امروزه حجم زیادی از اطلاعات پزشکی در دسترس ما بهصورت آنلاین وجود دارد. اما این دسترسی آسان همراه با خطری جدی است: بسیاری از ادعاهای سلامتی که در شبکههای اجتماعی پخش میشوند صحیح نیستند، و مملو از اطلاعات نادرست (اطلاعات غلط) و اطلاعات گمراهکننده (اطلاعاتی که بهعمد فریبدهنده هستند) هستند. تحقیقات نشان میدهد که اطلاعات غلط سریعتر از حقیقت در فضای مجازی پخش میشوند. وقتی پای سرطان به میان میآید، این اطلاعات میتوانند هزینهبر، آسیبزننده و حتی مرگبار باشند.
افزایش اطلاعات غلط و گمراهکننده درباره سرطان در شبکههای اجتماعی
«در شبکههای اجتماعی صداهای زیادی وجود دارد و سخت است که بدانیم به چه کسی باید اعتماد کنیم»، میگوید دکتر النورا تپلینسکی، رئیس بخش انکولوژی پستان و زنان در مرکز جامع درمان سرطان ولی-مانت ساینای در نیوجرسی و استادیار بالینی پزشکی در دانشکده پزشکی آیکان در نیویورک. او توضیح میدهد که پلتفرمهای اجتماعی معمولاً حسابهایی را تقویت میکنند که دنبالکننده و تعامل بیشتری دارند، درحالیکه پزشکان معمولاً دنبالکنندههای زیادی ندارند. این موضوع باعث میشود صدای افراد تأثیرگذار (اینفلوئنسرها) بلندتر از پزشکان شنیده شود، حتی اگر اطلاعات نادرست منتشر کنند.
عامل دیگر این است که اطلاعات آنلاین معمولاً نظارت نمیشوند و حتی بررسی صحت هم نمیشوند، میگوید دکتر رابین راث، رادیولوژیست پستان در نیوجرسی که صفحه آموزشی @theboobiedocs را برای ارتقای آگاهی درباره سلامت پستان اداره میکند.
او اضافه میکند که نارضایتی افراد از سیستم سلامت هم ممکن است در این ماجرا نقش داشته باشد. «اگر احساس کنید پزشکتان وقت کافی برای شما نمیگذارد یا به نگرانیهای شما گوش نمیدهد، و در اینترنت کسی را ببینید که بهظاهر راهحلی برای مشکلاتتان دارد، طبیعی است که جذب شوید.»
افزون بر این، افرادی که اطلاعات غلط سرطان را منتشر میکنند، یک جامعه آسیبپذیر را هدف قرار میدهند: کسانی که سرطان دارند یا داشتهاند، در معرض خطر ابتلا هستند، یا از ابتلا به سرطان میترسند. این افراد بهدنبال کمک و پاسخ هستند و به همین دلیل راحتتر قربانی ادعاهای نادرست میشوند.
«این یک طوفان کامل است»، تپلینسکی میگوید.
iStock
درمانهای جایگزین سرطان در برابر درمانهای مکمل (کلنگر): تفاوت در چیست؟
یکی از عوامل ایجاد سردرگمی این است که این دو اصطلاح اغلب بهجای هم استفاده میشوند، درحالیکه معانی متفاوتی دارند.
- درمانهای مکمل یا یکپارچه (Holistic): مداخلاتی هستند که همراه با درمانهای استاندارد سرطان مثل شیمیدرمانی، پرتودرمانی و جراحی استفاده میشوند. این درمانها سرطان را درمان نمیکنند، اما میتوانند علائم سرطان و عوارض درمان را کاهش دهند و کیفیت زندگی بیمار را بهبود بخشند. نمونهها شامل طب سوزنی، یوگا، تصویرسازی ذهنی هدایتشده و ماساژ هستند.
- درمانهای جایگزین: به درمانهای اثباتنشده یا ردشدهای گفته میشود که بهجای درمانهای استاندارد پزشکی استفاده میشوند تا سرطان را درمان یا از آن پیشگیری کنند. مثالها شامل رژیمهای خاص، برخی مکملها و گیاهان دارویی، و دوزهای بالای ویتامینها هستند.
