سرطان پوست در جای زخم: آنچه باید بدانید

سرطان پوست ممکن است در هر ناحیه‌ای از بدن رخ دهد، اما مناطقی که در گذشته دچار سوختگی یا زخم‌های شدید شده‌اند، در معرض خطر بیشتری قرار دارند. استفاده از کرم ضدآفتاب و در صورت امکان، پرهیز از قرار گرفتن در معرض اشعه فرابنفش (UV)، می‌تواند خطر ابتلا به سرطان پوست در ناحیه زخم را کاهش دهد.

سرطان پوست در ناحیه زخم ممکن است به‌صورت ناحیه‌ای صاف، سفید، زرد یا مومی‌شکل ظاهر شود که شباهت زیادی به خود زخم دارد. همچنین ممکن است به‌صورت زخمی جدید در داخل بافت زخمی شده پدیدار شود که قبلاً وجود نداشته است؛ به همین دلیل، اگر فردی هرگونه تغییری در پوست روی زخم یا اطراف آن مشاهده کند، باید با پزشک مشورت کرده یا به متخصص پوست مراجعه کند.

سرطان پوست در جای زخم: آنچه باید بدانید — Liliya Krueger/Getty Images

سرطان پوست در محل زخم

زخم‌های شدید پوستی مانند سوختگی‌ها می‌توانند به‌طور چشمگیری خطر ابتلا به سرطان پوست را افزایش دهند. پوست آسیب‌دیده یا بافت زخم‌شده‌ای که پس از صدمه ایجاد می‌شود، می‌تواند محیط مساعدی برای رشد سلول‌های بدخیم ایجاد کند.

یکی از رایج‌ترین انواع سرطان پوست که با سوختگی‌ها مرتبط است، «کارسینوم سلول سنگفرشی» یا SCC است. این نوع سرطان معمولاً سال‌ها پس از سوختگی اولیه بروز می‌کند و اغلب با تغییرات ظاهری در بافت زخم‌شده همراه است. در برخی موارد نادر، نوعی سرطان پوست به نام «زخم مارژولین» نیز ممکن است در جای زخم‌های سوختگی پدید آید، که درواقع نوعی پیشرفته‌تر از SCC به‌شمار می‌رود.

🍏

اگر به دنبال رژیم متناسب با شرایط خودتان هستید...

اطلاعات این مقاله جنبه آموزشی دارد؛ اما برنامه غذایی هر فرد بهتر است متناسب با شرایط، هدف و نیازهای خودش تنظیم شود.

آشنایی با رژیم تخصصی دکتر روشن‌ضمیر ←

فاصله زمانی میان آسیب اولیه و بروز سرطان پوستی در افراد مختلف متفاوت است، اما به‌طور میانگین حدود ۸ سال گزارش شده است. اگرچه انواع دیگری از آسیب‌های پوستی نیز می‌توانند منجر به سرطان شوند، اما سوختگی با شعله مستقیم به‌طور ویژه‌ای با افزایش خطر ابتلا به سرطان پوست در ارتباط است.

سرطان پوست چیست؟

سرطان پوست زمانی رخ می‌دهد که سلول‌های پوستی غیرطبیعی شروع به رشد سریع و کنترل‌نشده می‌کنند و تومورهای بدخیم ایجاد می‌شود. علت اصلی این فرآیند معمولاً آسیب ناشی از اشعه ماوراءبنفش خورشید است که باعث جهش در DNA سلول‌های پوستی می‌شود. نوع سرطان پوست بستگی به نوع سلول پوستی درگیر دارد که در ادامه به آن‌ها اشاره می‌شود:

ملانوما: شدیدترین نوع سرطان پوست که در سلول‌های تولیدکننده رنگدانه به‌نام ملانوسیت‌ها ایجاد می‌شود. این نوع معمولاً به‌صورت لکه تیره جدید یا تغییری در خال‌های موجود ظاهر می‌شود. تشخیص زودهنگام و درمان سریع، کلید موفقیت در کنترل این سرطان کشنده است.
کارسینوم سلول بازال (BCC): این سرطان در لایه‌های پایینی اپیدرم رخ می‌دهد و در صورت تشخیص زودهنگام، معمولاً به‌راحتی درمان‌پذیر است.
کارسینوم سلول سنگفرشی (SCC): این نوع سرطان در سلول‌های سطحی پوست ایجاد می‌شود و مشابه BCC، تشخیص سریع نقش مهمی در اثربخشی درمان دارد.

