شستوشوی پلک روشی برای پاکسازی مواد اضافی از پلکها به منظور درمان بلفاریت است. این روش ساده و ارزانقیمت در خانه قابل انجام است و به تمیز نگه داشتن مژهها و کاهش علائمی مانند خارش و التهاب کمک میکند. بلفاریت اغلب به دلیل تجمع بیش از حد باکتریها در پلکها یا گرفتگی غدد چربی پلک ایجاد میشود[1].
این بیماری میتواند باعث تحریک و التهاب پلکها شود که با شستوشوی منظم قابل کنترل است. شستوشوی پلک به حذف باکتریها و چربیهای اضافی کمک کرده و از تشدید علائم جلوگیری میکند. این روش بهویژه برای افرادی که بهطور مکرر دچار بلفاریت میشوند، مفید است.

انواع بلفاریت
بلفاریت به دو نوع اصلی تقسیم میشود که ممکن است بهصورت جداگانه یا ترکیبی رخ دهند[1]:
- بیماری حاشیه قدامی پلک (ALMD): این نوع به دلیل عفونت سطحی ناشی از میکروارگانیسمها ایجاد میشود و باعث پوستهپوسته شدن پایه مژهها میگردد. این حالت معمولاً با تجمع باکتریها مرتبط است.
- بیماری حاشیه خلفی پلک (PLMD): این نوع به دلیل عملکرد نامناسب غدد چربی پلک و تولید اشک غیرطبیعی و چرب ایجاد میشود. این مشکل میتواند به خشکی چشم و تحریک منجر شود.
بلفاریت اغلب با بیماریهایی مانند شوره سر، روزاسه، پوست چرب و آلرژیهای چشمی مرتبط است[2]. این بیماری معمولاً بهطور کامل درمان نمیشود، اما با رعایت بهداشت روزانه پلک قابل مدیریت است.
شستوشوی خانگی پلک
وسایل مورد نیاز
برای تهیه محلول شستوشوی خانگی پلک، به موارد زیر نیاز دارید:
- پارچه تمیز یا گوشپاککن (Q-tip) پزشکی
- آب گرم
- شامپو بچه
گوشپاککنهای پزشکی به دلیل استریل بودن و بافت محکمتر، از باقی ماندن ذرات پنبه در چشم جلوگیری میکنند. این موضوع برای جلوگیری از تحریک بیشتر چشم اهمیت دارد.
مراحل انجام
- شامپو بچه را با آب گرم به نسبت یک به یک مخلوط کنید تا محلول شستوشوی پلک آماده شود[3]. این محلول ملایم است و برای پوست حساس اطراف چشم مناسب است.
- دستهای خود را با آب و صابون کاملاً بشویید. این کار از انتقال باکتری به چشم جلوگیری میکند.
- یک پارچه تمیز را در آب گرم خیس کنید. پارچه باید مرطوب باشد، اما نچکد.
- مقدار کمی از محلول شامپو بچه رقیقشده را روی پارچه یا گوشپاککن بمالید. این محلول باید بهاندازه کافی ملایم باشد تا باعث تحریک نشود.
- یک چشم را ببندید و بهآرامی پایه مژهها را به مدت یک دقیقه با پارچه یا گوشپاککن ماساژ دهید. این کار به حذف چربی و پوستههای اضافی کمک میکند.
- پلک خود را با آب خنک و تمیز بهطور کامل شستوشو دهید. این مرحله از باقی ماندن محلول روی پلک جلوگیری میکند.
- برای چشم دیگر، از پارچه و گوشپاککن تمیز استفاده کنید[1]. این کار از انتقال میکروب بین چشمها جلوگیری میکند.
نکات مفید
- پزشک ممکن است توصیه کند روزانه دو یا سه بار از شستوشوی پلک استفاده کنید تا علائم کاهش یابد[4]. این روش بهویژه در مراحل اولیه درمان مؤثر است.
- برخی متخصصان ممکن است به جای شامپو بچه، استفاده از یک پاککننده بدون نسخه دیگر را پیشنهاد کنند. این پاککنندهها ممکن است برای نوع خاصی از بلفاریت مناسبتر باشند.
- همیشه برای هر چشم از پارچه تمیز استفاده کنید. این کار خطر گسترش باکتری یا میکروب را کاهش میدهد.
- اگر بلفاریت مکرر دارید، شستوشوی پلک میتواند بخشی از روتین روزانه بهداشت پلک شما شود. این کار به پیشگیری از عود بیماری کمک میکند.