خطر اصلی این درمانها چندوجهی است:
- شواهد علمی کافی برای کارایی آنها وجود ندارد یا در کارآزماییهای بالینی بیاثر بودهاند.
- بیماران ممکن است درمانهای مبتنی بر شواهد را کنار بگذارند و مسیر جایگزین را دنبال کنند که میتواند آسیبزا یا حتی مرگبار باشد.
۳ افسانه رایج سرطان که رد شدهاند
1. افسانه: ماموگرافی شما را در معرض میزان خطرناکی از پرتو قرار میدهد
ماموگرافی فقط از مقدار بسیار کمی پرتو استفاده میکند، تقریباً معادل هفت هفته قرار گرفتن در معرض «پرتوهای زمینهای» که بهطور طبیعی از خورشید، ستارگان و زمین وجود دارد. «میزان پرتو در ماموگرافی فوقالعاده ایمن است»، دکتر راث میگوید. «شما بیش از یک یا دو بار در سال ماموگرافی انجام نمیدهید و فواید آن بسیار بیشتر از هرگونه خطر احتمالی است.»
ماموگرافی میتواند حضور احتمالی سرطان را سه سال قبل از بروز علائم یا قابللمس شدن در معاینه پستان تشخیص دهد. تشخیص زودهنگام امکان درمانهای بیشتر و کمتهاجمیتر را فراهم میکند.
نرخ بقا نیز به مرحله سرطان بستگی دارد: در مراحل اولیه، نرخ بقای پنجساله بیش از ۹۹٪ است، اما در مراحل پیشرفته که سرطان به بخشهای دور بدن گسترش مییابد، این عدد به ۳۲٪ کاهش مییابد.
2. افسانه: مکملها، دتوکسها و روزه میتوانند سرطان را درمان یا پیشگیری کنند
هیچ چیزی نمیتواند تضمین کند که سرطان رخ ندهد یا عود نکند. هیچ شواهد معتبری وجود ندارد که نشان دهد مکملها، دتوکسها یا روزهداری مزایایی در درمان سرطان دارند.
علاوهبر بیفایده بودن، این روشها میتوانند مضر باشند. مکملها همانند داروهای نسخهای نظارت نمیشوند، بنابراین ممکن است ترکیبات درجشده روی برچسب دقیق نباشند. برخی مکملها حتی ترکیبات خود را افشا نمیکنند. این موضوع میتواند به تداخلات دارویی خطرناک یا آسیبهایی مثل آسیب کبدی منجر شود.
روزهداری و پاکسازیها هم میتوانند باعث سوءتغذیه شوند و بیماران سرطانی را از انرژی و مواد مغذی لازم برای تحمل درمان محروم کنند. این وضعیت میتواند کاشکسی سرطان (از دست دادن شدید عضله و چربی) را بدتر کند، سیستم ایمنی را تضعیف کند و پیشآگهی را وخیمتر سازد.
نتیجهگیری: پیش از مصرف هر مکمل یا تغییر رژیم غذایی در طول یا پس از درمان سرطان، حتماً با انکولوژیست خود مشورت کنید.
3. افسانه: تفکر مثبت میتواند تومورها را کوچک کند
«بدن ما متأسفانه بهتنهایی قادر به از بین بردن سرطان نیست. به همین دلیل داروهایی وجود دارد که به بدن کمک میکنند سرطان را از بین ببرد»، تپلینسکی میگوید.
باور به اینکه تفکر مثبت میتواند سرطان را درمان کند خطرناک است، زیرا ممکن است افراد درمانهای پزشکی را کنار بگذارند. البته نگرش مثبت میتواند به بهبود روحیه و کنار آمدن با عوارض جانبی کمک کند، اما هیچ داده علمی وجود ندارد که نشان دهد باعث کوچک شدن تومور میشود.
چطور در برابر اطلاعات غلط و گمراهکننده آنلاین درباره سلامت از خود محافظت کنیم
اعتبار منبع را بررسی کنید
- نام فرد را جستوجو کنید و ببینید آیا به یک بیمارستان معتبر متصل است یا خیر.
- مطمئن شوید در رشته مرتبط با سرطان بورد تخصصی دارد.
