ترکخوردگی ناخن که در علم پزشکی با عنوان onychoschizia شناخته میشود، معمولاً با اقدامات سادهای مانند کوتاه و سوهانکشیدن ناخن، استفاده از لاکهای تقویتکننده، چسبهای مخصوص ناخن و مرطوبکردن مداوم پوست و ناخنها قابل درمان است. همچنین در صورتی که ترکخوردگی ناشی از بیماریهای زمینهای مانند قارچ ناخن یا پسوریازیس باشد، باید ابتدا به درمان بیماری زمینهای پرداخت تا از عفونت یا آسیب دائمی جلوگیری شود.
ترک ناخن ممکن است بهصورت خطی عمودی یا افقی ظاهر شود، گاهی بافتی نرم و اسفنجی دارد و ممکن است باعث جداشدن ناخن از بستر خود شود. این مشکل در زنان و افراد بالای ۵۰ سال شایعتر است.
روشهای درمانی برای ترک ناخن
۱. ناخنهای خود را کوتاه و سوهان بزنید
ناخنهایی که ترکخوردهاند یا از بستر جدا شدهاند را با ناخنگیر کوتاه کنید تا از شکستگی بیشتر جلوگیری شود. ناخنها را مستقیم کوتاه کرده و لبهها را کمی گرد کنید تا از ترکهای بیشتر پیشگیری شود.
۲. استفاده از تقویتکننده ناخن (Nail Hardener)
در مواردی که ترک سطحی است، استفاده از لاکهای تقویتکننده حاوی الیاف نایلونی میتواند مفید باشد. این محصولات با بازسازی ساختار ناخن، استحکام آن را افزایش داده و همچنین به مرطوبماندن ناخن و افزایش سطح کراتین آن کمک میکنند.
۳. استفاده از چسب یا چسبنواری ناخن (Nail Wrap)
اگر ترک تا پایین بستر ناخن یا اطراف کوتیکول گسترش یافته باشد، چسبهای ابریشمی مخصوص ناخن که بهصورت برچسبی هستند، میتوانند از شکستگی بیشتر جلوگیری کنند. این چسبها را باید بهاندازه ترک برش داده و با رزین ژلی مخصوص ناخن محکم کنید.
۴. مرطوبسازی ناخنها
برای درمان ناخنهای شکننده، از مرطوبکنندههای حاوی آلفا هیدروکسی اسید (AHA)، گلیسیرین یا لانولین استفاده کنید.
- لانولین یک سد محافظ قوی است که رطوبت را در ناخن حبس میکند.
- AHA و گلیسیرین رطوبترسانهایی هستند که به افزایش میزان آب موجود در ساختار ناخن کمک میکنند.
۵. مصرف مکملها
مصرف روزانه ۵ تا ۱۰ میلیگرم بیوتین (ویتامین B7) به مدت ۳ تا ۶ ماه ممکن است به تقویت ساختار ناخنها کمک کند. البته کمبود بیوتین در بیشتر افراد نادر است، بنابراین مکملها معمولاً در افرادی که از نظر تغذیهای سالم هستند، تأثیر زیادی ندارند.
مطالعات محدودی نیز نشان دادهاند که مصرف ۲.۵ گرم پپتید کلاژن بهصورت روزانه و بهمدت ۲۴ هفته ممکن است به رشد بهتر ناخن و کاهش ترک کمک کند.
۶. درمان مشکلات زمینهای
در صورتی که علت ترک ناخن، عفونت قارچی یا بیماری پوستی مانند پسوریازیس باشد، لازم است تحت نظر پزشک درمان مناسب دریافت کنید:
- قارچ ناخن (Onychomycosis) با داروهای ضدقارچ موضعی یا خوراکی درمان میشود.
- برای ناخن مبتلا به پسوریازیس ممکن است از داروهای موضعی مانند کورتیکواستروئید، رتینوئیدهایی مانند Tazarotene یا مشتقات ویتامین D مانند Calcipotriol استفاده شود. در موارد شدیدتر، پزشک ممکن است داروهای بیولوژیک برای درمان پوست و ناخن تجویز کند.

DermNet
علل ترکخوردگی ناخنها
ترکخوردگی ناخن میتواند ناشی از آسیب فیزیکی، مشکلات تغذیهای، افزایش سن یا بیماریهای مزمن باشد. آگاهی از علت اصلی، مسیر درمانی مناسبتری را پیش روی شما قرار میدهد.
۱. عفونت قارچی ناخن
قارچها از طریق ترکهای ریز در ناخن یا پوست اطراف آن وارد شده و موجب نازکشدن، تغییر رنگ، بدشکلی و شکنندگی ناخن میشوند. این مشکل در افراد مبتلا به دیابت، سیستم ایمنی ضعیف یا ضربهدیدهشده شایعتر است.
۲. افزایش سن
با بالا رفتن سن، رشد ناخنها کندتر و شکنندهتر میشود. ناخنها ممکن است ضخیم، دارای شیارهای طولی و مستعد ترکخوردگی شوند.
۳. کمبود مواد مغذی
کمبود ویتامینها و مواد معدنی مانند آهن، روی، بیوتین و سلنیوم میتواند منجر به شکنندگی ناخنها شود. کمبود آهن بهویژه یکی از علل شایع ترکخوردگی ناخن است.
۴. بارداری
در دوران بارداری، بهویژه بین هفتههای ۲۹ تا ۴۲، ناخنها ممکن است شکننده و ضعیف شوند.
کمخونی ناشی از فقر آهن در بارداری شایع است و میتواند در کیفیت ناخن تأثیر بگذارد.
۵. پسوریازیس ناخن
پسوریازیس یک بیماری التهابی پوستی است که ممکن است روی ناخن نیز اثر بگذارد. علائمی مانند فرو رفتگیهای کوچک، تغییر رنگ، جداشدن، خردشدگی یا ترکخوردگی ناخن دیده میشود. بین ۱۰ تا ۵۵ درصد مبتلایان به پسوریازیس پوستی، به نوع ناخنی آن نیز دچار میشوند.
۶. رطوبت یا مواد شیمیایی
هم رطوبت زیاد و هم خشکی بیشازحد میتواند باعث ترکخوردگی ناخن شود. همچنین مواد شوینده، استون و سایر حلالها باعث خشکی بیشازحد ناخن و شکستن آن میشوند. استفاده مکرر از لاک و پاککنندههای ناخن هم یک عامل تشدیدکننده است.
۷. آسیب فیزیکی
ضربههایی مانند گیر کردن ناخن در لباس، ضربه به انگشت یا بریدگی میتواند باعث ترکخوردگی، خونمردگی زیر ناخن یا جدا شدن آن از بسترش شود.
۸. عادت به کندن یا جویدن ناخن
جویدن ناخن یا پوست اطراف آن نهتنها باعث شکنندگی و ناصافی سطح ناخن میشود، بلکه ممکن است به خونریزی و آسیب دائمی به بافتهای اطراف بینجامد. این رفتار معمولاً بهدلیل اضطراب یا استرس ایجاد میشود.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنیم؟
اگر ترکخوردگی ناخنها خودبهخود بهبود نیابد، یا اگر چندین ناخن دچار ترک شده باشند، لازم است با یک متخصص پوست یا پزشک مشورت کنید.
سایر علائمی که نیاز به ارزیابی تخصصی دارند عبارتند از:
- تجمع مواد زیر ناخن
- نرمی، خشکی یا حالت پودری ناخن
- وجود رگههای خونی زیر ناخن
- جدا شدن کامل ناخن از بستر
- گودرفتگی یا فرورفتگیهای کوچک روی ناخن
- ضخیمشدن و تغییر رنگ به قهوهای یا زرد
راهکارهای پیشگیری از ترک ناخن
برای داشتن ناخنهای سالم و جلوگیری از ترکخوردگی، موارد زیر را رعایت کنید:
- در مکانهای مرطوب عمومی (مانند استخر یا رختکن) دمپایی بپوشید تا از قارچ ناخن پیشگیری شود.
- به سالنهای آرایشگاه و مانیکور مجاز و تمیز مراجعه کنید که ابزارها را استریل میکنند.