شستوشوهای بدون نسخه پلک
شستوشوهای بدون نسخه حاوی موادی هستند که علل اصلی بلفاریت را هدف قرار میدهند. این محصولات بهصورت محلولهای پاککننده یا دستمالهای مخصوص پلک عرضه میشوند. انتخاب محصول مناسب به علت بلفاریت بستگی دارد، بنابراین بهتر است با پزشک خود مشورت کنید. این محصولات در داروخانهها یا فروشگاههای آنلاین بهراحتی در دسترس هستند.
روغن درخت چای برای بلفاریت
برخی مطالعات نشان دادهاند که روغن درخت چای به دلیل خواص ضدمیکروبی و ضدالتهابی میتواند به درمان بلفاریت کمک کند[5]. با این حال، روغن خالص درخت چای میتواند برای پوست و چشمها تحریککننده باشد و باید با احتیاط استفاده شود. ماده فعال روغن درخت چای (۴-ترپینئول) در محصولاتی مانند پاککنندههای کلایرادکس (Cliradex) بهصورت ایمن در دسترس است[6].
سایر درمانهای خانگی
برای مدیریت بلفاریت، رعایت بهداشت منظم پلک ضروری است[7]. علاوه بر شستوشوی پلک، روتین روزانه میتواند شامل موارد زیر باشد[8]:
- کمپرس گرم: یک پارچه تمیز و گرم را به مدت سه تا پنج دقیقه روی پلک بسته قرار دهید. این کار به نرم شدن چربیهای مسدود شده در غدد پلک کمک میکند.
- ماساژ پلک: پس از استفاده از کمپرس گرم، پلکهای بالا و پایین را بهآرامی به مدت ۳۰ ثانیه ماساژ دهید. این کار به خروج چربی از غدد پلک کمک میکند.
زمان مراجعه به پزشک
اگر علائم بلفاریت بهبود نیابد یا بهطور مکرر عود کند، باید با پزشک مشورت کنید. پزشک ممکن است درمانهای زیر را توصیه کند[1]:
- قطرههای استروئیدی: این قطرهها برای کاهش تورم و التهاب استفاده میشوند. آنها میتوانند به تسکین سریع علائم کمک کنند.
- آنتیبیوتیکها: در صورت وجود عفونت باکتریایی، آنتیبیوتیک تجویز میشود. این درمان به کنترل رشد بیش از حد باکتریها کمک میکند.
- درمان بیماریهای زمینهای: مشکلاتی مانند شوره سر یا روزاسه که با بلفاریت مرتبط هستند، باید درمان شوند. این کار از عود بیماری جلوگیری میکند.
نکات کلیدی
تهیه محلول شستوشوی پلک با شامپو بچه و آب گرم روشی ساده و مؤثر برای مدیریت بلفاریت است. استفاده از پارچه تمیز یا گوشپاککن برای مالیدن محلول به پایه مژهها به تسکین علائم کمک میکند. اگر علائم ادامه یافت، مشورت با پزشک برای درمانهای پیشرفتهتر ضروری است.
آردایت برای اطمینان از صحت محتوای خود، که در سیاست ویراستاری ما ذکر شده است، از دستورالعملهای سختگیرانهای در زمینه منبعیابی پیروی میکند . ما فقط از منابع معتبر، از جمله مطالعات بررسیشده توسط همتایان، متخصصان پزشکی دارای مجوز، بیماران با تجربه عملی و اطلاعات از مؤسسات برتر، استفاده میکنیم.
- National Institutes of Health. Blepharitis.
- National Eye Institute. Blepharitis.
- Aryasit O, Uthairat Y, Singha P, Horatanaruang O. Efficacy of baby shampoo and commercial eyelid cleanser in patients with meibomian gland dysfunction. Medicine (Baltimore). 2020;99(19):e20155. doi:10.1097/MD.0000000000020155
- American Optometric Association. Blepharitis.
- Maher TN. The use of tea tree oil in treating blepharitis and meibomian gland dysfunction. Oman J Ophthalmol. 2018;11(1):11-15. doi:10.4103/ojo.OJO_205_2016
- American Academy of Ophthalmology. Tea tree oil for mites.
- Putnam CM. Diagnosis and management of blepharitis: An optometrist’s perspective. Clin Optom (Auckl). 2016;8:71-78.
- Soparker CNS, Patrinely JR. Benign Essential Blepharospasm Research Foundation (BEBRF). Blepharitis.
- https://www.verywellhealth.com/eyelid-scrub-3422064?__cf_chl_tk=lLDafoVJLSn4bJnzktRwybrkfODSJbbBezhdfQFsqdg-1760157743-1.0.1.1-rQpcfgcNWb43bKZrVlmsCEB9jBk.jjJ2bHghgpsoSa8
Additional Reading
- American Academy of Ophthalmology: EyeNet Magazine. Managing blepharitis: Tried-and-true and new approaches.