- مراقب باشید چون کلاهبرداران ممکن است وانمود کنند پزشک معتبر هستند، بهویژه با کمک هوش مصنوعی.
منافع مالی را بررسی کنید
- ببینید فرد از فروش مکملها، دتوکسها یا برنامههای غیرمجاز سرطان سود میبرد یا خیر.
- وجود انگیزه مالی یک علامت هشدار جدی است.
بهدنبال شواهد باشید
- ادعاهای آنلاین باید با مطالعات علمی معتبر پشتیبانی شوند.
- مراقب باشید، چون برخی مطالعات ممکن است فقط روی حیوانات یا تعداد بسیار کمی از افراد انجام شده باشند.
- لینک مطالعه را به انکولوژیست خود بدهید تا بررسی کند آیا به شرایط شما مرتبط است یا نه.
با تیم پزشکی خود مشورت کنید
- هر اطلاعاتی که درباره مکملها، دتوکسها، غربالگری یا دیگر روشهای سرطان میبینید، باید ابتدا با پزشک خود مطرح کنید.
- آنها میتوانند حقیقت را از افسانه جدا کنند و بهترین مسیر مبتنی بر شواهد را برای شما مشخص کنند.
دکتر راث جمعبندی میکند: «بیرون آنجا باید خیلی مراقب باشید.»
نتیجهگیری
- اطلاعات نادرست و گمراهکننده سلامت در فضای آنلاین فراوان است.
- افسانههای مربوط به درمان جایگزین سرطان معمولاً هیچ پشتوانه علمی ندارند و میتوانند خطرناک باشند.
- برای ارزیابی اطلاعات، اعتبار منبع، منافع مالی و شواهد علمی را بررسی کنید.
- پیش از امتحان هر روش جدید در طول یا پس از درمان سرطان، همیشه با انکولوژیست خود مشورت کنید.
آردایت برای اطمینان از صحت محتوای خود، که در سیاست ویراستاری ما ذکر شده است، از دستورالعملهای سختگیرانهای در زمینه منبعیابی پیروی میکند . ما فقط از منابع معتبر، از جمله مطالعات بررسیشده توسط همتایان، متخصصان پزشکی دارای مجوز، بیماران با تجربه عملی و اطلاعات از مؤسسات برتر، استفاده میکنیم.
- Using Psychology to Understand and Fight Health Misinformation. American Psychological Association. March 2024.
- Misinformation and Disinformation. American Psychological Association.
- Vosoughi S et al. The Spread of True and False News Online. Science. March 9, 2018.
- Understanding Integrative (Holistic) Medicine. American Cancer Society. July 11, 2025.
- Alternative Cancer Treatments: The Science vs. The Hype. Memorial Sloan Kettering Cancer Center. February 19, 2025.
- Background Radiation. U.S. Nuclear Regulatory Commission. March 9, 2021.
- Screening for Breast Cancer. U.S. Centers for Disease Control and Prevention. September 16, 2024.
- Facts About Mammograms. U.S. Centers for Disease Control and Prevention. October 25, 2024.
- Survival Rates for Breast Cancer. American Cancer Society. January 16, 2025.
- Popular Diets, Supplements, and Cancer. National Cancer Institute. October 30, 2024.
- Vitamins, Diet Supplements and Cancer. Cancer Research UK. April 22, 2022.
- Liver Damage Caused by Supplements Is Becoming More Common. Weill Cornell Medicine. June 25, 2025.
- Fatima G et al. Fasting as Cancer Treatment: Myth or Breakthrough in Oncology. Cureus. March 29, 2025.
- Cancer Cachexia. Cleveland Clinic. January 30, 2024.
- Effect of Attitudes and Feelings on Cancer. American Cancer Society. March 28, 2023.
- What Does Board Certification Mean? American Board of Physician Specialties.
- Cosmetic vs. Plastic Surgery. American Board of Facial Cosmetic Surgery.
- https://www.everydayhealth.com/cancer/alternative-cancer-treatments-debunking-the-myths/
گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی
تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشنضمیر بازبینی علمی میشوند.
اگر از رژیمهای تکراری نتیجه نگرفتهاید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانهدار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیامرسانها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
