آیا ممکن است به پای ورزشکار مبتلا شوید؟ rdiet.ir

Reproduced with permission from © DermNet dermnetnz.org 2023.

نکات کلیدی

بله، عفونت پای ورزشکار می‌تواند به دست‌ها منتقل شود؛ این وضعیت «تینئا مانیوم» نام دارد.
این عفونت قارچی ممکن است از طریق خاراندن پای آلوده، استفاده مشترک از حوله یا لباس، یا حتی از حیوانات خانگی منتقل شود.
تینئا مانیوم باعث علائمی مانند خارش دست و انگشتان، پوسته‌پوسته‌شدن، راش حلقه‌ای‌شکل در پشت دست، و ضخیم‌شدن و خشکی کف دست می‌شود.
خوشبختانه این نوع عفونت معمولاً به کرم‌های ضدقارچ بدون نسخه پاسخ خوبی می‌دهد، ولی در موارد شدید ممکن است نیاز به داروهای خوراکی باشد.

تینئا مانیوم نام پزشکی عفونت قارچی دست‌هاست که اغلب همان قارچی را شامل می‌شود که باعث عفونت‌هایی مانند پای ورزشکار، قارچ کشاله ران و قارچ بدن می‌شود. این عفونت معمولاً به دلیل تماس مستقیم با ناحیه آلوده یا استفاده از وسایل مشترک ایجاد شده و از همان درمان‌های ضدقارچ برای آن استفاده می‌شود.¹

علل عفونت قارچی دست (تینئا مانیوم)

عفونت‌های تینئا دسته‌ای از عفونت‌های قارچی هستند که بسته به محل درگیری در بدن، نام‌های متفاوتی دارند. برای مثال شامل تینئا پدیس (پای ورزشکار)، تینئا کروسوریس (قارچ کشاله ران)، تینئا کورپوریس (قارچ بدن)، تینئا کاپیتیس (قارچ پوست سر)، تینئا فاشئی (قارچ صورت)، تینئا باربه (قارچ ریش) و تینئا اونگیوم (قارچ ناخن) می‌شوند.²

زمانی که این عفونت در دست‌ها ایجاد شود، آن را تینئا مانیوم می‌نامند. همه این عفونت‌ها ناشی از قارچ‌هایی به‌نام درماتوفیت هستند که حدود ۴۰ گونه از آن‌ها شناخته شده است.²

سه گونه رایج که بیشترین ارتباط را با عفونت‌های تینئا دارند عبارتند از:

🍏

اگر به دنبال رژیم متناسب با شرایط خودتان هستید...

اطلاعات این مقاله جنبه آموزشی دارد؛ اما برنامه غذایی هر فرد بهتر است متناسب با شرایط، هدف و نیازهای خودش تنظیم شود.

آشنایی با رژیم تخصصی دکتر روشن‌ضمیر ←

Trichophyton rubrum (شایع‌ترین گونه)
Trichophyton interdigitale
Epidermophyton floccosum

میزان سرایت‌پذیری تینئا مانیوم

درماتوفیت‌ها موجوداتی مقاوم هستند که حتی در افراد با سیستم ایمنی قوی نیز می‌توانند باعث عفونت شوند. این قارچ‌ها در محیط‌های مرطوب و گرم رشد کرده و به‌راحتی به سلول‌های خارجی‌ترین لایه پوست (stratum corneum) متصل می‌شوند.²

در صورتی که پوست دچار خراش‌های سطحی یا زخم‌های کوچک باشد، احتمال انتقال بیشتر می‌شود. افرادی که دچار تعریق بیش‌ازحد یا ضعف سیستم ایمنی هستند، بیشتر در معرض خطر عفونت قرار دارند.³

شایع‌ترین مسیر انتقال تینئا مانیوم، گسترش آن از دیگر نواحی آلوده بدن مانند پا یا ریش است. این بیماری همچنین می‌تواند از طریق تماس مستقیم با افراد آلوده یا وسایل مشترک منتقل شود.³

عفونت می‌تواند حتی از طریق حیوانات خانگی یا تماس با خاک مرطوب آلوده به قارچ نیز منتقل گردد.³

راه‌های شایع انتقال تینئا مانیوم عبارتند از:

خاراندن پای آلوده در صورت داشتن پای ورزشکار
استفاده از حوله مشترک برای خشک‌کردن دست و پا
خاراندن پوست سر یا صورت در صورت داشتن قارچ پوست سر یا ریش
ماساژ پای فردی که پای ورزشکار دارد
استفاده از حوله یا لباس مشترک با فرد آلوده
کار با خاک مرطوب بدون استفاده از دستکش
لمس حیوان ولگرد یا آلوده به قارچ پوست

علائم عفونت تینئا مانیوم

علائم تینئا مانیوم معمولاً بین چهار تا چهارده روز پس از تماس با قارچ ظاهر می‌شوند. پس از ورود قارچ به پوست، رشد آن به‌صورت دایره‌ای آغاز شده و موجب پوسته‌پوسته شدن و ریزش سلول‌های آسیب‌دیده پوست می‌گردد.³

این عفونت می‌تواند یک یا هر دو دست را درگیر کند و علائمی چون موارد زیر را ایجاد نماید:¹

خارش در انگشتان و کف دست
پوسته‌پوسته شدن پوست، به‌ویژه بین انگشتان
تغییر رنگ پوست به شکل لکه‌های تیره یا روشن
راش قرمز، پوسته‌دار و حلقه‌ای‌شکل در پشت دست
ضخیم‌شدن، خشکی و پوسته‌ریزی کف دست

در افراد با پوست تیره، علائم ممکن است به‌صورت لکه‌های واضح نباشند، اما خارش مزمن و خشکی پوست نشانه‌های بارز محسوب می‌شوند.⁴

روش‌های تشخیص عفونت قارچی دست

هرچند تینئا مانیوم اغلب با مشاهده ظاهری تشخیص داده می‌شود، ولی آزمایش ساده‌ای به‌نام تست KOH می‌تواند تشخیص را تأیید کند.⁴

در این آزمایش، خراش کوچکی از پوست گرفته و با محلولی از پتاسیم هیدروکسید (KOH) ترکیب می‌شود تا فقط سلول‌های قارچی باقی بمانند. سپس با استفاده از رنگ‌آمیزی، قارچ‌ها زیر میکروسکوپ شناسایی می‌شوند.⁴

در برخی موارد، پزشک برای رد سایر بیماری‌هایی که علائمی مشابه دارند، آزمایش‌های تکمیلی درخواست می‌کند.²

این بیماری‌های مشابه ممکن است شامل موارد زیر باشند:

درماتیت تماسی (واکنش پوستی به مواد تحریک‌کننده یا آلرژن‌ها)
کاندیدیاز پوستی (عفونت مخمری پوست)
اگزمای دیس‌هیدروتیک (نوعی اگزما که دست‌ها را درگیر می‌کند)
اریترزما (عفونت باکتریایی پوست معروف به “آتش سنت المو”)
پیتریازیس روبرا پیلاریس (شرایطی که موجب ضخیم‌شدن پوست دست و پا می‌شود)
پسوریازیس (بیماری خودایمنی همراه با لکه‌های خشک و پوسته‌دار)

درمان عفونت تینئا مانیوم

عفونت قارچی دست به‌صورت خودبه‌خود برطرف نمی‌شود و اولین قدم برای درمان، تمیز و خشک نگه‌داشتن پوست است. چون قارچ‌ها در محیط مرطوب رشد می‌کنند، خشک نگه‌داشتن دست‌ها از اهمیت بالایی برخوردار است.⁴

برخی کرم‌های ضدقارچ بدون نسخه می‌توانند به‌طور مؤثری این عفونت را درمان کنند. به دنبال کرم‌هایی باشید که حاوی یکی از ترکیبات زیر باشند:¹

تربینافین (Lamisil)
کتوکونازول (Nizoral)
کلوتریمازول (Lotrimin)
میکونازول (Micatin)

در موارد شدیدتر، پزشک ممکن است کرم قوی‌تری یا داروهای خوراکی مانند تربینافین یا ایتراکونازول تجویز کند.¹

برای پیشگیری از بازگشت عفونت، داروهای ضدقارچ را طبق دستور پزشک یا بروشور دارو تا انتها مصرف نمایید. قطع زودهنگام درمان می‌تواند منجر به عود مجدد قارچ شود.

روش‌های پیشگیری از تینئا مانیوم

تینئا مانیوم به‌راحتی منتقل می‌شود و امکان دارد به دیگران نیز سرایت کند. اگرچه جلوگیری کامل از ابتلا همیشه ممکن نیست، اما با رعایت این نکات می‌توان احتمال ابتلا را کاهش داد:⁵

در صورت داشتن پای ورزشکار، از لمس مستقیم پاها اجتناب کنید.
پس از تماس با بثورات پوستی خود یا دیگران، حتماً دست‌های خود را بشویید.
ناخن‌های خود را کوتاه و تمیز نگه دارید.
از به‌اشتراک‌گذاری لباس یا حوله در مکان‌هایی مثل رختکن یا حمام عمومی خودداری کنید.
از نوازش حیوانات ولگرد پرهیز کنید.
در هنگام کار با خاک، به‌ویژه در صورت ضعف سیستم ایمنی، از دستکش استفاده کنید.

واحد محتوای علمی rdiet.ir

گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی

تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشن‌ضمیر بازبینی علمی می‌شوند.

اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.

جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید

09304881654

برای دریافت آموزش‌های روزانه عضو کانال بله شوید: