ویتیلیگو یا پیسی یک اختلال پوستی است که در آن سلولهای تولیدکننده رنگدانه پوست، یعنی ملانوسیتها، از بین میروند یا عملکرد خود را از دست میدهند. در نتیجه، بخشهایی از پوست رنگ طبیعی خود را از دست میدهند و به شکل لکههای روشن یا سفید ظاهر میشوند.
تشخیص ویتیلیگو معمولاً بر اساس شرححال پزشکی و معاینه پوست توسط متخصص پوست انجام میشود. در برخی موارد، پزشک برای تأیید تشخیص یا افتراق آن از سایر بیماریهای پوستی از ابزارهایی مانند لامپ وود، درموسکوپی یا بهندرت نمونهبرداری پوست استفاده میکند.
همچنین، پس از تشخیص ویتیلیگو ممکن است بررسی برخی بیماریهای همراه، بهویژه اختلالات خودایمنی، ضرورت پیدا کند.
۱. بررسی سابقه پزشکی و علائم بیمار
اولین مرحله تشخیص، گفتوگو با بیمار و بررسی سابقه پزشکی اوست. متخصص پوست برای ارزیابی دقیقتر وضعیت، ممکن است درباره موارد زیر سؤال کند:
- سابقه پزشکی: ابتلا به بیماریهای اخیر یا مزمن، بیماریهای خودایمنی و داروهای مصرفی
- سابقه خانوادگی: وجود ویتیلیگو، سایر بیماریهای پوستی یا اختلالات خودایمنی در اعضای خانواده
- آسیبهای پوستی: سابقه بریدگی، سوختگی، ضربه یا استفاده از محصولات موضعی در نواحی درگیر
- زمان شروع علائم: زمان مشاهده نخستین لکهها، محل شروع و نحوه گسترش تغییر رنگ پوست
- علائم همراه: وجود خارش، درد یا ناراحتی در نواحی تغییررنگیافته
- عوامل تشدیدکننده یا بهبوددهنده: شرایط، مواد غذایی یا محصولات خاصی که بیمار تصور میکند بر وضعیت پوست او تأثیر میگذارند.
این اطلاعات به پزشک کمک میکند الگوی بیماری را بهتر بشناسد و احتمال سایر علل ایجاد لکههای روشن پوست را بررسی کند.

۲. معاینه پوست
معاینه بالینی، بخش اصلی تشخیص ویتیلیگو است. متخصص پوست علاوه بر بررسی لکههای سفید یا کمرنگ، سایر قسمتهای بدن را نیز معاینه میکند؛ حتی نواحیای که ظاهراً تغییر رنگی ندارند.
در این مرحله، پزشک به محل، وسعت و الگوی تغییر رنگ پوست توجه میکند. همچنین ممکن است از ابزارهای تخصصی برای مشاهده دقیقتر ضایعات استفاده کند.
لامپ وود (Wood’s Lamp)
لامپ وود وسیلهای است که با تاباندن نور فرابنفش با طول موج بلند (UVA) به پوست، به بررسی دقیقتر تغییرات رنگدانهای کمک میکند.
در افراد مبتلا به ویتیلیگو، نواحی فاقد رنگدانه زیر این نور معمولاً بهصورت لکههای سفید و با وضوح بیشتری دیده میشوند. این روش میتواند به تشخیص نواحی درگیری که در نور معمولی چندان مشخص نیستند و همچنین افتراق ویتیلیگو از برخی بیماریهای پوستی دیگر کمک کند.
لامپ وود یک روش غیرتهاجمی است و نیازی به تزریق، سوزن یا جراحی ندارد.
درموسکوپی (Dermoscopy)
درموسکوپی روشی غیرتهاجمی است که در آن پزشک با استفاده از یک دستگاه دستی مجهز به بزرگنمایی و نور، سطح پوست را با جزئیات بیشتری بررسی میکند.
این ابزار امکان مشاهده دقیقتر ساختارهای سطحی پوست و الگوهای مرتبط با تغییر رنگدانه را فراهم میکند و میتواند در تشخیص و افتراق ویتیلیگو از سایر اختلالات رنگدانهای مفید باشد.
۳. نمونهبرداری از پوست (Skin Biopsy)
نمونهبرداری پوست برای تشخیص ویتیلیگو معمولاً ضروری نیست و در همه بیماران انجام نمیشود. بااینحال، اگر تشخیص بالینی قطعی نباشد یا احتمال بیماری پوستی دیگری مطرح باشد، پزشک ممکن است این روش را درخواست کند.
در ویتیلیگو، تعداد ملانوسیتها در نواحی درگیر کاهش مییابد یا این سلولها از بین میروند. بررسی میکروسکوپی نمونه پوست میتواند به شناسایی این تغییر کمک کند.
مراحل نمونهبرداری معمولاً شامل موارد زیر است:
- پزشک با استفاده از ابزار مخصوص، قطعه کوچکی از پوست ناحیه موردنظر را برمیدارد.
- برای کاهش درد، ممکن است از بیحسی موضعی تزریقی یا بیحسی سطحی استفاده شود.
