داروی Retin-A چیست و چه تفاوتی با ترتینوئین دارد؟
رتین-ای (Retin-A) یک نام تجاری برای داروی عمومی ترتینوئین (tretinoin) است. هر دو نوع این دارو اثرات یکسانی دارند، از جمله باز نگهداشتن منافذ پوست، کاهش خطوط ریز و محو کردن لکههای تیره و تغییر رنگ پوست.
ترتینوئین در واقع ترکیب فعال در داروی برند Retin-A محسوب میشود، اما نسخههای ژنریک آن نیز در دسترس هستند که معمولاً با قیمت پایینتری عرضه میشوند. ترکیباتی که عملکرد مشابهی دارند، گاهی نامهای مشابهی نیز دارند و این مسئله ممکن است موجب سردرگمی افراد شود.

Photo: Tim Grist Photography / Getty Images
تفاوت ترتینوئین با سایر داروهای مشابه
داروهایی با نامهایی شبیه به ترتینوئین در بازار وجود دارند. از جمله این داروها میتوان به رتینول (retinol) که بدون نسخه قابل تهیه است، و ایزوترتینوئین (isotretinoin) که بهصورت خوراکی برای درمان آکنه شدید و التهابی استفاده میشود اشاره کرد.
گرچه همه این ترکیبات از خانواده رتینوئیدها هستند، اما هر کدام کاربرد، قدرت اثر و مکانیزم متفاوتی دارند. آشنایی با تفاوتهای آنها برای انتخاب درمان مناسب توسط متخصص پوست اهمیت بالایی دارد.
مکانیزم اثر ترتینوئین چیست؟
ترتینوئین همان ماده فعالی است که در داروی برند رتین-ای (Retin-A) استفاده میشود و اغلب برای درمان آکنه ولگاریس و بهبود ظاهر پوست تجویز میشود.¹
تمام داروهای حاوی ترتینوئین به یک شکل عمل میکنند: آنها باعث افزایش سرعت گردش سلولی شده و مانع از انسداد منافذ پوست (کومدونها) میشوند.² این افزایش سرعت نوسازی سلولها کمک میکند تا سلولهای مرده سریعتر دفع شوند و پوست شفافتر به نظر برسد.
کاربردهای رایج ترتینوئین
ترتینوئین با نسخه پزشک در دسترس است و در موارد زیر بهکار میرود:³
- کنترل جوشهای سرسیاه و سرسفید
- کاهش خطوط ریز و بهبود چینوچروکها
- محو شدن لکههای تیره و تغییر رنگ پوست
- درمان آسیبهای ناشی از نور خورشید
- شفافتر شدن و لطافت بیشتر پوست
ترتینوئین بهدلیل اثرات ضدجوش، ضدپیری و روشنکننده پوست، یکی از داروهای پرکاربرد در درمانهای پوستی است. در اغلب موارد، داروساز نسخه بیمار را با نوع ژنریک پر میکند تا هزینه نهایی کاهش یابد.
چرا نام رتین-ای معروفتر است؟
با وجود اینکه رتین-ای تنها یکی از نامهای تجاری ترتینوئین است، اما در بین مردم و حتی پزشکان، این نام بهعنوان معرف تمام محصولات ترتینوئینی شناخته میشود. این وضعیت مشابه استفاده رایج از نام «Q-Tip» بهجای «گوشپاککن» است.
اصطلاح Retin-A در واقع تبدیل به نمادی عمومی برای تمام فرآوردههای موضعی ترتینوئین شده است، اگرچه برندهای مختلفی این ترکیب را تولید میکنند. درک این موضوع میتواند به انتخاب آگاهانهتر درمان توسط بیمار کمک کند.
داروهای حاوی ترتینوئین
تعدادی از شرکتهای داروسازی محصولات موضعی حاوی ترتینوئین تولید میکنند، به همین دلیل ترتینوئین با نامهای مختلفی در بازار یافت میشود.⁴
- Retin-A
- Retin-A Micro
- Avita
- Renova
- Ziana (ترکیب ترتینوئین و کلیندامایسین موضعی)⁵
هر یک از این فرآوردهها بسته به غلظت، فرمولاسیون و شکل انتشار ماده فعال، اثرات متفاوتی از نظر شدت تحریکپذیری یا تحملپذیری روی پوست دارند.
