اعتیاد به رابطه جنسی و عشق یک تشخیص رسمی روانپزشکی نیست. در عوض، این یک اصطلاح عامیانه (غیررسمی) است که برای توصیف درگیری وسواسگونه با روابط عاشقانه بهکار میرود؛ درگیریای که میتواند زندگی روزمره، روابط، کار یا سلامت روان فرد را بهشدت مختل کند.
این اصطلاح اخیراً به دلیل انتشار کتاب خاطرات جدیدی از نویسنده الیزابت گیلبرت بحثبرانگیز شده است. او در کتاب All the Way to the River جنبهای از زندگی خود را آشکار میکند که تقریباً هیچ شباهتی به تجربه شاد و خودشناسی در کتاب پرفروش Eat, Pray, Love ندارد. او خود را «معتاد به رابطه جنسی و عشق» معرفی میکند و رابطه پرشور و ویرانگر خود با بهترین دوستش را با جزئیاتی آشکار، دردناک و اغلب ناخوشایند شرح میدهد.
اگرچه آن رابطه مخربترین و نمایشیترین تجربه زندگی او بود، اما او آن را بخشی از یک الگوی دیرینه از صمیمیت و عاشقانههای وسواسگونه میبیند.
صراحت گیلبرت درباره این تجربه، نوری بر وضعیتی انداخته است که هم بسیار مورد بحث قرار دارد و هم بسیار جنجالی است: اعتیاد به رابطه جنسی و عشق.
اعتیاد به رابطه جنسی و عشق چیست؟
اعتیاد به رابطه جنسی و عشق اغلب بهعنوان نوعی اعتیاد رفتاری توصیف میشود، مشابه با قمار یا خرید وسواسگونه.
«افراد احساس میکنند مجبورند درگیر رفتارهای جنسی یا روابط عاشقانه شوند، حتی زمانی که این رفتارها پیامدهای منفی بهدنبال دارد. این مشابه وضعیتی است که فرد مبتلا به اختلال مصرف مواد ممکن است همچنان به مصرف مواد مخدر یا الکل ادامه دهد، با وجود آسیبهایی که به او میرساند.» این را دکتر عامر رحیمالله، روانپزشک متخصص اعتیاد در مرکز سلامت استنفورد در کالیفرنیا توضیح میدهد.
به گفته او، اعتیاد اساساً درباره خود ماده یا رفتار نیست، بلکه درباره پاداشی است که فراهم میکند. وقتی چیزی بسیار پاداشدهنده باشد، فرد را به تکرار آن سوق میدهد. با گذر زمان، این تکرار میتواند به عادت تبدیل شود، و اگر پاداش به اندازه کافی قوی باشد، ممکن است به اعتیاد منجر گردد.
علاوه بر این، افراد مبتلا به اعتیاد به رابطه جنسی و عشق ممکن است شریک خود را ایدهآلسازی کنند، در حالی که خودشان را بیارزش احساس میکنند؛ این امر منجر به ترس از رهاشدن و تلاشهای افراطی برای حفظ رابطه میشود. به مرور، این وابستگی میتواند کار، دوستیها و سلامت فرد را مختل کند و اغلب با افسردگی، تروما یا سایر اعتیادها همراه است.[1]
هرچند که این اختلال یک تشخیص رسمی نیست — و افراد ممکن است صرفاً رابطه ناسالمی با عشق یا با رابطه جنسی داشته باشند — اما متخصصان سلامت روان میتوانند الگوها و رفتارهای آسیبزای مرتبط با آن را ارزیابی و درمان کنند.
Anton Vierietin/iStock
علائم اعتیاد به رابطه جنسی و عشق
رحیمالله میگوید علائم این اختلال میتواند شباهت زیادی به سایر اعتیادها داشته باشد.
علائم میتواند شامل موارد زیر باشد:
- تلاشهای مکرر و ناموفق برای کاهش یا توقف
- بیتوجهی به مسئولیتهای کاری یا اجتماعی
- افزایش رفتارها برای رسیدن به همان سطح از هیجان یا رضایت
- میل شدید یا اشتغال ذهنی دائمی
- پریشانی عاطفی، احساس گناه یا شرم پس از انجام رفتارهای وسواسگونه
گروههای حمایتی مانند معتادان به رابطه جنسی و عشق (SLAA) الگوهایی مانند اشتباه گرفتن عشق با نیازمندی یا نجات، ماندن در روابط ویرانگر به دلیل ترس از تنهایی، و استفاده از رابطه جنسی یا عاشقانه برای مدیریت احساسات دشوار را توصیف میکنند.[2]
دکتر کری کوهن، مشاور حرفهای دارای مجوز و نویسنده Crazy for You: Breaking the Spell of Sex and Love Addiction، میگوید همه افراد لازم نیست تمام علائم را داشته باشند، اما دو ویژگی کلیدی باید وجود داشته باشد:
- احساسات و رفتارهای شما در رابطه با عشق و رابطه جنسی بهطور مداوم منجر به پیامدهای منفی و پریشانی برای خودتان و اطرافیان میشود.
- شما برای رفع نیازها یا فرار از درد عاطفی، به شریک جنسی یا عاشقانه متکی هستید.
علل و عوامل خطر اعتیاد به رابطه جنسی و عشق
هیچ علت واحدی برای این اختلال وجود ندارد، اما عوامل مختلفی میتوانند فرد را آسیبپذیرتر کنند.
«سیستمهای مغزی مرتبط با پاداش، انگیزه و کنترل تکانه احتمالاً دچار بینظمی میشوند.» رحیمالله چنین توضیح میدهد.
عوامل خطر مرتبط با این اختلال:
- تجارب کودکی مانند تروما، غفلت یا مراقبتهای ناپایدار
- عوامل روانی شامل استرس، تکانشگری بالا، اضطراب یا اختلالات خلقی
- تأثیرات فرهنگی مثل قرار گرفتن در معرض رسانههای بیشازحد جنسی یا روابط بیثبات
یکی دیگر از عوامل مهم، گسترش اپلیکیشنهای دوستیابی، پورنوگرافی آنلاین و روابط ناشناس است. به گفته رحیمالله: «این دسترسی فوری احتمالاً مهمترین عامل خطر به شمار میرود.»
برخی ویژگیهای مرتبط با ریسک بالاتر اعتیاد به عشق: [3]
- اضطراب دلبستگی: ترس از رها شدن، نگرانی مداوم درباره ترک شدن توسط شریک، یا وابستگی شدید به اطمیناندهی دائمی
- اعتماد به نفس پایین یا ضعف در اعتماد اجتماعی: احساس بیارزشی، ناتوانی یا باور به اینکه توان رهبری یا کفایت ندارید
- وابستگی عاطفی: نیاز به اینکه یک نفر شما را بالاتر از همه قرار دهد، احساس درماندگی در صورت ترک شدن، یا ناراحتی شدید اگر خطاهایتان آشکار شود
- خودمختاری پایین: ناتوانی در انجام امور بهتنهایی یا نیاز مداوم به دیگران برای احساس رضایت (وقتی فرد نتواند حداقل بخشی از زندگیاش را مستقل مدیریت کند، بیشتر به سمت رفتارهای اعتیادی در روابط کشیده میشود.)
تشخیص اعتیاد به رابطه جنسی و عشق
اگرچه همپوشانی وجود دارد، اما اعتیاد به رابطه جنسی و اعتیاد به عشق یکسان نیستند، و هیچیک در DSM-5 (راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی انجمن روانپزشکی آمریکا) به رسمیت شناخته نشدهاند.
اختلال رفتار جنسی اجباری (CSBD) در DSM-5 ذکر نشده، اما در ICD-11 (طبقهبندی بینالمللی بیماریها از سوی سازمان جهانی بهداشت) بهعنوان یک وضعیت پزشکی شناخته شده است. [4]
رفتار جنسی اجباری گاهی بهعنوان بخشی از یک اختلال سلامت روان دیگر مانند اختلال کنترل تکانه یا اعتیاد رفتاری تشخیص داده میشود.
