خونریزی زیر ناخن، که از آسیبهای دست یا پا ناشی میشود، یک وضعیت پزشکی به نام هماتوم ساباونگوال (Subungual Hematoma) خوانده میشود. این خونریزیها میتوانند باعث تغییر رنگ ناخن به تیرگی، ایجاد لکههای سیاه و همچنین احساس درد و فشار در ناحیه شوند¹. در اکثر موارد، هماتومهای کوچک را میتوان با استراحت، قرار دادن یخ و بالا نگه داشتن ناحیه در خانه درمان کرد. با این حال، در صورت مشاهده درد شدید یا محدودیت در حرکت که نشاندهنده شکستگی یا عوارض دیگر است، لازم است فوراً به پزشک مراجعه شود.
این عارضه شایع است و اغلب به دلیل ضربههای ناگهانی ایجاد میشود. اگر خونمردگی زیر ناخن شما کوچک باشد، ممکن است نیازی به مداخله پزشکی نداشته باشید و بتوانید آن را در خانه مدیریت کنید.
نحوه درمان هماتوم ساباونگوال
اگر هماتوم زیر ناخن کوچک باشد و درد شدیدی ایجاد نکند، نیازی به مراقبت پزشکی نخواهید داشت. در این حالت میتوانید اقداماتی از قبیل استراحت دادن به انگشت یا ناحیه آسیبدیده، استفاده از یخ پیچیده در یک حوله بر روی انگشت، و بالا نگه داشتن انگشت را امتحان کنید². برای مدیریت درد، میتوانید از داروهای مسکن بدون نسخه مانند ایبوپروفن استفاده نمایید.
اگرچه این روشهای خانگی برای موارد جزئی کافی هستند، اما اگر خونریزی زیر ناخن ادامه پیدا کرد یا درد افزایش یافت، باید با پزشک مشورت کنید.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر دچار خونریزی زیر ناخن شدید، بهتر است در اسرع وقت به پزشک یا مرکز مراقبت فوری مراجعه کنید. اگر کمتر از ۴۸ ساعت از وقوع آسیب گذشته باشد، پزشک میتواند مایع اضافی را تخلیه کرده و فشار ناحیه را کاهش دهد¹. همچنین اگر ناحیه همچنان خون جمع میکند، درد شدیدی را تجربه میکنید یا آسیب در پایه ناخن رخ داده است، باید به دنبال مراقبتهای پزشکی باشید.
علائمی مانند تورم یا دشواری در حرکت انگشت دست یا پا نیز ممکن است نشاندهنده پارگی عمیق یا شکستگی باشند که نیاز به درمان فوری دارند.
سوراخ کردن ناخن (Nail Trephination)
سوراخ کردن ناخن روشی است که در آن از یک سوزن با سوراخ بزرگ یا دستگاه الکتروکوتر برای سوراخ کردن صفحه ناخن و تخلیه خون استفاده میشود³. از آنجا که صفحه ناخن فاقد عصب است، این فرآیند بدون درد انجام میشود. سوراخی که ایجاد میشود باید به اندازهای بزرگ باشد که اجازه دهد خون به مدت یک تا دو روز از آن خارج شود.
در طول این مدت، سوراخ باید با گاز استریل پوشانده شود. این روش میتواند از شرایطی جلوگیری کند که در آن ناخن باید برداشته شود یا خودبهخود بیفتد.
برداشتن ناخن
اگر هماتوم بیش از نیمی از ناخن را پوشانده باشد یا آسیب ناخن عمیق باشد، ممکن است پزشک تصمیم بگیرد که ناخن را به طور کامل بردارد⁴. قبل از برداشتن ناخن، پزشک ناحیه را با یک روش بیحسی موضعی که بلوک دیجیتال نامیده میشود، بیحس میکند تا شما دردی را احساس نکنید. باید توجه داشت که رشد مجدد ناخن ممکن است چندین ماه طول بکشد و نیازمند مراقبت دقیق پس از جراحی است.


اقدامات پس از درمان
پس از سوراخ کردن ناخن، حتماً تمام دستورالعملهای پزشک را برای مراقبت از انگشت یا پا و تسکین درد دنبال کنید. پزشک ممکن است موارد زیر را توصیه کند:
- خیساندن انگشت یا پا به مدت ۱۵ دقیقه در روز در محلول آب گرم و نمک اپسوم برای کمک به تخلیه مایع و کاهش درد.
- مصرف مسکنهای بدون نسخه مانند ایبوپروفن (معمولاً نیازی به آنتیبیوتیک خوراکی نیست).
