بله، بر اساس یافتههای یک مطالعه اخیر که در Nature Communications منتشر شده، مغز انسان در طول زندگی از مراحل متمایزی عبور میکند و دوره نوجوانی (Adolescence) آن میتواند تا حدود سن ۳۲ سالگی ادامه داشته باشد، که نشان میدهد بلوغ کامل مغز دیرتر از آنچه قبلاً تصور میشد، اتفاق میافتد.
۵ مرحله تکاملی (Epoch) مغز انسان
این مطالعه، بر اساس تجزیه و تحلیل اسکنهای تصویربرداری انتشار (Diffusion MRI) از ۴۲۱۶ نفر، پنج دوره متمایز را در طول عمر مغز انسان شناسایی کرده است. هر یک از این دورهها بر سازماندهی، انعطافپذیری (توانایی سیمکشی مجدد خود) و کارایی مغز تأثیر میگذارند:
| دوره (Epoch) | محدوده سنی | ویژگیهای کلیدی |
| ۱. کودکی | تولد تا ۹ سالگی | رشد سریع اما کارایی پایین. این زمان هرس مداوم و تصادفی ارتباطات سیناپسی است که در نتیجه یادگیریهای اولیه و غالباً بینظم ایجاد میشوند. |
| ۲. نوجوانی | ۹ تا ۳۲ سالگی | بیشترین کارایی و انعطافپذیری (Elasticity). در این دوره، ایجاد اتصالات سیناپسی جدید به راحتی انجام میشود. همچنین، زمان اوج احتمال شروع اختلالات روانی است. |
| ۳. بزرگسالی | ۳۲ تا ۶۶ سالگی | حداکثر ثبات و کاهش شدید در کارایی مغز. این طولانیترین دوره است که با پایداری عملکرد مشخص میشود. |
| ۴. پیری زودرس | ۶۶ تا ۸۳ سالگی | آغاز تغییر الگوهای مغزی. مناطق مختلف، ارتباط فشردهتر با یکدیگر برقرار میکنند، اما انسجام کلی مغز ممکن است کاهش یابد. این دوره احتمال شروع زوال عقل و مشکلات قلبی-عروقی افزایش مییابد. |
| ۵. پیری دیرهنگام | ۸۳ سالگی به بعد | مشابه پیری زودرس، اما تغییرات با سرعت شتابگرفته رخ میدهند. |
🎯 مفهوم انعطافپذیری و کارایی در دورهها
برای درک چگونگی تغییر این دورهها، مغز را میتوان به عنوان یک شبکه تصویر کرد که شامل ویژگیهایی مانند ادغام (Integration)، تفکیک (Segregation) و مرکزیت (Centrality) است.
کارایی (Efficiency) در مقابل هوش (Intelligence)
با وجود اینکه مطالعه، مغز نوجوان را بسیار کارآمدتر از مغز بزرگسال میداند، این کارایی به معنای هوش سطح بالاتر نیست.
- کارایی جهانی (Global Efficiency): بیشتر به این معناست که چگونه به راحتی اطلاعات بین شبکههای مختلف محلی (نقاط مختلف مغز) منتقل میشوند.
- خرد و هوش متبلور (Crystallized Intelligence): این ویژگی با افزایش سن بهبود مییابد و به درک بهتر جهان کمک میکند. این عامل تا حدی مستقل از توانایی مغز برای برقراری ارتباط سریع بین ایدههای مختلف است.
در حالی که در کودکان ارتباط مثبتی بین کارایی جهانی و هوش وجود دارد، این ارتباط در افراد مسن با اختلالات شناختی منفی است (یعنی کارایی بالاتر، ارتباط کمتری با اختلالات دارد).
🩺 تأثیر یافتهها بر جراحی مغز و اعصاب
یافتههای این مطالعه تأیید علمی برای مشاهدات بالینی در جراحی مغز و اعصاب ارائه میدهد و بر لزوم تنظیم استراتژیهای جراحی بر اساس سن بیمار تأکید دارد:
- نوجوانی (تا ۳۲ سالگی): ظرفیت مغز برای ریکاوری جراحی و انعطافپذیری عصبی (Neuroplasticity) در این دوره به اوج میرسد و بیماران پس از جراحیهای پیچیده، بهبودی هموارتر و سریعتری را تجربه میکنند.
- کودکی (تا ۹ سالگی): کودکان دارای انعطافپذیری عصبی بسیار بالایی هستند که به آنها اجازه میدهد پس از جراحی تومورهای مغزی، سریعتر بهبود یابند.
- سالمندی (بالای ۶۶ سال): این مطالعه بر لزوم توسعه تکنیکهای جراحی جدید و مناسب برای بیماران مسن تأکید میکند، زیرا آنها به زمان ریکاوری بیشتری نیاز دارند.
- بسیار مسن (بالای ۸۳ سال): افراد در این دوره معمولاً به عنوان کاندیدای جراحی مغز و اعصاب در نظر گرفته نمیشوند.
https://www.medicalnewstoday.com/articles/human-brain-may-only-reach-adulthood-after-age-30
گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی
تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشنضمیر بازبینی علمی میشوند.
اگر از رژیمهای تکراری نتیجه نگرفتهاید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانهدار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیامرسانها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
