان کنید، اما به‌شدت توصیه می‌شود این رژیم را تحت نظارت متخصصی آگاه و باتجربه در این حوزه اجرا کنید.1
مراحل رژیم
رژیم AIP سه مرحله اصلی دارد:1
- مرحله اول (حذف): در این مرحله غذاها یا داروهایی که احتمال می‌دهید باعث التهاب یا علائم مرتبط با بیماری خودایمنی‌تان شده‌اند، حذف می‌شوند. معمولاً این مرحله بین شش هفته تا شش ماه طول می‌کشد.
- مرحله دوم (دوباره‌معرفی): در این مرحله، غذاهای حذف‌شده به آرامی دوباره وارد رژیم می‌شوند و علائم بررسی می‌شود. اگر پس از معرفی مجدد یک غذا علائم ظاهر شد، آن غذا دوباره حذف می‌شود و سایر غذاها به تدریج تست می‌شوند. این مرحله معمولاً یک تا سه ماه طول می‌کشد.
- مرحله سوم (نگهداری): پس از شناسایی غذاهای محرک، برنامه غذایی فردی برای کاهش علائم طراحی می‌شود. این مرحله بلندمدت و نامحدود است، ولی ممکن است در صورت بروز دوباره علائم نیاز به بازنگری داشته باشد، چون تحمل بدن به غذاها ممکن است تغییر کند.
بیماری‌هایی که این رژیم ممکن است مفید باشد
رژیم AIP برای کمک به افراد مبتلا به بیماری‌های خودایمنی طراحی شده است. نمونه‌هایی از این بیماری‌ها عبارتند از:
- بیماری سلیاک
- بیماری التهابی روده (مثل کرون یا کولیت اولسراتیو)2
- مولتیپل اسکلروزیس (MS)3
- پسوریازیس4
- لوپوس
- آرتریت پسوریاتیک
- روماتوئید آرتریت
- بیماری هاشیموتو5
مزایای رژیم AIP چیست؟
مزایای بالقوه رژیم AIP شامل موارد زیر است:1
- کاهش التهاب
- بهبود سلامت روده
- کاهش علائم بیماری خودایمنی
- بهبود کیفیت زندگی
- بهبود عملکرد و دفعات اجابت مزاج
- کاهش استرس
- کاهش سطح آنتی‌بادی‌های سیستم ایمنی
غذاهایی که در رژیم AIP حذف می‌شوند
تفسیرهای مختلفی از رژیم AIP وجود دارد و برخی افراد آن را نسخه سخت‌گیرانه‌تری از رژیم پالئو می‌دانند. به طور کلی غذاهایی که باید حذف شوند عبارتند از:1
- غلات مانند گندم، جو دوسر، برنج، کینوا، جو، ذرت و چاودار
- حبوبات مانند لوبیا، عدس، نخود و سویا
- خانواده بادنجانیان شامل گوجه‌فرنگی، بادمجان، فلفل، بامیه و سیب‌زمینی سفید
- آجیل‌ها مانند بادام، گردو، بادام هندی، فندق، پکان، ماکادامیا و پسته
- دانه‌ها مانند چیا، کتان، شاهدانه و کنجد
- لبنیات شامل شیر، ماست، کره، خامه و پنیر
- روغن‌های تصفیه شده گیاهی مانند کانولا، ذرت، بادام‌زمینی، آفتابگردان و سویا
- تخم‌مرغ
- قندهای تصفیه شده یا افزوده شده
- افزودنی‌های غذایی
- رنگ‌های مصنوعی
- شیرین‌کننده‌ها و طعم‌دهنده‌های مصنوعی
- غذاهای بسیار فرآوری شده
- قهوه
- الکل
غذاهایی که در رژیم AIP تشویق می‌شوند
غذاهای مجاز در رژیم AIP عبارتند از:1
- سبزیجاتی مانند مارچوبه، چغندر، کلم بروکلی، کلم، هویج، گل‌کلم، کرفس، خیار، برگ سبز، پیاز، سیب‌زمینی شیرین و کدو سبز
- میوه‌هایی مانند سیب، موز، توت‌ها، مرکبات، کیوی، خربزه، انار و هلو
- چربی‌ها و روغن‌ها شامل آووکادو، روغن آووکادو، روغن نارگیل، چربی خوک، زیتون و روغن زیتون
- گوشت‌هایی مانند گاو، گاومیش، بره، گوشت خوک و گوشت شکار
- طیور شامل مرغ و بوقلمون
- ماهی و صدف‌های دریایی
- غذاهای تخمیری بدون لبنیات مانند کلم ترش، کومبوچا، سبزیجات ترشی و کیمچی
- شیرین‌کننده‌هایی مانند عسل، شیره افرا، شکر خرما، شکر نارگیل و ملاس
- چای‌هایی مانند چای گیاهی، چای سبز و بابونه
- گیاهان و ادویه‌جاتی که از دانه‌ها نیستند مانند دارچین، زردچوبه، اورگانو، ریحان، شوید، زنجبیل، پیازچه، نعناع، سیر، آویشن و جعفری
معایب و نکات احتیاطی رژیم AIP چیست؟
مانند بسیاری از رژیم‌های حذف‌کننده، رژیم AIP نیز ممکن است معایبی داشته باشد، از جمله:1
- سخت بودن رعایت: مرحله اول رژیم بسیار محدودکننده است و ممکن است موجب احساس فشار و کاهش تنوع غذایی شود.
- کمبودهای تغذیه‌ای: حذف گروه‌های غذایی کامل و سایر غذاهای مغذی ممکن است به کمبود مواد مغذی منجر شود.
- چالش‌های اجتماعی: محدودیت‌های غذایی ممکن است شرکت در رستوران، سفر و جمع‌های اجتماعی را سخت کند.
- نگرانی‌های سلامت روان: محدودیت زیاد رژیم ممکن است موجب احساس ناامیدی، اضطراب یا حتی بروز اختلالات خوردن شود، به ویژه در افرادی که سابقه این اختلالات را دارند.
- کمبود تحقیقات: اگرچه برخی مطالعات نتایج امیدوارکننده‌ای دارند، پژوهش‌های موجود عمدتاً کوتاه‌مدت و کوچک هستند و تضمینی برای اثربخشی در همه افراد وجود ندارد.
- احتمال بروز عوارض موقت: برخی افراد ممکن است در ابتدا عوارضی مانند مشکلات گوارشی یا افت قند خون را تجربه کنند.
- نامناسب بودن برای همه افراد: افراد باردار، کم‌وزن، سوء تغذیه یا دارای سابقه اختلال خوردن نباید این رژیم را دنبال کنند.
آیا رژیم AIP مؤثر است؟
رژیم AIP یک راه‌حل کلی و یکسان برای همه نیست و اثربخشی آن به فرد، نوع بیماری خودایمنی، تاریخچه پزشکی و پیروی از رژیم بستگی دارد.
تحقیقات کمی در مورد این رژیم انجام شده، اما نتایج اولیه امیدوارکننده است.1 بیشتر مطالعات کوچک بر افرادی با یک بیماری خاص مانند بیماری التهابی روده6 یا هاشیموتو7 متمرکز بوده‌اند. به دلیل کمبود آزمایشات بالینی بزرگ و مطالعات بلندمدت، تحقیقات بیشتری لازم است.
سوالاتی که باید پیش از شروع رژیم از پزشک بپرسید
قبل از شروع رژیم AIP مهم است که با پزشک خود مشورت کنید تا مطمئن شوید این رژیم برای شما مناسب است. سوالات پیشنهادی عبارتند از:
- آیا رژیم AIP برای بیماری خاص من مناسب است؟
- چگونه می‌توانم نیازهای تغذیه‌ای خود را در حین رژیم تأمین کنم؟
- آیا باید داروهای فعلی خود را ادامه دهم؟
- خطرات یا نگرانی‌های احتمالی من در این رژیم چیست؟
- آیا باید عادات سبک زندگی دیگری را تغییر دهم یا رعایت کنم؟
- هر مرحله از رژیم را چقدر باید ادامه دهم؟
- چه علائمی را باید زیر نظر داشته باشم؟
نکات کلیدی
- رژیم پروتکل خودایمنی (AIP) یک رژیم حذف‌کننده محدودکننده است که هدف آن کاهش علائم در افراد مبتلا به بیماری‌های خودایمنی است.
- این رژیم شامل سه مرحله حذف کامل غذاهای محرک، معرفی مجدد غذاها و نگهداری بلندمدت است.
- پیش از شروع رژیم حتماً با متخصص سلامت مشورت کنید تا راهنمایی حرفه‌ای دریافت کنید.
آردایت برای اطمینان از صحت محتوای خود، که در سیاست ویراستاری ما ذکر شده است، از دستورالعملهای سختگیرانهای در زمینه منبعیابی پیروی می‌کند . ما فقط از منابع معتبر، از جمله مطالعات بررسیشده توسط همتایان، متخصصان پزشکی دارای مجوز، بیماران با تجربه عملی و اطلاعات از مؤسسات برتر، استفاده میکنیم.
- Pardali EC, Gkouvi A, Gkouskou KK, et al. Autoimmune protocol diet: a personalized elimination diet for patients with autoimmune diseases. Metabol Open. 2024;25:100342. doi:10.1016/j.metop.2024.100342
- Konijeti GG, Kim N, Lewis JD, et al. Efficacy of the autoimmune protocol diet for inflammatory bowel disease. Inflamm Bowel Dis. 2017;23(11):2054-2060. doi:10.1097/MIB.0000000000001221
- Stoiloudis P, Kesidou E, Bakirtzis C, et al. The role of diet and interventions on multiple sclerosis: a review. Nutrients. 2022;14(6):1150. doi:10.3390/nu14061150
- Garbicz J, Całyniuk B, Górski M, et al. Nutritional therapy in persons suffering from psoriasis. Nutrients. 2021;14(1):119. doi:10.3390/nu14010119
- Ihnatowicz P, Gębski J, Drywień ME. Effects of autoimmune protocol (AIP) diet on changes in thyroid parameters in Hashimoto's disease. Ann Agric Environ Med. 2023;30(3):513-521. doi:10.26444/aaem/166263
- Chandrasekaran A, Groven S, Lewis JD, et al. An autoimmune protocol diet improves patient-reported quality of life in inflammatory bowel disease. Crohns Colitis 360. 2019;1(3):otz019. doi:10.1093/crocol/otz019
- Abbott RD, Sadowski A, Alt AG. Efficacy of the autoimmune protocol diet as part of a multi-disciplinary, supported lifestyle intervention for Hashimoto's thyroiditis. Cureus. 2019;11(4):e4556. doi:10.7759/cureus.4556
- https://www.verywellhealth.com/aip-diet-11751233
دکتر روشن ضمیر هستم، متخصص تغذیه و رژیم درمانی (PhD). اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با من داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