مقایسه با داروهای مشابه
در دنیای مراقبت از پوست، ترکیبات متعددی وجود دارند که عملکرد مشابهی دارند و نامهای آنها نیز شبیه به هم است. شناخت این تفاوتها نقش مهمی در انتخاب درمان مناسب ایفا میکند:
رتینوئیدها (Retinoids)
رتینوئیدهای موضعی مانند Retin-A یا Tazorac (تازاروتن) با افزایش سرعت گردش سلولی، پوست را بهسرعت لایهبرداری کرده و باعث تولید سلولهای جدید میشوند.⁶ این فرآیند به پاکسازی منافذ، کاهش خطوط ریز و بهبود چینوچروک کمک میکند و در محصولات ضدپیری بهطور گستردهای بهکار میرود.⁷
Retin-A و Retin-A Micro
هر دو داروی یادشده، نامهای تجاری برای ترتینوئین هستند. تفاوت اصلی آنها در نحوه انتقال دارو به پوست است؛ Retin-A Micro دارو را بهآرامی و در طول زمان آزاد میکند، بنابراین تحریکپذیری کمتری نسبت به Retin-A دارد.
رتینول (Retinol)
رتینول یک رتینوئید موضعی بدون نسخه است که از ویتامین A مشتق شده است. این ترکیب به کاهش خطوط ریز و روشنتر شدن پوست کمک میکند، اما نسبت به ترتینوئین کندتر اثر میکند و به لایههای عمقی پوست نفوذ نمیکند.⁸
ایزوترتینوئین (Isotretinoin)
ایزوترتینوئین دارویی خوراکی برای درمان آکنه شدید التهابی است. با وجود تشابه اسمی، ایزوترتینوئین و ترتینوئین دو داروی کاملاً متفاوت هستند و نمیتوان آنها را بهجای یکدیگر استفاده کرد.
چه زمانی باید با پزشک مشورت کرد؟
اگر در مورد نوع تشخیص پوستی یا انتخاب بین محصولات مختلف پوستی مانند ترتینوئین، رتینول یا ایزوترتینوئین تردید دارید، حتماً با پزشک متخصص مشورت کنید.
انتخاب صحیح دارو و نحوه مصرف آن بر اساس نوع پوست، شدت بیماری و اهداف درمانی، تأثیر قابلتوجهی در اثربخشی و کاهش عوارض جانبی خواهد داشت.
آردایت برای اطمینان از صحت محتوای خود، که در سیاست ویراستاری ما ذکر شده است، از دستورالعملهای سختگیرانهای در زمینه منبعیابی پیروی میکند . ما فقط از منابع معتبر، از جمله مطالعات بررسیشده توسط همتایان، متخصصان پزشکی دارای مجوز، بیماران با تجربه عملی و اطلاعات از مؤسسات برتر، استفاده میکنیم.
- MedlinePlus. Tretinoin Topical.
- Ortho-McNeil Pharmaceutical, Inc. RETIN-A® (tretinoin).
- Zasada M, Budzisz E. Retinoids: active molecules influencing skin structure formation in cosmetic and dermatological treatments. Postepy Dermatol Alergol. 2019 Aug;36(4):392-397. doi:10.5114/ada.2019.87443
- Kaiser Permanente. Tretinoin (Retin-A).
- Kaiser Permanente. Ziana 1.2 %-0.025 % topical gel.
- Zaenglein AL, Pathy AL, Schlosser BJ, et al. Guidelines of care for the management of acne vulgaris. J Am Acad Dermatol. 2016;74(5):945-73.e33. doi:10.1016/j.jaad.2015.12.037
- Milosheska D, Roškar R. Use of Retinoids in Topical Antiaging Treatments: A Focused Review of Clinical Evidence for Conventional and Nanoformulations. Adv Ther. 2022 Dec;39(12):5351-5375. doi:10.1007/s12325-022-02319-7
- Kong R, Cui Y, Fisher GJ, et al. A comparative study of the effects of retinol and retinoic acid on histological, molecular, and clinical properties of human skin. J Cosmet Dermatol. 2016;15(1):49-57. doi:10.1111/jocd.12193
- https://www.verywellhealth.com/what-is-the-difference-between-retin-a-and-tretinoin-15653
Additional Reading
- Nohynek GJ. Commentary on the Safety of Topical Vitamin A in Cosmetics. Regululatory Toxicology and Pharmacology. 2017 Oct;89:302-304. doi:10.1016/j.yrtph.2017.08.002
- Watson KD, Miest RY, Tollefson MM. Isotretinoin for Acne and Rosacea. Seminars in Cutaneous Medicine and Surgery. 2016 Jun;35(2):79-86. doi:10.12788/j.sder.2016.023