- ابزار مانیکور شخصی داشته باشید و آنها را با کسی به اشتراک نگذارید.
- ناخنهای خود را همیشه تمیز و خشک نگه دارید.
- ناخنها را کوتاه نگه دارید تا احتمال شکستگی کاهش یابد.
- برای ترک جویدن ناخن:
- ناخن را کوتاه نگه دارید
- از لاک تلخ استفاده کنید
- با محرکهای استرس مقابله کنید
- مانیکور منظم داشته باشید
- در هنگام شستوشو با مواد شوینده یا غوطهوری دستها در آب، از دستکش استفاده کنید.
جمعبندی
ترکخوردگی ناخن ممکن است بهصورت خطوط عمودی یا افقی، یا حتی لایهلایه شدن ناخن دیده شود. در بسیاری از موارد، میتوان با اقدامات ساده خانگی مانند کوتاهکردن، چسب ناخن، تقویتکنندهها و مرطوبسازی، این مشکل را مدیریت کرد.
در صورتی که ترک ناخنها همراه با درد شدید، جداشدن کامل ناخن یا تغییر رنگ ماندگار باشد، حتماً باید به پزشک مراجعه شود. درمان ممکن است شامل داروهای ضدقارچ، مکملها یا مداخلات دیگر بسته به علت زمینهای باشد.
آردایت برای اطمینان از صحت محتوای خود، که در سیاست ویراستاری ما ذکر شده است، از دستورالعملهای سختگیرانهای در زمینه منبعیابی پیروی میکند . ما فقط از منابع معتبر، از جمله مطالعات بررسیشده توسط همتایان، متخصصان پزشکی دارای مجوز، بیماران با تجربه عملی و اطلاعات از مؤسسات برتر، استفاده میکنیم.
- Hwang JK, Waterton KA, Lipner SR. Remedy for split nail using silk wraps and gel resin. J Am Acad Dermatol. 2023;89(5):e197-e198. doi:10.1016/j.jaad.2023.05.005
- Chessa MA, Iorizzo M, Richert B, et al. Pathogenesis, clinical signs and treatment recommendations in brittle nails: A review. Dermatol Ther (Heidelb). 2020;10(1):15-27. doi:10.1007/s13555-019-00338-x
- Sparavigna A, Tenconi B, La Penna L. Efficacy and tolerability of a biomineral formulation for treatment of onychoschizia: A randomized trial. Clin Cosmet Investig Dermatol. 2019;12:355-362. doi:10.2147/CCID.S187305
- MedlinePlus. Nail injuries.
- National Institutes of Health: Office of Dietary Supplements. Biotin - health professional fact sheet.
- Hexsel D, Zague V, Schunck M, Siega C, Camozzato FO, Oesser S. Oral supplementation with specific bioactive collagen peptides improves nail growth and reduces symptoms of brittle nails. J Cosmet Dermatol. 2017;16:520-6. doi:10.1111/jocd.12393
- Centers for Disease Control and Prevention. Ringworm and fungal nail infections basics.
- American Academy of Dermatology Association. What is nail psoriasis, and how can I treat it?
- MedlinePlus. Aging changes in nails.
- Erpolat S, Eser A, Kaygusuz I, Balci H, Kosus A, Kosus N. Nail alterations during pregnancy: A clinical study. Int J Dermatol. 2016;55(10):1172-1175. doi:10.1111/ijd.13316
- National Heart, Lung, and Blood Institute. Anemia in pregnancy.
- Muneer H, Sathe NC, Masood S. Nail psoriasis. In: StatPearls. StatPearls Publishing; 2024.
- Baghchechi M, Pelletier JL, Jacob SE. Art of prevention: The importance of tackling the nail biting habit. Int J Womens Dermatol. 2020;7(3):309-313. doi:10.1016/j.ijwd.2020.09.008
- American Academy of Dermatology Association. How to stop biting your nails.
- American Academy of Dermatology Association. Nail fungus: Signs and symptoms.
- American Academy of Dermatology Association. Tips for healthy nails.
- https://www.health.com/split-nails-8426080