درک ساختار سلول‌های پوست و چگونگی تخریب آن‌ها در اثر اشعه UV می‌تواند به درک بهتر از نحوه شکل‌گیری هر نوع سرطان پوست کمک کند.

علائم قابل توجه

سرطان پوست اغلب با تغییرات قابل مشاهده در پوست همراه است. ایجاد توده‌های جدید، زخم‌هایی که بهبود نمی‌یابند، یا تغییر در خال‌های موجود از جمله علائمی هستند که ممکن است نشان‌دهنده سرطان پوست باشند. برای تشخیص زودهنگام ملانوما، پیروی از قانون ABCDE اهمیت زیادی دارد:

A (Asymmetrical): شکل نامتقارن با نیمه‌هایی که با هم تفاوت دارند.
B (Border): لبه‌های نامنظم یا دندانه‌دار.
C (Color): رنگ ناهمگون یا چندرنگی.
D (Diameter): اندازه‌ای بزرگ‌تر از نخود فرنگی.
E (Evolving): تغییرات در چند هفته یا ماه گذشته.

افراد باید در صورت مشاهده هرگونه تغییر پوستی، به‌ویژه اگر این تغییرات مطابق با معیارهای ABCDE باشد، فوراً با پزشک مشورت کنند.

سرطان‌های BCC و SCC معمولاً در نواحی از پوست ایجاد می‌شوند که بیشتر در معرض نور خورشید هستند، مانند صورت، گردن، پوست سر، شانه‌ها، بازوها، پشت دست‌ها و ساق پا در افراد با پوست روشن. با این حال، در افراد دارای پوست تیره، این نوع سرطان‌ها ممکن است در نواحی با تماس کمتر با نور خورشید بروز کنند، مانند ساق پا، تنه، اندام تناسلی یا روی زخم‌ها.

علائم احتمالی SCC عبارت‌اند از:

تغییر رنگ در ناحیه درگیر
ظاهر پوسته‌پوسته
حساسیت به لمس
زخم سخت با پوسته ضخیم
ناحیه برجسته‌شده در پوست
خونریزی گهگاه

BCC نیز ممکن است به‌صورت‌های زیر ظاهر شود:

نمای مومی‌شکل
لکه‌ای کمرنگ که بهبود نمی‌یابد و شبیه به زخم است
ضایعه‌ای صاف و سفیدمرواریدی در پوست روشن، یا توده‌ای قهوه‌ای‌مرواریدی یا سیاه در پوست تیره
فرو رفتگی در مرکز یا توده‌ای سفت و قرمز
لکه‌ای صاف و پوسته‌دار

چه زمانی باید با پزشک تماس گرفت؟

لازم است افراد نسبت به تغییرات ظاهری در جای زخم‌های قدیمی، به‌ویژه آن‌هایی که ناشی از سوختگی شدید هستند، هوشیار باشند. در صورت مشاهده هرگونه توده غیرمعمول، زخم جدید یا تغییر رنگ پوست در اطراف زخم، باید بلافاصله به پزشک مراجعه شود.

تشخیص زودهنگام و آغاز درمان سریع می‌تواند به‌شدت چشم‌انداز بیمار را بهبود بخشد و از گسترش سرطان به سایر نواحی بدن جلوگیری کند.

علل سرطان پوست در جای زخم

در بیشتر موارد، قرار گرفتن در معرض منابع اشعه فرابنفش (UV) مانند نور خورشید، دستگاه‌های سولاریوم یا لامپ‌های UV، مهم‌ترین عامل ایجاد سرطان‌های پوستی محسوب می‌شود. اشعه‌های UV با آسیب رساندن به سلول‌های پوست، می‌توانند باعث آفتاب‌سوختگی‌های کوتاه‌مدت و اثرات بلندمدتی مانند تغییر در بافت پوست، پیری زودرس و در نهایت جهش سلولی منجر به سرطان شوند.

عوامل خطر

هر فردی ممکن است به سرطان پوست مبتلا شود، اما بافت‌های زخمی نسبت به پوست سالم، استعداد بیشتری برای ابتلا دارند. سایر عواملی که می‌توانند خطر سرطان پوست را افزایش دهند، عبارت‌اند از:

افزایش سن
قرار گرفتن مکرر در معرض نور خورشید بدون استفاده از ضدآفتاب
سابقه سوختگی یا آفتاب‌سوختگی
پوست روشن
داشتن موهای بلوند یا قرمز طبیعی
سابقه استفاده از سولاریوم
سابقه خانوادگی یا شخصی سرطان پوست
داشتن چشم‌های آبی یا سبز

این عوامل با افزایش احتمال تخریب DNA سلول‌های پوستی توسط نور UV، روند تشکیل سلول‌های غیرطبیعی را تسهیل می‌کنند.

پیشگیری

برخی از عوامل خطر مانند رنگ پوست یا سابقه خانوادگی را نمی‌توان تغییر داد. با این حال، اقداماتی وجود دارد که می‌تواند به پیشگیری از سرطان پوست، به‌ویژه در نواحی دارای جای زخم کمک کند. مهم‌ترین راه‌های پیشگیری عبارت‌اند از:

استفاده روزانه از کرم ضدآفتاب: افراد باید به‌طور منظم از ضدآفتاب‌هایی با طیف وسیع و SPF ۳۰ یا بالاتر استفاده کنند، حتی در روزهای ابری یا زمانی که در داخل خودرو هستند. اشعه UVA از شیشه عبور می‌کند و می‌تواند پوست را تحت‌تأثیر قرار دهد.
پوشاندن پوست با لباس مناسب: استفاده از لباس‌هایی با آستین بلند، شلوارهای بلند، کلاه‌های لبه‌دار و عینک آفتابی با فیلتر UV می‌تواند پوست را از آسیب اشعه فرابنفش محافظت کند.
پرهیز از قرار گرفتن در معرض نور خورشید در ساعات اوج تابش: یعنی بین ساعت ۱۰ صبح تا ۴ عصر که شدت تابش UV در بیشترین حد خود قرار دارد.
اجتناب از استفاده از سولاریوم یا دستگاه‌های برنزه‌کننده مصنوعی: این دستگاه‌ها اشعه UV زیادی ساطع می‌کنند که حتی می‌تواند از نور خورشید خطرناک‌تر باشد.
انجام معاینات منظم پوستی: هم به‌صورت خودآزمایی ماهانه و هم مراجعه به پزشک یا متخصص پوست به‌طور سالیانه یا بر اساس توصیه پزشک.

افرادی که در گذشته سوختگی‌های شدید یا زخم‌های مزمن داشته‌اند باید بیش از سایرین به این توصیه‌ها عمل کنند، زیرا در معرض خطر بالاتری قرار دارند.

تشخیص

پزشک برای تشخیص سرطان پوست ابتدا معاینه فیزیکی انجام می‌دهد و درباره علائم، سوابق پزشکی و نوع زخم اطلاعات جمع‌آوری می‌کند. اگر پزشک به ضایعه‌ای مشکوک شود، ممکن است بیوپسی یا نمونه‌برداری از پوست را انجام دهد. در این روش، پزشک نمونه‌ای کوچک از بافت مشکوک را برداشته و برای بررسی سلول‌های غیرطبیعی به آزمایشگاه پاتولوژی می‌فرستد.

در برخی موارد، ممکن است پزشک از روش‌های تصویربرداری مانند سونوگرافی، سی‌تی‌اسکن یا MRI برای بررسی گسترش سرطان به بافت‌های عمقی‌تر یا غدد لنفاوی اطراف استفاده کند.