- بالا نگه داشتن انگشت یا پای آسیبدیده.
- استفاده از کمپرس سرد.
- استفاده از پماد آنتیبیوتیک روی ناحیه با هر بار تعویض پانسمان.
اگر ناخن شما برداشته شده باشد، زخم باید در عرض چند هفته بهبود یابد، اما رشد مجدد ناخن ممکن است حدود شش ماه طول بکشد⁵. برای مراقبت عمومی از ناخن، بالا نگه داشتن ناخن آسیبدیده و جلوگیری از خیس شدن آن (با پوشاندن آن با کیسه پلاستیکی هنگام دوش گرفتن) ضروری است. پانسمان را پس از دو روز برداشته، اطراف زخم را به آرامی دو بار در روز بشویید، سپس وازلین و یک پانسمان غیرچسبنده اعمال کنید.
عوارض هماتوم ساباونگوال
اگر آسیب گسترده باشد، احتمال کمی وجود دارد که ماتریکس ناخن (ناحیهای که ناخنها از آنجا رشد میکنند) آسیب ببیند. این عارضه میتواند منجر به این شود که ناخن شما دیگر رشد نکند یا با ظاهری متفاوت رشد نماید.
علل شایع خونمردگی زیر ناخن
هماتومهای ساباونگوال اغلب نتیجه جراحات و ضربههای ناگهانی هستند. این موارد میتوانند شامل کوبیدن پا به جایی، ضربه زدن به انگشت با چکش یا گیر کردن انگشت در صندوق عقب ماشین باشند. همچنین اگر کفشهایی بپوشید که بیش از حد تنگ هستند، ممکن است دچار خونریزی زیر ناخن پا شوید.
سؤالات متداول
آیا هماتوم ساباونگوال بدون درمان خودبهخود برطرف میشود؟
بله، هماتومهای کوچک ساباونگوال که بخش کوچکی از ناخن را پوشاندهاند، اغلب بدون هیچگونه مداخله پزشکی به مرور زمان برطرف میشوند. بدن به تدریج خون جمع شده را جذب میکند و با رشد ناخن جدید، ناحیه آسیبدیده به سمت بیرون حرکت کرده و محو میشود. با این حال، اگر درد شدید باشد یا خونمردگی بزرگ باشد، تخلیه آن برای کاهش فشار و جلوگیری از عوارض توصیه میشود.
اگر خون زیر ناخن تخلیه نشود، چه اتفاقی میافتد؟
اگر خون زیر ناخن تخلیه نشود، فشار ناشی از تجمع خون میتواند باعث درد شدید و مداوم شود. در موارد بزرگ، این فشار میتواند منجر به جدا شدن ناخن از بستر آن (ناخن از زیر پوست جدا میشود) و در نهایت افتادن ناخن گردد. تخلیه به موقع خون میتواند این عوارض را به حداقل برساند و به حفظ ناخن کمک کند.
سوراخ کردن ناخن (Trephination) چه مدت طول میکشد؟
روش سوراخ کردن ناخن یک روش سرپایی سریع است که معمولاً فقط چند دقیقه طول میکشد تا انجام شود. هدف از این عمل، ایجاد یک سوراخ کوچک در ناخن برای تخلیه خون و تسکین فوری درد ناشی از فشار است. پس از ایجاد سوراخ، خون برای یک یا دو روز از آن خارج میشود.
چه مدت طول میکشد تا ناخن پس از برداشتن کامل، دوباره رشد کند؟
رشد مجدد یک ناخن کامل، چه ناخن دست و چه ناخن پا، فرآیندی طولانی است. ناخنهای دست ممکن است حدود ۶ ماه طول بکشند تا به طور کامل رشد کنند، در حالی که ناخنهای پا ممکن است بین ۱۲ تا ۱۸ ماه نیاز به زمان داشته باشند. پیروی از دستورالعملهای مراقبت پس از جراحی برای اطمینان از رشد سالم ناخن جدید بسیار مهم است.
- American Osteopathic College of Dermatology. Subungual hematoma.
- American Osteopathic College of Dermatology. Subungual hematoma.
- Bansal A, Choudhary P, Relhan V. Traumatic nail disorders. In: Grover C, ed. Textbook of Onychology. Evangel Publications; 2020:430-447.
- Briggs B. Clinical controversies: Bye-bye, fingernail? Not so fast. Emerg Med News. 2021;43(9):20. doi:10.1097/01.EEM.0000791956.55664.c8
- Kaiser Permanente. Toenail or fingernail avulsion: Care instructions.
- https://www.verywellhealth.com/blood-under-your-nail-subungal-hematoma-1124122