دکتر استیون ساسمن، محقق اعتیاد و استاد علوم جمعیت و سلامت عمومی در دانشگاه USC، میگوید:
«پذیرفته شده که شاید چیزی به نام اعتیاد جنسی وجود داشته باشد، اما آنها [انجمن روانپزشکی آمریکا] هنوز آماده نیستند که آن را یک اعتیاد رسمی اعلام کنند.»
ساسمن اضافه میکند که پژوهش درباره اعتیاد به عشق تازه آغاز شده است و موانعی وجود دارد که ممکن است مانع از تبدیل شدن آن به یک تشخیص رسمی شود.
او میگوید: «وقتی چیزی را بهعنوان یک بیماری قابل تشخیص معرفی میکنید، باید در نظر بگیرید که این بیماری چگونه توسط بیمهها پوشش داده خواهد شد.»
رحیمالله نیز تأکید میکند: «نبودِ بهرسمیتشناختن رسمی به معنای عدم وجود این وضعیت نیست، بلکه نشاندهنده نبود اجماع درباره بهترین روش طبقهبندی آن است.»
ساسمن موافق است که اگرچه اعتیاد به عشق ممکن است رسماً تشخیص داده نشود، اما میتواند رنج و پریشانی قابلتوجهی برای افراد ایجاد کند.
گزینههای درمان اعتیاد به رابطه جنسی و عشق
از آنجا که این اختلال تشخیص رسمی ندارد، طراحی آزمایشهای بالینی برای ارزیابی درمانها دشوار است. اما این به معنای نبودِ راهکارهای درمانی بالقوه نیست.
رحیمالله میگوید: «اولین قدم اغلب مسدود کردن دسترسی فوری به رفتارهای پاداشدهنده است. اگر محتوای آنلاین بخشی از این رفتارها باشد، استفاده از نرمافزارهایی که دسترسی به وبسایتها و اپلیکیشنها را محدود میکنند، میتواند بسیار مؤثر باشد.»
درمان میتواند شامل موارد زیر باشد:
- رواندرمانی: درمان شناختی–رفتاری (CBT)، رویکردهای مبتنی بر ذهنآگاهی، و مشاوره مبتنی بر تروما
- گروههای حمایتی: برنامههای ۱۲ قدمی مانند معتادان به رابطه جنسی و عشق (SLAA) که جلسات آنلاین هم دارند
- استراتژیهای سبک زندگی: تمرکز بر مهارتهای مقابله، روتینهای ساختاریافته، روابط حمایتی، و آموزش روابط سالم
- دارو: هیچ داروی تأییدشدهای برای این اختلال وجود ندارد، اما داروهای ضدافسردگی مانند SSRIs میتوانند در صورت وجود افسردگی، اضطراب یا اجبار مفید باشند.
رحیمالله میگوید: «پرداختن به مشکلات همزمان سلامت روان و ایجاد الگوهای سالمتر رابطه، بخشهای اساسی بهبودی هستند.»
آیا بهبودی از اعتیاد به رابطه جنسی و عشق ممکن است؟
رحیمالله میگوید بهبودی ممکن است، هرچند دشوار است.
«بسیاری از افراد با حمایت مناسب پیشرفت چشمگیری تجربه میکنند، اما این روند برای هر کس متفاوت است. ممکن است از طریق مشاوره، تغییرات سبک زندگی، معنویت، گروههای حمایتی یا ترکیبی از اینها حاصل شود.»
او هشدار میدهد: «بدون این تغییرات، رفتارهای وسواسگونه ادامه مییابند — نمیتوانید روی این حساب کنید که با بالا رفتن سن، ازدواج یا تعهدات دیگر بهطور خودکار از بین بروند.»
در نهایت، انگیزه و حمایت مداوم کلید پیشرفت بلندمدت است.
شرایط مرتبط با اعتیاد به رابطه جنسی و عشق
این اختلال اغلب همراه با موارد زیر رخ میدهد:
- اختلالات مصرف مواد
- افسردگی یا اختلال دوقطبی
- اختلالات اضطرابی
- اختلال نقص توجه (ADHD) یا اختلالات کنترل تکانه
- اختلال وسواس-اجباری (OCD) [5]
رحیمالله میگوید: «این همایندیها درمان را پیچیدهتر میکنند و پرداختن به تروما، تنظیم عاطفی و راهبردهای مقابلهای را حتی مهمتر میسازند.»
نتیجهگیری
- اعتیاد به رابطه جنسی و عشق (بهطور جدا یا همزمان) ممکن است تشخیص رسمی نداشته باشد، اما میتواند پریشانی واقعی ایجاد کند، زندگی روزمره را مختل کرده و به روابط آسیب برساند.
- عوامل خطر شامل تروما در کودکی، اضطراب دلبستگی، عزتنفس پایین و دسترسی آسان به تجربههای جنسی یا عاشقانه هستند.
- گزینههای درمانی شامل رواندرمانی، گروههای حمایتی و درمان مشکلات همزمان میتوانند به افراد کمک کنند کنترل را باز یابند و روابط سالمتری بسازند.
- اگر احساس میکنید در الگوهای مخرب با رابطه جنسی یا عشق گرفتار شدهاید، با یک متخصص سلامت روان تماس بگیرید. کمک و بهبودی امکانپذیر است.
پرسشها و پاسخهای رایج
آیا اعتیاد به رابطه جنسی و عشق واقعی است؟
آنها رسماً به عنوان اختلالات سلامت روان شناخته نمیشوند، اما بسیاری از کارشناسان معتقدند که میتوانند شرایط جدی باشند که زندگی روزمره و رفاه را مختل میکنند.
علائم هشداردهنده اعتیاد به رابطه جنسی و عشق چیست؟
علائم هشدار دهنده شامل تلاشهای مکرر و ناموفق برای ترک، نادیده گرفتن مسئولیتها، تشدید رفتارها، پریشانی عاطفی و تکیه بر روابط برای مقابله با درد است.
چه عواملی باعث این اختلال میشوند؟
هیچ علت واحدی وجود ندارد. عوامل خطر شامل تروما، دلبستگی ناایمن، اختلالات خلقی و تأثیرات فرهنگی مانند رسانه و فناوری است که روابط جنسی و عاشقانه را به طور گستردهتری در دسترس قرار میدهد.
چگونه درمان میشود؟
درمان ممکن است شامل رواندرمانی، گروههای حمایتی، راهبردهای مقابلهای و گاهی اوقات دارو برای مشکلات مرتبط مانند افسردگی یا اضطراب باشد.
آیا افراد میتوانند بهبود یابند؟
بله. بهبودی برای همه یکسان نیست، اما اغلب شامل مشاوره، تغییر سبک زندگی و جوامع حمایتی است. بسیاری از افراد با دریافت کمک مناسب بهبود قابلتوجهی را تجربه میکنند.
آردایت برای اطمینان از صحت محتوای خود، که در سیاست ویراستاری ما ذکر شده است، از دستورالعملهای سختگیرانهای در زمینه منبعیابی پیروی میکند . ما فقط از منابع معتبر، از جمله مطالعات بررسیشده توسط همتایان، متخصصان پزشکی دارای مجوز، بیماران با تجربه عملی و اطلاعات از مؤسسات برتر، استفاده میکنیم.
- Gori A et al. Love Addiction, Adult Attachment Patterns and Self-Esteem: Testing for Mediation Using Path Analysis. Journal of Personalized Medicine. January 29, 2023.
- Characteristics of Sex and Love Addiction. Sex and Love Addicts Anonymous.
- Guan C et al. A Longitudinal Network Analysis of the Relationship Between Love Addiction, Insecure Attachment Patterns, and Interpersonal Dependence. BMC Psychology. April 3, 2025.
- Compulsive Sexual Behavior. Mayo Clinic. April 19, 2023.
- Sex Addiction, Hypersexuality and Compulsive Sexual Behavior. Cleveland Clinic. April 5, 2022.
- https://www.everydayhealth.com/mental-health/what-is-sex-and-love-addiction/
گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی
تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشنضمیر بازبینی علمی میشوند.
اگر از رژیمهای تکراری نتیجه نگرفتهاید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانهدار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیامرسانها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