درمان

نوع درمان به نوع سرطان پوست، محل ضایعه، اندازه تومور، میزان گسترش و سلامت عمومی بیمار بستگی دارد. در ادامه رایج‌ترین گزینه‌های درمانی توضیح داده می‌شود:

جراحی: روش اصلی برای درمان بیشتر انواع سرطان پوست است. پزشک سلول‌های سرطانی و بخش کوچکی از بافت سالم اطراف را برمی‌دارد. در برخی موارد، برای برداشتن دقیق سلول‌های سرطانی، ممکن است از تکنیکی به‌نام جراحی میکروگرافیک Mohs استفاده شود که طی آن سلول‌ها به‌صورت لایه‌به‌لایه بررسی می‌شوند.
پرتودرمانی (رادیوتراپی): در صورتی که جراحی ممکن نباشد یا برای اطمینان از نابودی کامل سلول‌های سرطانی، پزشک ممکن است پرتوهای یونیزان را به ناحیه مورد نظر هدایت کند.
شیمی‌درمانی موضعی: گاهی از کرم‌ها یا ژل‌های حاوی داروهای ضدسرطان مانند فلوئورواوراسیل (5-FU) یا ایمی‌کیمود برای درمان سرطان‌های سطحی استفاده می‌شود.
داروهای سیستمیک یا ایمنی‌درمانی: در موارد پیشرفته‌تر یا متاستاتیک، ممکن است نیاز به داروهای خوراکی یا تزریقی باشد که سیستم ایمنی را برای مبارزه با سلول‌های سرطانی تحریک می‌کنند یا رشد آن‌ها را مهار می‌کنند.

درمان باید توسط تیم پزشکی با در نظر گرفتن ویژگی‌های فردی بیمار برنامه‌ریزی شود. گاهی ترکیبی از روش‌های فوق نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد.

چشم‌انداز (پیش‌آگهی)

چشم‌انداز افرادی که به سرطان پوست مبتلا هستند، بسیار به زمان تشخیص و شروع درمان بستگی دارد. اگر سرطان در مراحل اولیه شناسایی شود، میزان بقا و درمان موفقیت‌آمیز بسیار بالا است. برای مثال، بیش از ۹۵٪ موارد BCC و SCC در صورت درمان زودهنگام به‌طور کامل درمان می‌شوند.

با این حال، اگر سرطان دیر تشخیص داده شود و به بافت‌های عمیق‌تر یا سایر اندام‌ها گسترش یابد، درمان دشوارتر شده و احتمال عود یا متاستاز افزایش می‌یابد.

در مورد زخم‌های قدیمی یا سوختگی‌های مزمن، بسیار مهم است که بیماران هرگونه تغییر ظاهری را جدی گرفته و معاینات منظم انجام دهند تا در صورت بروز سرطان، در سریع‌ترین زمان ممکن درمان آغاز شود.

جمع‌بندی

سرطان پوست می‌تواند در هر بخشی از پوست، از جمله در ناحیه‌ای که زخم قدیمی یا سوختگی وجود داشته است، ایجاد شود. این نوع سرطان گاهی ممکن است سال‌ها پس از آسیب اولیه ظاهر شود و معمولاً به شکل تغییراتی در پوست، زخم‌های جدید یا توده‌های غیرمعمول بروز می‌کند.

افراد باید نسبت به هرگونه تغییر در پوست زخم‌شده هوشیار باشند و در صورت بروز علائم مشکوک، با پزشک مشورت کنند. استفاده منظم از ضدآفتاب، پوشش مناسب، پرهیز از تابش مستقیم خورشید و معاینات منظم پوست از مهم‌ترین اقدامات پیشگیرانه هستند.

تشخیص زودهنگام، کلید اصلی در موفقیت درمان سرطان پوست و جلوگیری از گسترش آن است.

منبع

واحد محتوای علمی rdiet.ir

گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی

تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشن‌ضمیر بازبینی علمی می‌شوند.

اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.

جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید

09304881654

برای دریافت آموزش‌های روزانه عضو کانال بله شوید: