ویتیلیگو یا پیسی یک اختلال اکتسابی در رنگدانهسازی پوست است که با ایجاد لکههای روشن یا سفید در قسمتهای مختلف بدن شناخته میشود. این تغییر رنگ زمانی رخ میدهد که سلولهای تولیدکننده ملانین، یعنی ملانوسیتها، از بین بروند یا عملکرد طبیعی خود را از دست بدهند.
اگرچه تغییر رنگ پوست بارزترین نشانه ویتیلیگو است، اما این بیماری در برخی افراد میتواند با تغییر رنگ مو، حساسیت بیشتر پوست به آفتاب و در مواردی درگیری چشم یا گوش نیز همراه باشد. همچنین نباید تأثیرات روانی و اجتماعی آن را نادیده گرفت.
۱. تغییر رنگ پوست؛ شایعترین علامت ویتیلیگو
مهمترین و شناختهشدهترین علامت ویتیلیگو، ایجاد لکههای روشن یا سفید روی پوست است که به آن هیپوپیگمانتاسیون (Hypopigmentation) گفته میشود.
این لکهها ممکن است در ابتدا فقط کمی روشنتر از پوست اطراف باشند، اما بهتدریج رنگ خود را بیشتر از دست بدهند و کاملاً سفید شوند.
نواحی شایع درگیری عبارتاند از:
- صورت، بهویژه اطراف دهان، بینی و چشمها
- دستها، مچ دست و بازوها
- پاها و انگشتان پا
- نواحی دارای مو، از جمله پوست سر و ریش
- ابروها و مژهها
- داخل بینی و دهان
ویتیلیگو میتواند نواحی دیگری مانند زیر بغل، کشاله ران و سایر قسمتهای دارای مو را نیز درگیر کند.
لکههای ویتیلیگو چه ظاهری دارند؟
لکههای ناشی از ویتیلیگو معمولاً ویژگیهای زیر را دارند:
- شکل نامنظم و اندازههای متفاوت دارند.
- ممکن است بهصورت یک لکه منفرد یا چندین لکه در قسمتهای مختلف بدن ظاهر شوند.
- گاهی مرز مشخصی میان پوست طبیعی و ناحیه سفیدشده وجود دارد.
- در بعضی موارد، پوست اطراف لکه کمی تیرهتر از بخش مرکزی آن به نظر میرسد.
این لکهها در افرادی که پوست تیرهتری دارند، معمولاً به دلیل اختلاف رنگ بیشتر با پوست اطراف، واضحتر دیده میشوند.
در برخی افراد، نواحی درگیر ممکن است با خارش همراه باشند. همچنین به دلیل کاهش یا فقدان ملانین، این قسمتها در برابر اشعه فرابنفش خورشید آسیبپذیرترند و احتمال آفتابسوختگی در آنها بیشتر است.

۲. تغییر رنگ مو، ابرو و مژه
ویتیلیگو فقط پوست را درگیر نمیکند و ممکن است باعث کاهش رنگدانه موها نیز شود؛ هرچند این اتفاق نسبت به تغییر رنگ پوست کمتر شایع است.
این تغییر میتواند در قسمتهای مختلف بدن دیده شود، از جمله:
- موهای سر
- ریش و سبیل
- ابروها
- مژهها
در این شرایط، بخشی از موها سفید یا کمرنگ میشوند، در حالی که موهای اطراف همچنان رنگ طبیعی خود را حفظ کردهاند.
برای مثال، ممکن است فردی در یک قسمت از ریش یا ابروی خود دستهای از موهای سفید داشته باشد، در حالی که سایر موها تیره باقی ماندهاند.
۳. الگوهای مختلف درگیری پوست در ویتیلیگو
از نظر الگوی پراکندگی لکهها، ویتیلیگو به دو شکل اصلی توصیف میشود:
ویتیلیگوی سگمنتال (Segmental):
در این الگو، تغییر رنگ معمولاً در یک بخش یا ناحیه مشخص از بدن ایجاد میشود و اغلب به یک سمت بدن محدود است. این نوع معمولاً الگوی موضعیتری دارد.
ویتیلیگوی غیرسگمنتال (Non-segmental):
در این نوع، لکهها ممکن است در چندین ناحیه بدن ظاهر شوند و اغلب توزیع دوطرفه یا نسبتاً متقارن داشته باشند. این الگو شایعتر است.
شناخت الگوی درگیری برای تشخیص، ارزیابی روند بیماری و انتخاب رویکرد درمانی اهمیت دارد.
۴. علائم چشمی و شنوایی ویتیلیگو
ویتیلیگو در درجه اول یک بیماری مرتبط با رنگدانههای پوست است، اما در برخی افراد ممکن است با تغییراتی در چشم و گوش داخلی نیز همراه باشد.
التهاب چشم یا یووئیت (Uveitis)
یووئیت به التهاب لایه میانی چشم گفته میشود. این عارضه ممکن است در برخی افراد مبتلا به ویتیلیگو رخ دهد.
علائم احتمالی شامل موارد زیر است:
- خشکی چشم
- التهاب و تورم داخل چشم
- گاهی درد، قرمزی یا حساسیت به نور
درگیری چشمی ممکن است در ابتدا بدون اختلال واضح بینایی باشد؛ بنابراین در صورت بروز علائم چشمی، ارزیابی توسط چشمپزشک اهمیت دارد.
کاهش شنوایی
ملانوسیتها علاوه بر پوست، در بخشهایی از گوش داخلی نیز حضور دارند و در عملکرد طبیعی آن نقش ایفا میکنند.
در برخی افراد مبتلا به ویتیلیگو، آسیب به سلولهای مرتبط با این ساختارها ممکن است با کاهش شنوایی همراه باشد.
بااینحال، کاهش شنوایی عارضهای شایع در تمام مبتلایان نیست و وجود ویتیلیگو به معنای ابتلای قطعی به اختلال شنوایی نخواهد بود.
۵. ویتیلیگو و سایر مشکلات سلامتی
ویتیلیگو در برخی افراد با بیماریها و اختلالات دیگری نیز همراه است؛ بهویژه بیماریهای خودایمنی.
از جمله مواردی که در مطالعات بررسی شدهاند:
- افزایش احتمال ابتلا به برخی بیماریهای خودایمنی
- اختلالات عملکرد تیروئید، بهخصوص بیماریهای خودایمنی تیروئید
- مقاومت به انسولین و اختلالات قند خون
- تغییرات چربی خون و افزایش کلسترول
- فشار خون بالا
البته باید میان «همراهی آماری» و «رابطه علت و معلولی» تفاوت قائل شد. وجود این ارتباطها به معنای آن نیست که ویتیلیگو مستقیماً باعث دیابت، چربی خون بالا یا فشار خون میشود.
همچنین عبارت «ضعف سیستم ایمنی» توصیف دقیقی برای ماهیت ویتیلیگو نیست. این بیماری بیشتر با اختلال در تنظیم پاسخ ایمنی و حمله خودایمنی به ملانوسیتها ارتباط دارد، نه لزوماً کاهش توان دفاعی بدن در برابر عفونتها.
از آنجا که بیماریهای خودایمنی، بهویژه اختلالات تیروئید، ممکن است در مبتلایان همزمان وجود داشته باشند، بررسی وضعیت بالینی و انجام آزمایشهای لازم بر اساس علائم و عوامل خطر فرد اهمیت دارد. انجام آزمایشهای گسترده و بدون اندیکاسیون برای همه افراد ضرورت ندارد.
۶. پیامدهای روانی و اجتماعی ویتیلیگو
تغییرات ظاهری پوست ممکن است فراتر از یک مسئله جسمی بر کیفیت زندگی افراد تأثیر بگذارد.
برخی مبتلایان ممکن است تجربه کنند:
- احساس ناراحتی یا کاهش اعتمادبهنفس
- اضطراب و نگرانی درباره ظاهر پوست
- خجالت در موقعیتهای اجتماعی
- حساسیت نسبت به نگاه یا واکنش دیگران
- احساس انزوا یا افسردگی
شدت این پیامدها در افراد مختلف یکسان نیست و به عواملی مانند سن، وسعت درگیری پوست، محل لکهها، شرایط زندگی و واکنش اطرافیان بستگی دارد.
توجه به سلامت روان در کنار درمان پوستی اهمیت زیادی دارد. در صورت تداوم اضطراب، افسردگی یا اختلال در روابط اجتماعی، دریافت حمایت روانشناختی میتواند کمککننده باشد.
چه زمانی باید برای بررسی ویتیلیگو به پزشک مراجعه کرد؟
مشاهده لکههای سفید یا روشن روی پوست، بهتنهایی برای تشخیص ویتیلیگو کافی نیست؛ زیرا بیماریهایی مانند عفونتهای قارچی سطحی، برخی انواع درماتیت و سایر اختلالات رنگدانهای نیز میتوانند تغییر رنگ پوست ایجاد کنند.
اگر لکههای روشن جدیدی روی پوست ظاهر شدهاند، بهتدریج گسترش پیدا میکنند یا موهای یک ناحیه تغییر رنگ دادهاند، ارزیابی متخصص پوست توصیه میشود.
همچنین بروز درد چشم، قرمزی، حساسیت به نور یا تغییر بینایی نیازمند ارزیابی پزشکی است.
جمعبندی
ویتیلیگو با ایجاد لکههای روشن یا سفید روی پوست مشخص میشود و ممکن است موها، ابروها و مژهها را نیز درگیر کند. در برخی افراد، تغییرات چشمی یا کاهش شنوایی و همچنین بیماریهای خودایمنی همراه مشاهده میشوند.
نکته مهم این است که همه افراد مبتلا تمام این علائم را تجربه نمیکنند. بنابراین، شناخت نشانهها، تشخیص صحیح، بررسی بیماریهای همراه بر اساس شرایط فرد و توجه به سلامت روان، بخشهای مهم مدیریت ویتیلیگو هستند.
- American Academy of Dermatology Association. Vitiligo: signs and symptoms.
- National Institute of Arthritis and Musculoskeletal and Skin Diseases. Vitiligo.
- NHS. Vitiligo.
- American Academy of Dermatology Association. Vitiligo: FAQs.
- LeWitt T, Tauscher R, Obiofuma G, Peterson J, Haddadin R, Kundu RV. Ocular manifestations of vitiligo: a systematic review. BMC Ophthalmol. 2023 Mar 27;23(1):120. doi:10.1186/s12886-023-02777-9
- Paganelli A, Papaccio F, Picardo M, Bellei B. Metabolic anomalies in vitiligo: a new frontier for drug repurposing strategies. Front Pharmacol. 2025 Apr 15;16:1546836. doi:10.3389/fphar.2025.1546836
- Papaccio F, Scano S, Bellei B. Markers of systemic metabolic dysfunction in vitiligo and their potential role in disease pathogenesis: a narrative review. Health Sci Rep. 2026 Sep 25;9(10):e72950. doi: 10.1002/hsr2.72950
- https://www.verywellhealth.com/what-are-symptoms-of-vitiligo-12202607
