محصولات تراریخته: مزایا و معایب، با پشتوانه شواهد

تعریف جی‌ام‌اوها (GMO)

جی‌ام‌او مخفف عبارت ارگانیسم‌های تغییر یافته ژنتیکی است و به هر موجودی گفته می‌شود که DNA آن با استفاده از فناوری مهندسی ژنتیک دستکاری شده باشد. این تغییرات ژنتیکی به منظور افزودن صفات خاصی به موجود انجام می‌شود که ممکن است در روش‌های سنتی اصلاح نژاد به راحتی یا در مدت زمان کوتاه امکان‌پذیر نباشد.

در صنعت غذا، محصولات کشاورزی GMO برای اهداف مختلفی اصلاح ژنتیکی شده‌اند تا صفاتی مانند رشد سریع‌تر، افزایش محتوای تغذیه‌ای، پایداری بهتر، مقاومت در برابر آفات و آسان‌تر شدن فرآیند کشاورزی را به دست آورند. این فرآیندهای مهندسی ژنتیک با بهره‌گیری از تکنولوژی‌های علمی دقیق، این قابلیت را دارند که صفات دلخواه را در مدت کوتاهی در گیاهان ایجاد کنند، در حالی که روش‌های سنتی اصلاح نژادی ممکن است نسل‌ها طول بکشد و نتایج آن همیشه قابل پیش‌بینی نباشد.

مزایای محصولات GMO

محصولات GMO می‌توانند برای کشاورزان و مصرف‌کنندگان مزایای متعددی داشته باشند که از جمله آن‌ها می‌توان به کنترل بهتر آفات اشاره کرد. بسیاری از این محصولات ژن‌هایی دارند که آن‌ها را در برابر حشرات و آفات محافظت می‌کند؛ برای مثال، ژن Bt که از باکتری Bacillus thuringiensis استخراج شده است، پروتئینی تولید می‌کند که برای برخی آفات کشنده است و باعث کاهش نیاز به سموم دفع آفات می‌شود.

مطالعات علمی نشان داده‌اند که استفاده از تکنولوژی GMO باعث کاهش مصرف سموم شیمیایی به میزان 8.3 درصد در سطح جهان شده است، که این موضوع به کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای نیز کمک می‌کند. علاوه بر این، برخی از محصولات GMO برای تحمل شرایط استرس‌زا مانند خشکسالی اصلاح شده‌اند که موجب افزایش بازده و تولید محصول می‌شود. همچنین اصلاحات ژنتیکی می‌تواند ارزش غذایی محصولات را بالا ببرد، مانند برنج طلایی که سرشار از بتاکاروتن است و برای جلوگیری از کمبود ویتامین A طراحی شده است. به علاوه، طعم و ظاهر برخی محصولات با تغییرات ژنتیکی بهبود یافته است، مثلاً سیب‌های غیرقهوه‌ای که در اثر اکسیداسیون تغییر رنگ نمی‌دهند.

🍏

اگر به دنبال رژیم متناسب با شرایط خودتان هستید...

اطلاعات این مقاله جنبه آموزشی دارد؛ اما برنامه غذایی هر فرد بهتر است متناسب با شرایط، هدف و نیازهای خودش تنظیم شود.

آشنایی با رژیم تخصصی دکتر روشن‌ضمیر ←

معایب و نگرانی‌ها درباره غذاهای GMO

سازمان‌های معتبر مانند FDA، EPA و USDA تأکید دارند که محصولات GMO برای مصرف انسان و حیوانات ایمن هستند، اما نگرانی‌هایی درباره اثرات محیطی و سلامت انسان وجود دارد که هنوز به طور کامل رفع نشده‌اند. برخی از این نگرانی‌ها شامل احتمال ایجاد حساسیت‌های غذایی، تأثیر بر DNA انسان، و استفاده از علف‌کش‌ها است.

از جمله دغدغه‌های مطرح شده، احتمال ایجاد واکنش‌های آلرژیک است که به دلیل انتقال ژن‌های خارجی ممکن است اتفاق بیفتد، اما تحقیقات نشان داده‌اند که محصولات GMO به اندازه محصولات غیر GMO احتمال ایجاد حساسیت ندارند و آزمایش‌های دقیق برای جلوگیری از انتقال آلرژن‌ها انجام می‌شود. همچنین برخی نگرانی‌ها درباره ارتباط بین مصرف GMO و سرطان وجود دارد، اما انجمن سرطان آمریکا اعلام کرده که هیچ شواهدی دال بر افزایش یا کاهش خطر سرطان ناشی از مصرف GMO وجود ندارد و مصرف این محصولات DNA انسان را تغییر نمی‌دهد. با این حال، تحقیقات بلندمدت بیشتری در این زمینه نیاز است. در زمینه استفاده از علف‌کش‌ها، محصولات GMO معمولاً مقاوم به علف‌کش‌هایی مانند Roundup هستند، ولی این ماده و ترکیب فعال آن، گلیفوزیت، در برخی مطالعات حیوانی و آزمایشگاهی با افزایش خطر برخی بیماری‌ها، مانند لنفوم غیرهاجکین مرتبط شناخته شده است. همچنین نگرانی‌هایی درباره تأثیر گرده محصولات Bt بر زنبورهای عسل وجود دارد، اگرچه تاکنون شواهد محکمی برای تایید این موضوع ارائه نشده است.

نمونه‌هایی از غذاهای GMO

اگرچه مصرف محصولات GMO عموماً ایمن تلقی می‌شود، برخی افراد ترجیح می‌دهند از آن‌ها دوری کنند که این کار به دلیل گستردگی مواد اولیه GMO در بازار مواد غذایی دشوار است. در ایالات متحده، محصولات کشاورزی GMO شامل ذرت، سویا، کانولا، چغندرقند، یونجه، پنبه، سیب‌زمینی، پاپایا، آناناس صورتی، کدو تابستانی و چند نوع سیب است.

تا سال 2022، قانون USDA الزام کرده است که تولیدکنندگان مواد غذایی باید برچسب “غذای مهندسی زیستی” را روی بسته‌بندی کالاهای حاوی مواد GMO درج کنند. این برچسب ممکن است به صورت نماد USDA یا کد قابل اسکن روی بسته‌بندی باشد که مصرف‌کنندگان می‌توانند اطلاعات بیشتر را دریافت کنند. همچنین برخی محصولات دارای برچسب داوطلبانه “تأیید شده بدون GMO” هستند که نشان می‌دهد محصول هیچ ماده GMO ندارد.

تفاوت محصولات GMO با محصولات ارگانیک

قابل توجه است که هیچ محصولی که برچسب “صد درصد ارگانیک” داشته باشد، نمی‌تواند حاوی مواد GMO باشد، چرا که قانون ایالات متحده این موضوع را ممنوع کرده است. با این حال، محصولاتی که فقط با عنوان “ارگانیک” عرضه می‌شوند ممکن است شامل برخی مواد GMO باشند.

در اتحادیه اروپا، قوانین سخت‌گیرانه‌تری وجود دارد و هر غذایی که بیش از 0.9 درصد مواد GMO داشته باشد، باید به عنوان “تغییر یافته ژنتیکی” یا “تولید شده از [نام ماده غذایی] تغییر یافته ژنتیکی” برچسب‌گذاری شود. این برچسب‌ها در صورت عدم وجود بسته‌بندی، باید در کنار محصول در فروشگاه‌ها به وضوح درج شوند.

نتیجه‌گیری

محصولات GMO به کمک فناوری‌های مهندسی ژنتیک اصلاح شده‌اند تا صفاتی مانند افزایش بهره‌وری، مقاومت به آفات، و بهبود ارزش غذایی را داشته باشند. به همین دلیل، اکثر محصولات موجود در فروشگاه‌های مواد غذایی حاوی مواد GMO هستند که برای کشاورزان مقرون‌به‌صرفه‌تر بوده و قیمت تمام شده برای مصرف‌کننده را کاهش می‌دهد.

اگرچه تحقیقات فعلی نشان می‌دهد که این محصولات برای مصرف انسان ایمن هستند، اما نگرانی‌هایی در زمینه اثرات بلندمدت بر سلامت وجود دارد که نیازمند تحقیقات بیشتر و دقیق‌تری است. قوانین جدید در آمریکا الزام کرده‌اند که تمام مواد غذایی حاوی GMO باید برچسب‌گذاری شوند تا مصرف‌کنندگان از وجود این مواد در محصولات آگاه باشند. این اقدام به شفاف‌سازی و انتخاب آگاهانه‌تر کمک می‌کند.

منبع

واحد محتوای علمی rdiet.ir

گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی

تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشن‌ضمیر بازبینی علمی می‌شوند.

اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.

جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید

09304881654

برای دریافت آموزش‌های روزانه عضو کانال بله شوید: