پژوهشها درباره تأثیر داروهای GLP-1 بر سلامت چشم نتایج یکسانی نداشتهاند، اما متخصصان تأکید میکنند که خطر ابتلا به بیماریهای چشمی جدی بهطور کلی پایین است. با این حال، حتی اگر احتمال بروز چنین عوارضی کم باشد، آگاهی و توجه به نشانههای چشمی هنگام مصرف این داروها اهمیت بالایی دارد.
برخی مطالعات ارتباطی میان مصرف داروهای GLP-1 و بروز مشکلات چشمی، از جمله مواردی که ممکن است به کاهش یا از دست رفتن بینایی منجر شوند، نشان دادهاند. با وجود این، هنوز یک رابطه مستقیم و قطعی اثبات نشده و شواهد موجود همچنان متناقض هستند، بنابراین بررسی بیشتر این موضوع ضروری است.
بررسی ارتباط GLP-1 و بیماریهای چشمی
دانشمندان با افزایش استفاده مردم از این داروهای پرمصرف برای مدیریت وزن، بهطور جدیتری این ارتباط را مطالعه میکنند. اهمیت این بررسی زمانی بیشتر میشود که بدانیم حتی احتمال اندک از دست دادن بینایی میتواند تأثیری قابلتوجه بر کیفیت زندگی فرد داشته باشد.
برخی مطالعات پیشنهاد کردهاند که ممکن است بین این داروها و بروز بیماریهای چشمی ارتباطی وجود داشته باشد، اما شواهد کلی هنوز ناسازگار هستند. با این حال، وقتی یک عارضه بالقوه به اندازه نابینایی جدی باشد، حتی احتمال ضعیف آن هم باید بهدقت مورد بررسی علمی قرار گیرد.
مکانیسم اثر داروهای GLP-1
داروهای GLP-1 گروهی از داروها هستند که برای درمان چاقی و دیابت نوع ۲ استفاده میشوند و شامل موادی مانند سماگلوتاید (Ozempic, Wegovy) و تیرزپاتاید (Mounjaro, Zepbound) هستند. این داروها با تقلید از هورمونهای طبیعی بدن که در تنظیم قند خون، افزایش احساس سیری و کاهش اشتها نقش دارند، عمل میکنند.
این داروها معمولاً بهخوبی تحمل میشوند و مزایای زیادی از جمله کاهش وزن، کنترل بهتر قند خون و کاهش خطر بیماری قلبی دارند. با این حال، تحقیقات نشان میدهد که ممکن است خطر بروز برخی مشکلات چشمی جدی را نیز افزایش دهند و این موضوع باید در ارزیابی کلی فواید و خطرات دارو لحاظ شود.
Getty Images/Hiraman
ارتباط با بیماریهای خاص چشمی
بر اساس تحقیقات قبلی، مصرف داروهای GLP-1 با نوعی آسیب ناگهانی و تهدیدکننده بینایی به نام نوروپاتی ایسکمیک قدامی غیرآرتریتی (NAION) و همچنین با نوع «مرطوب» دژنراسیون ماکولای وابسته به سن مرتبط شده است. هرچند احتمال بروز این شرایط نسبتاً پایین است، اما شدت و اهمیت آنها ایجاب میکند که بیماران و پزشکان در هنگام تصمیمگیری درمانی آن را مد نظر قرار دهند.
با انتشار حجم زیادی از پژوهشهای جدید که دید واضحتری درباره تأثیر احتمالی GLP-1 بر سلامت چشم ارائه میدهند، متخصصان دیدگاههای خود را درباره یافتههای تازه بیان کردهاند. این دیدگاهها به بیماران کمک میکند تا آگاهانهتر در مورد ادامه یا شروع مصرف این داروها تصمیمگیری کنند.
مطالعات اخیر
سه مطالعه جدید به بررسی ارتباط GLP-1 و بیماریهای چشمی پرداختهاند که هر کدام روش متفاوتی به کار برده و نتایج گوناگونی به دست آوردهاند. یکی از این مطالعات، اثر سماگلوتاید یا تیرزپاتاید را با سایر داروهای ضددیابت مانند انسولین و متفورمین بر بیماریهای عصب بینایی، از جمله NAION، در بیماران مبتلا به دیابت نوع ۲ مقایسه کرده است.
این مطالعه که در ۱۱ آگوست در مجله JAMA Network Open منتشر شد، نزدیک به ۱۶۰ هزار بیمار را شامل میشد که بهطور مساوی به دو گروه مصرفکننده GLP-1 و سایر داروهای ضددیابت تقسیم شدند. طی دو سال پیگیری، افرادی که GLP-1 مصرف میکردند، نرخ بیشتری از ابتلا به NAION و سایر اختلالات عصب بینایی داشتند.
خطرات و یافتههای متناقض
در این مطالعه، ۹۳ بیمار در گروه سماگلوتاید یا تیرزپاتاید دچار سایر اختلالات عصب بینایی شدند، در حالی که در گروه مقایسه این رقم ۵۴ نفر بود. البته مطالعه نوع دقیق این اختلالات را مشخص نکرده بود که این خود نیاز به بررسیهای دقیقتر دارد.
نویسنده ارشد مطالعه، پروفسور رانگ شو، تأکید کرد که داروهای جدید GLP-1 مزایای فراوانی دارند، اما شواهد این تحقیق نشان میدهد که باید به عوارض بالقوه نیز توجه داشت. او افزود که ارزیابی نهایی فایده و خطر باید با توجه به ویژگیهای فردی و ترجیحات بیمار و توصیه پزشک انجام شود.
مطالعه جداگانه دیگری که در همان ماه و در همان مجله منتشر شد، به نتیجه متفاوتی رسید. این مطالعه در یک جمعیت بزرگ بیماران دیابت نوع ۲ نشان داد که مصرف GLP-1 با افزایش خطر NAION همراه نیست، اما با افزایش مختصر خطر ابتلا به رتینوپاتی دیابتی مرتبط است.
در طول دو سال پیگیری، ۵۰۳۷ بیمار مصرفکننده GLP-1 دچار رتینوپاتی دیابتی شدند، در حالی که این رقم در گروه غیرمصرفکننده ۴۹۳۸ نفر بود که نشاندهنده افزایش ۷ درصدی خطر است. جالب اینجاست که استفاده از GLP-1 با کاهش پیشرفت و عوارض تهدیدکننده بینایی این بیماری همراه بود.
گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی
تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشنضمیر بازبینی علمی میشوند.
اگر از رژیمهای تکراری نتیجه نگرفتهاید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانهدار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیامرسانها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