- پس از برداشتن نمونه، در صورت نیاز محل نمونهبرداری با بخیه بسته میشود.
- نمونه توسط متخصص پوست یا پاتولوژیست زیر میکروسکوپ بررسی میشود.
این روش تهاجمیتر از معاینه با لامپ وود و درموسکوپی است؛ بنابراین معمولاً زمانی به کار میرود که اطلاعات حاصل از معاینه برای تصمیمگیری کافی نباشد.
۴. بررسی بیماریها و مشکلات سلامت همراه
ویتیلیگو ممکن است با برخی بیماریهای دیگر، بهویژه اختلالات خودایمنی، همراه باشد. به همین دلیل، پس از تشخیص، پزشک ممکن است بر اساس علائم و سابقه بیمار، بررسیهای تکمیلی را توصیه کند.
مهمترین موارد قابل بررسی عبارتاند از:
معاینه چشم
در برخی افراد مبتلا به ویتیلیگو، مشکلات چشمی یا التهاب بخشهایی از چشم گزارش شده است. معاینه چشم میتواند به شناسایی التهاب یا تورم کمک کند.
اگر بیمار علائمی مانند خشکی چشم داشته باشد، ارزیابی تخصصی چشمپزشکی میتواند به بررسی علت آن و رد سایر مشکلات کمک کند.
ارزیابی شنوایی
از آنجا که ملانوسیتها در ساختارهای گوش داخلی نیز نقش دارند، ویتیلیگو ممکن است با افزایش احتمال اختلال شنوایی همراه باشد. در صورت صلاحدید پزشک، انجام آزمون شنوایی میتواند برای بررسی وضعیت و پایش تغییرات احتمالی مفید باشد.
آزمایشهای خون
برخی بیماریهای متابولیک، اختلالات خودایمنی و مشکلات تیروئید ممکن است در افراد مبتلا به ویتیلیگو بیشتر مشاهده شوند. بسته به شرایط بیمار، پزشک ممکن است آزمایشهایی مانند موارد زیر را درخواست کند:
- قند خون: برای بررسی اختلالات قند خون
- پروفایل چربی: شامل کلسترول و سایر چربیهای خون
- آزمایشهای عملکرد تیروئید: برای ارزیابی اختلالات تیروئیدی
- شمارش سلولهای خونی: مانند تعداد گلبولهای سفید که میتواند بخشی از ارزیابی وضعیت عمومی و برخی نشانههای التهابی باشد.
نکته مهم این است که انجام همه این آزمایشها برای تمام افراد مبتلا به ویتیلیگو ضروری نیست. انتخاب آزمایشها باید بر اساس علائم، سابقه خانوادگی، یافتههای بالینی و نظر پزشک انجام شود.
جمعبندی
تشخیص ویتیلیگو در اغلب موارد با بررسی سابقه پزشکی و معاینه پوست توسط متخصص پوست امکانپذیر است. لامپ وود و درموسکوپی ابزارهای کمکی و غیرتهاجمی هستند و نمونهبرداری فقط در موارد خاص ضرورت پیدا میکند.
پس از تشخیص نیز ممکن است بررسی برخی بیماریهای همراه، از جمله اختلالات تیروئید، مشکلات چشمی و تغییرات شنوایی، بر اساس شرایط فرد توصیه شود.
نکته کاربردی: هر لکه سفید پوستی الزاماً ویتیلیگو نیست. بیماریهایی مانند عفونتهای قارچی، برخی انواع التهاب پوستی و سایر اختلالات رنگدانهای نیز میتوانند باعث روشنشدن پوست شوند. بنابراین، تشخیص دقیق باید بر اساس ارزیابی تخصصی انجام شود و نباید صرفاً به ظاهر لکهها یا تصاویر اینترنتی اتکا کرد.
- NHS. Overview: vitiligo.
- American Academy of Dermatology Association. Vitiligo: diagnosis and treatment.
- Kumar Jha A, Sonthalia S, Lallas A, Chaudhary RKP. Dermoscopy in vitiligo: diagnosis and beyond. Int J Dermatol. 2018 Jan;57(1):50-54. doi:10.1111/ijd.13795
- Seneschal J, Bae JM, Ezzedine K, et al. Vitiligo. Nat Rev Dis Primers. 2025 Dec 4;11(1):85. doi:10.1038/s41572-025-00670-x
- Mazzei Weiss ME. Vitiligo: to biopsy or not to biopsy? Cutis. 2020 Apr;105(4):189-190. PMID: 32463851
- National Institute of Arthritis and Musculoskeletal and Skin Diseases. Vitiligo: Diagnosis, treatment, and steps to take.
- Fayaz I, Saraf N, Kalsotra G, Kalsotra P, Mahajan V, Dilawar S, Kalsotra S. Audiological profile of patients with vitiligo. Int Arch Otorhinolaryngol. 2025 Oct 16;29(4):1-6. doi:10.1055/s-0045-1809648
- https://www.verywellhealth.com/how-is-vitiligo-diagnosed-12202606
