اگر به دنبال میوهای هستید که بتواند در کنار یک رژیم غذایی سالم به سلامت قلب و کنترل فشار خون کمک کند، بلوبری یکی از گزینههای مناسب است. این میوه سرشار از ترکیبات گیاهی مفیدی مانند آنتوسیانینها و همچنین فیبر است.
البته هیچ میوهای بهتنهایی نمیتواند فشار خون بالا را درمان کند. اثر احتمالی بلوبری زمانی اهمیت بیشتری پیدا میکند که در چارچوب یک الگوی غذایی سالم مانند رژیمهای غنی از میوه، سبزیجات، غلات کامل و حبوبات مصرف شود.
بلوبری چگونه میتواند به فشار خون کمک کند؟
بلوبری حاوی مقدار زیادی فلاونوئید، بهویژه آنتوسیانینها، است. این ترکیبات مسئول رنگ آبی و بنفش تیره بسیاری از انواع توتها هستند.
پژوهشهای انسانی نشان دادهاند که مصرف منظم بلوبری میتواند در برخی افراد با بهبود عملکرد عروق و کاهش خفیف فشار خون سیستولیک همراه باشد. یکی از مکانیسمهای احتمالی این اثر، تأثیر آنتوسیانینها بر عملکرد سلولهای پوشاننده عروق و مسیرهای مرتبط با نیتریک اکسید است.
نیتریک اکسید به شل شدن عروق کمک میکند و در نتیجه میتواند مقاومت عروقی را کاهش دهد. با این حال، این مکانیسم به معنای آن نیست که خوردن بلوبری اثر مشابه یک داروی ضدفشارخون ایجاد میکند.
اثر بلوبری چقدر است؟
در برخی مطالعات، مصرف روزانه حدود یک فنجان بلوبری با بهبود شاخصهای عملکرد عروق و کاهش فشار خون سیستولیک همراه بوده است. اما میزان اثر در مطالعات مختلف یکسان نیست و به شرایط فرد، مقدار مصرف و نوع فرآورده بلوبری بستگی دارد.
بنابراین بهتر است بلوبری را یک جزء مفید از رژیم غذایی برای سلامت قلب بدانیم، نه یک درمان مستقل برای فشار خون بالا.

فیبر بلوبری هم اهمیت دارد
یک فنجان بلوبری حدود ۴ گرم فیبر فراهم میکند. فیبر غذایی علاوه بر کمک به سلامت دستگاه گوارش، با سلامت بهتر قلب و عروق نیز ارتباط دارد.
الگوهای غذایی مناسب برای کنترل فشار خون، مانند رژیم DASH، بر مصرف کافی میوهها و سبزیجات تأکید دارند. بنابراین فواید احتمالی بلوبری فقط به آنتوسیانینهای آن محدود نمیشود و قرار گرفتن آن در یک رژیم غذایی سرشار از مواد غذایی گیاهی اهمیت بیشتری دارد.
آیا بلوبری وحشی بهتر است؟
بلوبری وحشی معمولاً نسبت به بسیاری از انواع کشتشده، غلظت بیشتری از آنتوسیانینها دارد. بنابراین از نظر مقدار برخی ترکیبات گیاهی، میتواند گزینه غنیتری باشد.
با این حال، این تفاوت به معنای آن نیست که بلوبری معمولی فاقد فایده است. اگر بلوبری وحشی در دسترس یا مقرونبهصرفه نیست، مصرف نوع معمولی نیز میتواند بخشی از یک رژیم غذایی سالم باشد.
حتی انواع منجمد نیز میتوانند انتخاب مناسبی باشند و لزوماً از نظر ارزش غذایی تفاوت چشمگیری با نوع تازه ندارند.
چگونه بلوبری بیشتری مصرف کنیم؟
برای افزودن بلوبری به رژیم غذایی میتوانید آن را:
- همراه با ماست یونانی و مغزها مصرف کنید.
- روی اوتمیل ساده بریزید.
- به اسموتی حاوی پروتئین و فیبر اضافه کنید.
- همراه با پنیر کاتیج یا ماست بهعنوان میانوعده مصرف کنید.
- به سالادهای مختلف اضافه کنید.
- بهصورت تازه یا منجمد استفاده کنید.
در مورد میوه خشک بلوبری باید دقت بیشتری داشت؛ زیرا با حذف آب، قند و کالری در حجم کمتری متمرکز میشوند و برخی محصولات نیز شکر افزوده دارند.
آبمیوه بلوبری نیز از نظر فیبر با میوه کامل قابل مقایسه نیست و میتواند مقدار زیادی قند را در حجم نسبتاً کمی فراهم کند. برای سلامت قلب و کنترل قند خون، معمولاً خود میوه انتخاب مناسبتری است.
آیا میوههای دیگری هم برای فشار خون مفیدند؟
بله. فواید احتمالی بلوبری به این معنا نیست که سایر میوهها برای فشار خون مناسب نیستند.
انواع توتها، از جمله توتفرنگی، تمشک و شاهتوت، گیلاس و بسیاری از میوههای دیگر حاوی ترکیبات پلیفنولی، پتاسیم، فیبر و مواد مغذی مختلف هستند.
در واقع، برای سلامت قلب بهتر است به جای جستوجوی یک «میوه برتر»، تنوع میوهها را در رژیم غذایی افزایش دهیم. این کار باعث میشود طیف گستردهتری از فیبر، ویتامینها، مواد معدنی و ترکیبات گیاهی دریافت شود.
اگر فشار خون بالا دارید، فقط روی میوه حساب نکنید
مصرف بلوبری یا سایر میوهها میتواند بخشی از یک الگوی غذایی سالم برای قلب باشد، اما فشار خون تحت تأثیر عوامل بسیار بیشتری قرار دارد؛ از جمله مصرف نمک، وزن بدن، فعالیت بدنی، کیفیت خواب، مصرف الکل، استرس، ژنتیک و برخی بیماریها و داروها.
اگر فشار خون بالا دارید، نباید داروهای تجویزشده را با بلوبری یا هر ماده غذایی دیگری جایگزین کنید.
همچنین مصرف زیاد آبمیوه یا میوههای خشک به امید دریافت آنتیاکسیدان بیشتر لزوماً انتخاب بهتری نیست. در بیشتر موارد، میوه کامل انتخاب مناسبتری است.
جمعبندی
بلوبری به دلیل داشتن آنتوسیانینها، فیبر و سایر ترکیبات گیاهی یکی از میوههای مناسب برای قرار گرفتن در یک رژیم غذایی دوستدار قلب است. شواهد موجود نشان میدهند که مصرف منظم آن ممکن است به بهبود عملکرد عروق و کاهش خفیف فشار خون کمک کند.
با این حال، بلوبری «درمان فشار خون بالا» نیست و نمیتوان اثر آن را با داروهای ضدفشارخون برابر دانست. مهمتر از انتخاب یک میوه خاص، داشتن یک الگوی غذایی متنوع و سرشار از میوهها، سبزیجات، حبوبات، غلات کامل، مغزها و سایر مواد غذایی مفید برای قلب است.
- Johnson SA, Figueroa A, Navaei N, et al. Daily blueberry consumption improves blood pressure and arterial stiffness in postmenopausal women with pre- and stage 1-hypertension: a randomized, double-blind, placebo-controlled clinical trial. J Acad Nutr Diet. 2015;115(3):369-377. doi:10.1016/j.jand.2014.11.001
- Harvard Health Publishing. Eating more fruit may help lower blood pressure.
- Rodriguez-Mateos, A., Istas, G., Boschek, L., et al. Circulating anthocyanin metabolites mediate vascular benefits of blueberries: Insights from randomized controlled trials, metabolomics, and nutrigenomics. The Journals of Gerontology: Series A, 74(7), 967–976. doi:10.1093/gerona/glz047
- Centers for Disease Control and Prevention. High blood pressure facts.
- U.S. Department of Agriculture. Blueberries, raw.
- Xu C, Marques FZ. How dietary fibre, acting via the gut microbiome, lowers blood pressure. Curr Hypertens Rep. 2022;24(11):509-521. doi:10.1007/s11906-022-01216-2
- National Heart, Lung and Blood Institute. DASH eating plan.
- Micek A, Godos J, Del Rio D, Galvano F, Grosso G. Dietary flavonoids and cardiovascular disease: A comprehensive dose-response meta-analysis. Mol Nutr Food Res. 2021;65(6):e2001019. doi:10.1002/mnfr.202001019
- Najjar RS, Mu S, Feresin RG. Blueberry polyphenols increase nitric oxide and attenuate angiotensin II-induced oxidative stress and inflammatory signaling in human aortic endothelial cells. Antioxidants (Basel). 2022;11(4):616. doi:10.3390/antiox11040616
- Wood E, Hein S, Mesnage R, et al. Wild blueberry (poly)phenols can improve vascular function and cognitive performance in healthy older individuals: a double-blind randomized controlled trial. Am J Clin Nutr. 2023;117(6):1306-1319. doi:10.1016/j.ajcnut.2023.03.017
- Vendrame S, Adekeye TE, Klimis-Zacas D. The role of berry consumption on blood pressure regulation and hypertension: an overview of the clinical evidence. Nutrients. 2022;14(13):2701. doi:10.3390/nu14132701
- https://www.verywellhealth.com/best-fruit-for-healthy-blood-pressure-11986586
